34 - LA NINETTA DEL VERZEE
Poesie
LA NINETTA DEL VERZEE
Bravo el mè Baldissar! bravo el mè nan!l’eva poeù vora de vegnì a trovamm...T’el seet mattascion porch che manemanl’è on mes che no te vegnet a ciollamm?Ah Cristo! Cristo! com’hin frecc sti man!Bell bell... speccia on freguj... te voeu geramm,bolgirossa! che giazz! aja i mee tett!che bell cojon, sont minga on scoldalett.
Pover tett nèe?... te sentet com’hin froll?Ma, gh’hoo avuu ona passion, varda, in sti dìche l’è stada, per brio! el mè tracoll.L’è quaj cossa ancamò se sont inscì.Ven scià... settet giò on poo... già l’è anmò moll,e poeù coss’eet de fà? l’è venerdì,gh’è minga d’opra: descorremm on poo,ché subet che l’è all’orden te la doo.
Varda el me Baldissar se se pò dàon mond pussee carogna, on mond pù infamm!Te se regordet d’avemm vist per càquell gioven magher, longh come on salamm,ch’el me vegneva a toeù de andà a ballà?Che di voeult te l’ee vist a peccenamm?Ben: sent adess, sto roffianon strozzaache tir fioeul d’ona negra el m’ha giugaa.
Prima de tutt tee de savè che finade vint agn fa, quand sont restada indreedella povera mamm, la mia medina,che adess, jesuss! l’è al Gentilin anca lee,per no invodamm a santa Catarina,o lassamm andà in cà don quaj mestee,la m’ha tiraa in cà sova e tegnuu ingualad’ona soa tosa vera e naturala.
Sta mia medina l’eva ona tetton,matta, allegra quell mai che se pò dà:ghe piaseva a paccià del bell e bone andà dent per i boeucc e boccalà:ma sora tutt poeù la soa gran passionl’eva quella de fassela fregà:oh intuitù de quest gh’è nient de noeuv,desdott in fira e fresca come on oeuv.
In quell temp la gh’aveva per gimacchon gioven d’offellee, fort, traccagnott,ch’el stava lì in la porta e in l’uss attacch.Costuu, me cunten ch’el gh’avess de sotton peston de pirotta masiacch,ma basta, fussel mò per sto bescott,o per quij del mestee ch’el ghe portava,l’offellee l’eva lu ch’el le ciavava.
S’ha mò de dà l’inconter che costuuel gh’ha giusta d’avegh anch lu on bagaj,che l’è nient alter che quell porch fottuuche m’è costaa in sti dì tanto travaj.Inscì, cont el stà insemma tutt e duu,col giugà insemma e fà quij cattanajche fan tucc i fioeu, semm rivaa a quellde trovass cott tutt duu senza savell.
Intrattanta, per via della viadell’intrigh inscì faa della medina,ne faven dormì nun bardassariafoeura di pee de lor in la cusina;là ne saraven sù all’ave mariade sira fina a quella de mattina,e là nun de per nun tutta la noccsevem patron de fà onia sort de locc.
Fin però che semm staa duu cisquittitt,ciovè a dì de des, vundes, dodes agn,se semm faa quaj carezz e quaj basitt,e poeù voltavem là come lasagn;ma quand emm comenzaa a sentì i gallitvers la part che comenzen i cavagn,se semm accort d’avegh di olter besognon poo pussee gajard de quij del sogn.
Ma sì! per dilla giusta, in quant a mì,sto besogn savarev minga spiegall...soo che sentiva el sangu come a buì,che gh’aveva ona voeuja de tentalle in l’istess temp vergogna a comparì.Soo anch che andava in broeuda in del basalle soo che quand el me toccava i tetttrepillava del gust come on gallett.
Soo de giunta che, quand alla mattiname toccava de andà a tend in Verzeealla banca del pess della medina,ogni bott che passass on perruccheeo quajghedun con bianca la marsina,me sentiva a rugà fina in di pee:me andava insemma i onz della staderae el coeur l’andava a vella e el coo a stondera.
Mì el mè Pepp el vedeva de per tutt,e semper ghe l’aveva de denanz:mì el vedeva in di tèmol, in di trutt,in di micch, in la suppa, in di pittanz,no gh’eva giovenott, né bell né brutt,che se podess ris’cià de famme di avanz:respondeva pesciad, desgarb e slepp,e tutt sti coss in grazia del mè Pepp.
Né l’è minga de dì che fin d’allorael m’avess missa alla comunion.On cazz! Me poden dà on cortell in gorase mì pensava mai che in di colzonghe fudess dent de quella sort de bora!A vedè come el mond l’è mai cojon!Tucc me credeven ona gran canonega,e seva fatta pesc che né ona monega.
Anzi gh’hoo anmò in la ment la gran paurache hoo avuu, quand de lì a on pezz me l’ha daa in man,l’hoo creduu on boll, ona besiadura,on bugnon (soeuja mì), on quaj maa de can,e soo che m’è soltaa ai oeucc addritturacome on s’cioppon de piang, ma lu, el giavan,da bravo perucchee el s’è miss a ride a saramel pù strenc in mezz ai did.
Cristo! che sgarbiada de cervelll’è staa per mì quell cioll in ardion.Poss dì ch’el m’ha daa in man minga on usell,ma el manegh de tucc quanc i cognizion:allora subet hoo capii tutt quellche se daven d’intend paricc smorbionquand lì alla banca me diseven millacinad sulla panscietta e sulla inguilla.
Lì emm comenzaa tutt duu de sto momenta lavorass intorna de fadiga,lu a fà onia possa per sonamel dente mi olter tant per stoppagh sù la figa.Fors anca el sarà staa on presentiment,ma l’ha avuu pari a sbatt, l’hoo faa stà in riga,ghe l’hoo basaa, menaa, gh’hoo daa de tetta,ma de pondamel?... voj! ciappa sta fetta.
Sent mò che macciavella de birbonl’è rivaa a tira a man per mettem sott.L’ha comenzaa a fà el trist, el lumagon,a fass vedè a mangià pocch o nagott.Lu el me schivava, el fava repetton,el sospirava come on mantes rott,e con pù mì ghe andava per el verscon pussee el fava el pregn, el gnucch, l’invers.
Infin quand l’ha creduu de vess a tirvedi ch’el mett a volta on cortellasce ch’el sbassa i cannij incontra al fir:mi, bona a dagh a trà, fermegh el brasc,e prepotenta e franca come on sbir,Cossa farisset mai, dighi, pajasc?...Cossa vuj fà, el respond... mazzamm... morì...fornì sta vitta... contentatt anch tì...
Sanguanon! che dianzer de paroll!m’è calaa i forz de sbalz, m’è vegnuu frecc.Me sont pondada a lu coj brasc al coll,e lu borlonem là a travers al lecc,e lì in terra el cortell, in aria el cioll,lecchem, basem, stroffignem, brascem strecc,Ninin... tas... lassem fà... pensa nagotta...sto fioeul d’ona vacca el me l’ha rotta.
Ona voeulta poeù rotta che l’è stadano gh’è staa pù resguard né pù respett.Via ona ciavada on’altra gran ciavada,no se fava olter facc che quel giughett,e se con tant piccià nol m’ha impregnadal’è proppi robba de fà fà on quadrett,tanto pù che sti usij già hin certi ordegnche fornissen el gioeugh con lassà pregn.
L’eva trii agn pocch manca che st’istorial’andava quietament semper inscì,quand la medina, che Dio l’abbia in gloria,l’ha tolt sù ona fevrascia de morì.I dottor l’han creduda inflammatoriae gh’han faa vint solass in tredes dì,ma el dì adree, giust in quella che han dezisde faghen pù, l’è andada in paradis.
Morta lee, bona nocc ai sonador,s’è barattaa la scenna in d’on moment;mì sont andada in cà del cogitore el Pepp l’è andaa in cà anch lu d’un sò parente lì, via de vedess e de descorquaj voeulta per el dì denter per dent,resguardo sia alla prozion de mezz,sant March! gh’è sta sù el gatt per on bell pezz.
Ma mi, tra che a trovamm inscì ligadain cà del pret moriva de passion,e tra che el Pepp el m’eva sueffadade bon’ora a saggià certi boccon,assa brutta on bell dì ciappi la stradae pienti el cogitor come on fustonressolutta de tend al fatto mèsenza tance seccad de barolè.
Deffatt per quant sto pover religiosl’abba faa, l’abba ditt per famm capìch’el pass che fava l’eva on pass ris’ciose che la purgarev forsi on quaj dì,l’ha traa via el sò fiaa e la soa vos,anzi el gh’ha avuu de grazia a mondamm lìde circa milla lir, che la medinala m’ha lassaa tra pilla e robba fina.
Con cà pientada, e con quij pocch danee,fresca, giovena e grassa come sera,gh’aveva semper gent innanz indreealla mia banca mej che né a ona fera;de coeugh poeù gh’en vegneva di vivee,e a quist basta domà che ghe fass ciera,se gh’avess anch venduu merda per pesssti facc de porca even content l’istess.
E che fior de partii ch’hoo possuu fà!(Inscì magara avess vorsuu dattamm)fioretton de marcant, de famm marciàinguala di primm sciori, di primm damm;e se fuss stada tosa de trattàsoo che on fraa Geromin l’ha vorsuu dammdel pelter assossenn, famm desmett banca,mandamm in fiacca, e lu comparì nanca.
Ma mi ciocca, imbriaga, incarognadade sto razza de can d’on tajapieucc,tant e quant ghe n’è staa che m’han cercadaolter tant n’hoo casciaa foeura di oeucc;e sì che giamò on pezz m’en seva dadach’el me fava scusà de stoppaboeucc,ma già nun vacch de donn semm tucc inscì,se al mond gh’è on crist el vemm proppi a sciarnì!
E dininguarda e non poeù a fass toeù via,en fan toninna, en fan de sott e doss.Pur tropp l’è inscì: mi ch’hoo provaa la mia,soo cossa gh’è de noeuv con sti balloss.Pur tropp sont dada denter in la stria,e el cogitor l’ha induvinaa tutt coss.Ah roffianon d’on Pepp!... Varda el mè nanse gh’è on cristo compagn in tutt Milan!
Minga content sto faccia de figonde vess staa lu el strozzaa che el me l’ha rotta,d’avemm traa i mej partii tucc a monton,d’avemm drovada pesc d’ona pirotta,d’avemm semper goduu i pù bon bocconche gh’aveva alla banca, e per nagotta,sagg de mì, del mè ton, della mia inguillal’ha comenzaa a miramm anca alla pilla.
In prenzipi col sloffi de dovècomprà ona cossa o l’oltra a ona quaj postael me cercava in prestet per piasè;ma in seguet poeù, quand el m’ha vist despostaa lassagh god in pas el fatto mè,l’andava al cantarà lu de soa posta,e lì servo umelissem sur baslott,ogni freguj, allon, giò on scopellott.
Ma se! impiastraa de vizzi come l’era,lallela! gh’en voreva olter che inscì:l’avarav traa in setton la cà Mellera,l’Archint, el Greppi, el Melz, staghela lì.Dì cojon! Lu ostarij, trissett, primera,la scènn, lu palch, lu donn de mantegnì;e mì ciollatononna de masseecompramm i corna cont i mee danee!
Olter che corna! l’ha tentaa per finade taccamm ona pesta bolgironna;e se no sont allesta ona mattinaa tira i ciapp, indree t’el me le sonna.Per fortuna del ciel che intanta finache hoo faa per compagnamel in la monnahoo miss i did in mezz a on masarottde filapper consciaa cont el scirott.
Eppur: coss’eel?... l’eva inscì tant vergnon,tant marcadett e tanto fin d’ingegn,che hoo avuu de grazia a fagh la remission;anzi l’ha tiraa i coss finna a quel segn,de pacciamm (direv squas) anca i mincion,perché a furia de vend e de fà pegnel m’ha sbiottada e el m’ha redutt in pocchcome on oss spuvaa foeura d’on pitocch.
No gh’aveva olter pù che el lecc, i scagn,la cros de perla e quatter strasciarij,inscì tra robba dora e quij pocch pagn,quand besognos de vendem anca quijon dì el m’è vegnuu in cà, torber compagnde quand el s’è vorsuu tajà i cannij,e piovend giò daj oeucc acqua a montonpress a pocch el me parla de sto ton.
Sent Ninetta, el me dis, i creditorm’hin taccaa al cuu come tanc can mastin;se no i paghi in sti pocch vintiquatt’orgh’è già in pront la fameja e i manezzin:donca on fioeu par mè! on fioeu d’onorl’avarà de reduss a fà sta fin?...Ah nò Ninetta!... innanz de famm granìgià l’è on moment... faroo quell che soo mì.
Mì dolza come l’uga, appenna sentidove van a fornì sti ultem paroll,deventi smorta, tremi, me spaventi,e poeù al solet ghe metti i brasc al coll;infin voo al cantarà: lì me resentidella cros, di peritt, del tornacoll,e ghe dighi, piangend, Ciappa antecrist,deggià ch’eet mangiaa el rest, mangia anca quist.
Redutta che son stada ona pitoccasenza credet, né robba, né danee,s’hoo avuu de pagà el ficc, de mett in bocca,hoo proppi dovuti mettem al mestee.Ma fina che gh’hoo avuu taccaa alla soccasto sanguetta fottuu d’on perucchee,on quattrin che on quattrin, nanca a pagamelsont mai stada patronna de vanzamel.
Infin per compì l’opra adess mò sentcossa ghe solta in coo a sto porch infamm!Giust on mes fa el ven chì, el me sara dent,e el me dis ch’el gh’ha voeuja de ciavamm;voo sul lecc: me le mett lì inscì on poo arent,e poeù, paffeta, el fa per inculamm;mì allora streng el ghicc, dagh on button,e dighi... Ovej!... coss’hin sti pretension!
Nanca el cuu poss salvamm sangua de dì!Malarbetto ludron, brutto pendizzi!el cuu l’è mè, vuj fann quell che vuj mìné hoo besogn de cavatt de sti caprizzi.S’avess vorsuu dall via, a st’ora chìsarev fors maridada a vun d’offizzi.Figuret mò se sont inscì cojonnade mettem sott a tì a fà seggionna!
Infin vedend che dura come on sassno dava a scolt pù al piang né al sospirà,né al solet sloffi de vorè mazzass,el s’è ressolt de fammela pagà;né savend toeù oltra straa de vendicassl’è andaa a cercà on poetta e el m’ha faa faona dianzer d’ona bosinadade famm fà la minee perfinna in strada.
Ecco el mè Baldissar, ecco on trattinla reson bolgironna di passionche me deslenguen come on candirin.Ma el pussee pesc anmò di mee magonl’è a vedè che sta birba d’on bosintra i lapp ch’el dis per mettem in canzonel ghe ne infira voeuna, el mè car nan,che tend nient manca che a famm perd el pan.
L’è rivaa fina a dì che gh’hoo in di osson morbo vecc de brusà via l’ussell!Ma se pò dà on trattà pussee balloss,on’azion pussee infamma e de cortell?Pacciamm tutt, godemm tutt, e de marosstaccamm anca in l’onor, toeumm, anca quell?Questa per cristo no la poss capì:mì impestada?... Buffon!... dighel mò tì.
Dighel mò tì, per brio! se gh’è ona donnapussee sana de mì in tutt quant Milan!Te le taccarà ben lì alla Coronnala Mora del sciall giald, ma mì, doman!Ma ovej!... varda che aria bolgironnal’ha ciappaa sto tò cioll!... scià... scià el mè nan...dammel car... toeù... l’è tova... ah dio!... ciccin...!Vegni... ve... gni... ghe sont... Cecca?... el cadin.
Comments
Loading comments…