43 - FRAA ZENEVER
Poesie
FRAA ZENEVER
Bagaj che sii amoros, che sii intendever,deggià che gh’avii gust de damm a tràvuj cuntav on bell cas de fraa Zeneverch’el ve farà restà de mascabà.Vel cunti senza franz né saa né pevertal e qual l’hoo sentii anca mì a cuntàl’ann passaa de sti dì da quell panscionche predicava al Carmen la mission.
Avii donch de savè innanz a tuss cossche fraa Zenever l’eva on bon vivan,tutt scisger e buell, tutt carna e osscol medemm fondator di Franzescan,e ch’anzi, quell beato requieppossche adess goden in ciel sti duu cristian,l’han quistaa insemma in l’istess loeugh tutt duu,vun con l’offizzi e l’olter col cazzuu.
Ma per quant tutt e duu per santitaafudessen dò mosch bianch in religion,impunemanch però voeuren che i fraagh’avessen pussee amor per el ratton;se seva fraa anca mì già sarev staa,dighi el coeur, dell’istessa opinion,perché in convent almanca fraa Zeneverquajcossa el ghe portava per la fever.
Deffatt, quand che lu el fava el cercador,a furia de panzanegh e tabacch,de coronn e maistaa coj pajett d’orogni esuss l’eva a cà a vojà i bissacch.Sant Franzesch el podeva cantà in corsira e mattina fin che l’eva stracch,che fin che lu el batteva la cattolegal’eva franch l’interess della buccolega.
Oltra de tutt i sloffi di cercottl’eva anch famos per cent olter cossett,ciovè per giustà zent e braghee rott,solassà, strappa dent, mett i coppett,tajà caj, componn acqu, sugh e decottper collegh, toss, bugnonn brusor de pett,de moeud che i medegh per desperazionel ciamaven padrin rompacojon.
Ma i fraa che hin semper fraa, e come fraano se diletten tant de cortesia,giust appont per sta pocca abilitaapondegh anca sul goeubb l’infermaria,e lu content e stracontent inguaache se gh’avessen daa la libraria,el portava i duu pes con quell savorche mì portarev quell de senator.
Oh chì inscì sì, el diseva el Missionari,besognava vedell sto religios,con pù gh’eva occasion de vess in l’aripussee el pareva ch’el fudess a spos.Lu el vojava spuvin, vas, orinari,com’el vojass di impoll d’oeuli de ros,lu el nedrugava piagh, marsciur e crostcome el nedrugass quaj de coeus a rost.
Quand se trattava poeù de tend adreea on ammalaa d’on maa de conseguenzal’eva proppi offellee fa el tò mestee.Fraa Zenever dov’eel? con reverenzael gh’eva saldo lì del pè di peetutta la santa nocc anca in sentenzade restà in del patton di settimanndritt dritt come el battacc in di campann.
Ma el fà stringh della pell in di occasionl’eva anmò direv squas on bescottin,ch’el n’ha faa fin de quij, giurabaccon,de fass cred sassinaa in di mezzanin!E per quest sant Bernard el gh’ha resonlà in dove el tratta dell’amor divine che el dis ciar e nett, ve zitti el test,che Amor quaedam sancta insania est.
Adess mò i mee bagaj che cognossiifraa Zenever con tutt i sò virtù,stee quiett, demm a trà che sentiriiquell fatt che v’hoo promiss de cuntav sù.Col dà a scolt, chi sa fors che no podiideventà tanc Zenever come lu,se de nò restarii tanci Gervas,Baciocch, Michee, Pasqual, quell che Dio pias.
Ora sappiee che tra i tanc ammalaach’el gh’ha avuu fraa Zenever per i mangh’è capitaa ona voeulta on certo fraach’el ciamaven fraa Sist de Fabrian.L’eva Sist in sul fior della soa etaa,e se dis che on trattin quand l’eva sanl’avarav daa de fà a tendegh adreea on para de bottegh de prestinee.
Fraa Sist, che a colezion, a disnà, a scennae a tucc i marenditt, che insci ghen fuss!el ris’ciava là on stomegh de balennache l’avarav sbertii i ostregh col guss,adess senza appetitt e senza lenna,desf de stomegh e magher come on ussel deslenguava in man de fraa Zeneversenza on dolor de coo né on fil de fever.
I medegh e i zerusegh della cura,avend faa i soeu rifless che, a no toccall,el se inviava al babbi per vicciura,e el marciava per posta a medegall,han dezzis de lassagh alla naturael scrupol de conscienza de coppall,e se n’hin lavaa i man col streng i laver,alza i oeucc e scrusciass el coo in del baver.
Ma Zenever, per quella cognizionch’el gh’aveva del stomegh de fraa Sist,el s’eva tolt l’impegn in religionde fagh vedè ai dottor che gh’han stravist;tutt stà ch’el aggradissa el primm boccon,el diseva, e vuj ess on becch fottristse adree vun l’olter nol redusi in casde mangiass i sciavatt in allabras.
E, lì allon, fa sù insemma in d’on fagottpolver, pinol, triacchi, elettuari,impoll, groppitt, tollitt, mestur, decott,e giò per el condutt del nezzessari!E poeù mettegh al post de sti ciappottdi bon peccher de vin vecc, ordenari,de quell però che scuffien tra de lorquand fan capitol i definitor.
E poeù a furia de broeud e geladinn,de rossumad leggier e de oeuv fresch,de pantrid, de pappinn e de nozzinnde zinivella fritta e pan todesch,te l’ha redutt a segn de sbalordinnperfina l’istess Pader sant Franzesch,ch’el sclamava dì e nocc: Integram horumopto silvam habere juniperorum.
Ma fin chì gh’è nagott de stravagant,me dirii, perché hin coss che al dì d’incoeusenza dass a d’intendes de vess santi fan all’Ospedaa fina i pezzoeu.Sì: bona! bravi! Me rallegher tant,savii nanmò nagotta i mee fioeu...Ma basta... sentii questa, e sappiem dìse i pezzoeu en fan anch lor de quist che chì.
Quand fraa Sist grazia al ciel l’è staa alla viade fà balla coj dent i duu polsitt,Zenever saldo arent come l’ombrianol fava che inzigagh tutt i petitt,e gh’je scodeva tucc, fuss sansessia,come fan i mamm grand coj biadeghitt,savend che quell che pias nol fa descapit,e che el proverbi el dis Nutrit quod sapit.
Ma a forza de fregagh el culisseo,sur sì mò che on bell dì ghe solta in mentde vorè on pè de porch a scottadeo!E Zenever dolz dolz e compiasentel ghe respond col solet Laus Deo,e poeù el corr come on matt per el conventa cercà on porch de quij de quatter pè,ma de quatter, sì adess! ciappa, ch’el gh’è.
El resta sul sò duu come de strasc,come in att de dà a trà a on’ispirazion,poeù va in cusina, ranca on cortellasc,regolzes fina al sedes el patton,ciappa la straa pù curtaa on cassinasc,solta foss, scarpa sces, sforza on us’cion,branca on bell porch per on pescioeu dedreezanfeta! tajel via e scappa indree.
I sguagn del pover porch, e quij d’on tosch’eva staa testimonni dell’azion,desseden on vespee de curiosche van innanz indree come in fonzion:intant per el paes la corr la vos,e la riva all’oreggia del patronch’el sent, e el ved el cas, e el buj e el fummacome la birra che va tutta in scumma.
E inscì cold cold de rabbia el va sul fatta cattà sant Franzesch proppi in personna,e lì el comenza a scartagh giò bagatt,disendegh adree robba bolgironna;che ghe voeur olter che porrà i zappatt,el coo pelaa, el cuu biott e la coronna,che predegà el degiun scoeudend a ôfftutt i petitt con la reson del lôff.
Ch’el vegniss, e el vedess che sort de spassel s’eva tolt con lu vun di soeu fraa...Ch’el vegniss, el vedess e el giudicassse no even canaj, lader de straa...De moeud che a no sfondagh tutt dò i ganassgh’è vorsuu la pascienza e l’umiltaad’on sant pazzifegh come on sant Franzesch,se l’eva sant Ambroeus el stava fresch!
Ma Franzesch mansuett come on agnellel ghe lassa con flemma svojà el goss,el compassionna el stat del sò porscell,el confessa anca lu ch’el fall l’è gross,poeù el le ruzza alla porta inscì bell bellpromettendegh on mondo de bej coss,e el se le cava infin dal brutt impacccol saragh la pusterla in del mostacc.
A on pover capp de cà che gh’ha interessde conservà i provecc d’ona famejaghe lassi on poo pensa s’el ghe rincressa Franzesch el trovass in sta boreja!Intant, per medegà el maa ch’è suzzesscol pel de quell che ha avuu sta bella ideja,Dio el ghe ispira de ciamà a rassegnatucc i fraa tant ratton che de colmegna.
Appenna sonaa el copp fiocchen i fraain di sal del capitol a ballocch,ché quand se tratta de curiositaacorraraven descolz suj articiocch.Se setten: stan lì zitt, che no tran fiaa,a vardà sant Franzesch che in ton pattocchel ghe squaquara giò con pocch parolltutta la relazion de sto bell noll.
Paricc a sta borlanda comenzavena ninnà per la bila el taffanari:paricc, inscambi, manch fogos tremavensulla cerca del vin che leva in l’ari;paricc d’olter pù agher mormoravene faven di giudizzi temerari,quand Zenever a on tratt el sbalza in mezze el rezzita assa brutta sto bell pezz.
Se in d’on paes cattolegh e romanse stima pussee on porch che né on fradell,se la var manch la vitta d’on cristianche ona strascia de gamba d’on porscell,gh’avii reson, sont mì el razza de can,sì, Reverendi Pader, sont mì, quell,tajee giò pur allegher la sentenza,ché s’hoo faa el maa, faroo la penitenza.
Ma ve avvisi però ch’el fatt che hoo faal’hoo faa per scoeud i butti de fraa Sist,per dà la vitta a on pover ammalaa,a on omm similitudina de Crist,l’hoo faa perché el Signor me l’ha ispiraa,perché la mia passion l’è a fann de quist,ché infin m’en vanti, e che poss ben vantammense quell che hoo faa l’hoo faa ad Dei gloriam: Amen.
Ah Zenever! Zenever! Sti reson,el sclama sant Franzesch, hin bonn, hin bej,varen di copp in sù di milion,ma chì in terra no paghen i porscej.Ora però che l’è staa faa el scarponbesogna giustall sù alla bella mej,e perché mò te pias de parla inscìfa on poo giust el piasè de giustall tì.
Fan l’ecco tucc i fraa alla provvidenzae al mezz termen del Pader General,e Zenever, che in punt de obbedienzael corr ladin pussee d’on servizial,appenna l’ha sentii la soa sentenzael va a cercà el patron dell’animal,e el le catta suj oeuv che l’eva adreea dinn di Franzescan tant che sia assee.
E lì allon vagh adoss saraa addritturacon di argument che tacchen alla pell,con di pass de vangeli e de scrittura,col paragon tra Sist e tra el porscell,e el sa trovagh tant ben l’infilzadurache d’on torrion che l’era del castellin manch d’on ave e on gloria el me deventaona torr de lasagn e de polenta.
E Zenever ch’el ved la mudazionche suzzed in quell’omm a oeucc battent,el tocca via de longh de l’istess ton,fin che tutt sbaguttii, tutt maccarentel ghe se butta in terra in genoeuggione el le prega a aggradì e portà in conventin segn de componzion vera e sinceraquell porscell de trè gamb tal e qual l’era.
Zenever trionfant e gloriosl’entra in convent cont el porscell in spalla.Che fan cortegg intorna i religios,che in st’occasion no ghe n’è vun che calla;se canta on bell tedeum a sett vos,e dopo in refettori la se scialla,e se sent fina i fraa pù scompiasevera sbraggià a tutt sbraggià: Viva Zenever!
Bagaj, ch’oltra a vess bravi e savi e bonsii timoraa de Dio e sii devott,no lassev vegnì in coo la tentazionde imità al dì d’incoeu sto fraa cercott,perché col codez de Napoleon,all’articol tresent e vottantott,ve costarav st’ispirazion divinacinqu o des ann de ferr e la berlina.
Comments
Loading comments…