Origine di alcuni modi di dire popolari nel dialetto vastese

LUIGI ANELLI

DI

POPOLARI NEL DIALETTO VASTESE

VASTO

Società Editrice Anelli & Manzitti

1897

A chi legge |||

I. |||

— La lènga uaštaréule |||

II. |||

— Ha date di cule a lu támmule |||

III. |||

— Šta a lu qualle gne Turzarille!. |||

IV. |||

— Cand’è llonghe nu porche ’n żi po’ ’ppurè’ ’na virità’! |||

V. |||

— Facète la limósene a Zia Ddate, che li chînde à sbajjate |||

VI. |||

— Paese cogion, i gati se vende l’aseo se dona |||

VII. |||

— Esse la hatte e esse lu päsce |||

VIII. |||

— Lu vole di Do Mummurijàne |||

IX. |||

— U li zèppe, u ni li zèppe, sembre nove sáume fa la vëgna mä’ |||

X. |||

— Lu mezzijurne di Zi Liveine, cumenże doppe e firnësce préime |||

XI. |||

— Mare màjje, ca m’àjj’arricchéite! |||

XII. |||

— Cámisce spirdíute e aritruvàte, quarandacinghe rane |||

XIII. |||

— Sacce jë’ chi ttinghe ’n gurpe |||

XIV. |||

— E agnîtte, Pippîcce! |||

XV. |||

— Li štípute è mmurt’a lu dicissette!. |||

XVI. |||

— Mala nuttate e cítela fámmene |||

XVII. |||

— Surelle e fratelle cindurate, dicète ’na terza di Rusarie pi chi l’alma trapassate |||

XVIII. |||

— Poche casce e poche Sand’Andonie |||

XIX. |||

— Pur’a mma’, ca so di la famèjje! |||

XX. |||

— La halléine di lu paitane nin gapësce sciò |||

XXI. |||

— T’àjj’arimässe ’n dréune, mo pinżice tî’!» |||

XXII. |||

— ’Mbarete, cojjone, a durmë̆’ n’addra vodde nghi la fineštre arrapèrte |||

XXIII. |||

— Sa’ Mmarch’a fforze |||

XXIV. |||

— Pascale Zaccaria, te chiamma Giesu Cristo — ’N gi vujje minë̆’! |||

XXV. |||

— Si futre è bbèune, futre a mmajje e futre a ttàjje; si è malamende, fútrite tî’, mámete, pètte e canda cchiù ni tì’! |||

XXVI. |||

— Accuscë̆’ piace a mma’! |||

XXVII. |||

— E va pi ciäppe! |||

XXVIII. |||

— Ti vu truvà béune? Fatte la crauce di lu Greche! |||

XXIX. |||

— Crešte, ’n żi’ Crešte, si nin fe’ ritruvà’ lu Crešte! |||

XXX. |||

— Lu Marchese vicchie |||

XXXI. |||

— Murìme pi cummunijènże! |||

XXXII. |||

— San Pitre lu fafaréule |||

XXXIII. |||

— Pópele di Sande Lurenze, arrinnète la fame a la màjje di Cutunelle! |||

XXXIV. |||

— Nin ere lu Crešte noštre quälle, ere lu Crešte di Sanda Marèjje, lu Crešte nimméiche! |||

XXXV. |||

— Lu furláune di la Furnarelle déice: A ch’attocch’attocche! |||

XXXVI. |||

— Si vè’ a lu Uašte, pur’a la casa mà’ à da minë̆’ la Cuštutuziáune! |||

XXXVII. |||

— Pover’a mmàjje, e póver’a ttàjje, caccinelle me’, innotte |||

XXXVIII. |||

— Si pèss’a la Tavern’e ’n zì ’rrubbate, Zimbronie u šta durmenne u šta mmalate. |||

XXXIX. |||

— Fa šta’ lu mânne gna si tréuve! |||

XL. |||

— L’ásene di li Marchiscène |||

XLI. |||

— Ti piace accuscë̆’ li marròcche e ni li sumìnde?! |||

XLII. |||

— Si finge bbosche! |||

XLIII. |||

— La réute di Sanda Chiara déice: vùddeme ca ma rivòdde |||

XLIV. |||

— Addio, Cange! |||

XLV. |||

— Quässe va’ pi quälle! |||

XLVI. |||

— Aviss’avà’ la sârte di lu quane di Palmire! |||

XLVII. |||

— Fa Marte e Matalène! |||

XLVIII. |||

— J’è ’rruète la fatèjje gne a Pindarille. |||

XLIX. |||

— Armámece e játece |||

L. |||

— Lu cèlle di Zi’ Libbòrie |||

LI. |||

— Lu nuhòzie di lu Nasíute |||

LII. |||

— Va a chiamà’ lu dujávele a la grâtte di la Carnarë̆jje |||

LIII. |||

— S’à da sapè’ mèjj’apprìsse! |||

LIV. |||

— Ni vvè’ a li Firléise? |||

LV. |||

— Pácheme, Signora Matalè’! |||

LVI. |||

— Vu’ nu ccone di maréite? — Štinghe male e mi fe’ réite! |||

LVII. |||

— E parle gna t’à ’mbarate mámete: di’ ca vu’ nu picciaféuche! |||

LVIII. |||

— Avašte lu schèrze, papà’! |||

LIX. |||

— Chi pèrda pèrde! |||

LX. |||

— Li sètte piache di lu Uašte |||

LXI. |||

— La fámmene ci nasce nghi lu bbòjje |||

LXII. |||

— Ah, mâjja ma’, canda më̆jje vu fa’ innotte nghi štu maištrale! |||

LXIII. |||

— Na ritréuve lu quavíute, gne Ddo Mattë̆jje! |||

LXIV. |||

— Ome cattéive ni mora maie, déice la cartelle di lu Patre Jäcche |||

LXV. |||

— Ti puzza štrîjje gne Luciapänne! |||

LXVI. |||

— Ch’à date à date e ch’à ’vute à ’vute a la fire di Sinihàjje! |||

LXVII. |||

— Mi facce maravë̆jje di lu Séneche, chi mmanne ssu porche pi la Terre!. |||

LXVIII. |||

— Crašte, Signore Canò’! |||

LXIX. |||

— Sonne tutte di nu culáure! |||

LXX. |||

— Dàjje, ch’è di lu Uašte! |||

LXXI. |||

— É ccorne! |||

LXXII. |||

— Ti’ cchiù’ štâppe ’n gurpe tî’ che mašte Pitre! |||

LXXIII. |||

— Sguéisce, So’ Lisà’! |||

LXXIV. |||

— Belle, forte e di sparagne |||

LXXV. |||

— Ta créite ca è riminiute l’anne di li fafarelle?!... |||

LXXVI. |||

— Canda l’à ditte Sparagnule...! |||

LXXVII. |||

— Fa Cóseme! |||

LXXVIII. |||

— Lu médeche di Fráisce |||

LXXIX. |||

— Nu mumènde, cand’accéite lu fèjje di Patanghe! |||

LXXX. |||

— Avissa cripà’ gne Squajjamarze |||

LXXXI. |||

— Va truvanne Marë’ pi Rráume! |||

LXXXII. |||

— N’à fatte cchiù ässe che Battištalle! |||

LXXXIII. |||

— Chi fa lu pane mangande? La Furnarelle! |||

LXXXIV. |||

— Ti pózzena l’oma tajjà’ li räcchie gne Robbacipâlle! |||

LXXXV. |||

— La prete di lu banne t’aspette! |||

LXXXVI. |||

— Träcche pi Träcche! |||

LXXXVII. |||

— Mangh’a mmèżż’a Pitaccète! |||

LXXXVIII. |||

— T’àjje vinníute lu vracce e no la mende! |||

LXXXIX. |||

— Magne, signore Ginirà’, ca štà l’addre ’n cucéine pi la sirvitî’! |||

XC. |||

— Puzz’avè’ la sârte di Vicìnże! |||

XCI. |||

— Chiave ’n giânde e Martéine dändre! |||

XCII. |||

— Asina vicchie e mmašte néuve! |||

XCIII. |||

— Ah, morta cane, gna ti li téire a híune a híune! |||

XCIV. |||

— A tate nin żi páise |||

XCV. |||

— Vétetele tî’ nghi Cola Carrozze |||

XCVI. |||

— Favurësce, Ciotte! |||

XCVII. |||

— Culu siccànde di Sandangele! |||

XCVIII. |||

— Puzza jë’ a mmaréine gne la Monzambano! |||

XCIX. |||

— Scúrteche ssa rasce! |||

C. |||

— É rimašte ’n dérre gne la paranże di Magnafafe |||