Nil desperandum — XII

»W tym domu polskiej mowy i wiary kwitnie kult prawdziwy.»Wejdź, jeśliś poczciwy«.

»W mękach leży — któż pobieżySalwować!Zbrakło panów i rycerzy,Zbrakło serca — ratować.Cni chłopkowie, przybywajcie,Kosy na sztorc obsadzajcieMatka woła was!«

»Za górami, za lasamiTańcowała Katarynka z Orłowami.Król malutki grał jej w dutkiI rzewnie płakał...— Nie płacz, Stasiu, potańcuję;Tron ci potem zaborguję...Byleś mnie słuchał«.

»Leć mi zaraz do Polski!Weź żołnierzów, harmaty,Weź dla króla dukaty,Weź dla panów tytuły, ordery i wstęgi.Niechże za to wydają, co najlepsze mają:Swój honor, swą ziemię i wojsk swych potęgi.I, co nad wszystko wolę —Ukrainę, Wołyń i Podole.Kto się oprze, kto wzbroni,Tego kozak niech goniI w dalekie popędzi Sybiry!A kto sławę przyniesie, kto zarobi wawrzyny,Posmakuje mej laski i mojej pierzyny«.

»Dziadek ci ja, dziadek,Nagi mam pośladekI puste torbeczki.Gdzie spocznie ma głowa,Gdzie ja co uproszę,Skądż wezmę trzy grosze,Jeśli nie wesprze Carowa?«

»Gdzie nogą stąpię, krew, łzy i groby,Bom ja zwierciadło Carskiej osoby.Kto mnie nie słucha, weźmie nahaje,W sybirskie ześlę go kraje!Przy mnie kozacy pędzą, jak ptacy.Precz mi, Polacy!«

»Gamratko wściekła, ciebie do piekła!Przy tym Herodzie w siarczanym smrodzieUtopię...A ciebie, dziadku, choć na ostatkuW najgorszym skąpię ukropie!«

»Sierota jestem, opuszczona nieboga,Dola mnie spotkała sroga:Opadli mnie morderce, złodzieje!Pomóżcie, jaśni panowie dobrodzieje!Ratujcie, szlachta, wielmoże,Ratujcie, duchowne stany!Na nogach wlokę kajdany,Przeszyły mnie ostre noże,W sercu mam okrutne ranyI śmiercim haniebnej blizka.Wesprzyjcie, jaśni panowie dobrodzieje!Ratujcie, szlachta, wielmoże,Zerwijcie ze mnie obrożę!Obroń mnie, ludu kochany!

Śmiertelne sposobią mi łożeI z ran już mdleję...«

»Ubogim, nieszczęsny,Przez wszystkich wzgardzony,Przez wszystkich krzywdzony,Przez wszystkich deptany.Ale na wiosnę,Niech jeno w siłę podrosnę,Niech jeno kosę na sztorc obsadzę,Taką ja łaźnię sprawię,Że król zadrży w Warszawie!I wszyscy moi ciemięzcyZapłacą krwawie!«