Xiphias

Arma canant alii et saevi discrimina MartisSublimi certent ad sidera tollere cantu:Ast ego, non ausus sanctos recludere fontesCastalios, tenui carmen meditabor avena,5Scyllaeas inter cautes, prope littoris undam,Callida fluctivagi referens certamina piscis,Nautarumque dolos et non lacrymabile bellum.

Vere novo, spirant Zephyri quum mollius aurae,Quum mare stat placidum ventis atque omnia rident,10Frigida despiciens Euxini littora pontiImmanis Xiphias, magno mucrone timendus,Continuo Italiae felices advenit oras:Qui, simul accelerans Aegaeum proscidit aequor,Ad Siculos properat fines et saxa Pachyni,15Qua saepe Aetnaeos nivibus canescere montesCernimus et rapidas evolvere vertice flammas.Iamque sinus, Messana, tuos et littora GraiisCulta viris petit et piscosi moenia Rhegi.Mirantur molem atque immensa volumine terga20Numina cuncta freti, quotquot Neptunia passimRegna colunt; quotquot Siculis in fluctibus udaDoridos antra tenent, visu mirabile quandoAdvena Trinacriis monstrum versatur in undis,Perque salum incedit, roremque adspergit amarum.25Interea nautae, Scyllaeae robora pubis,Adventum Xiphiae exspectant, qui tempore certoInfames soleat scopulos lustrare quotannis.Ilicet incumbunt pelago: cava remige cymbaInstruitur: validos passim de more tridentes30Et duro arripiunt praefixa hastilia ferro.Hunc videas remos tortosque aptare rudentes,Illum alto e scopulo, fluctus unde arduus omnesAdspectat, signum nautis dare, quando marinaeSit tempus pugnae, parvaque ubi currere puppi35Expediat, lapsu tacito ne transeat undasPiscis et horrendis canibus resonantia saxa.Ast alius medium lintris conscendere malumSole sub ardenti praefert piscator et omnemInde fluentisoni prospectans littoris oram40Errabunda ferae propius vestigia servat.Nec mora, nec requies. Audin? ferit aethera clamor.Piscis adest: colles circum clamore resultant:Piscis adest, socii: nunc nunc incumbite remis!Quid cessatis adhuc? date tela, impellite marmor!45Pinnifer interea sensit delapsus in hostes,Obsessumque dolis iter, insidiaeque patescuntNautarum. Quid nunc misero, quid denique restat?Mille fugit, refugitque vias, nec segnius ipsamAut rostro terebrare ratem contendit acuto,50Aequora conturbans cauda, fluctusque lacessens,Aut se lympharum spumoso gurgite condit;Tela timens, summasque iterum perlabitur undas.Illi alternantes multa vi spicula librant,Clamoremque cient, telisque sequentibus instant.55Ac velut effusus crepitantis grandinis imberTecta simul frugesque ferit, dum rustica pubesIngemit incassum et crudelia numina dicit:Ille furens populatur agros, atque omnia vastat:In piscem sic tela volant, sic dura natantis60Membra petunt nautae. Sed contra audentior isteVerberat adsurgens undas, fremit ore minaciEt magnos saltu passim sinuatur in arcus.Non tamen infelix poterit depellere mortem!Namque aliquis, cernens Scylleia templa, precatur:65Da nunc, Scylla parens, telo, quod missile libro,Fortunam: exuvias magni tu piscis habebis,Ipsiusque tuo pendebunt rostra sacello.Tuque, Charybdis, ades, colui si semper honores,Diva, tuos, parva facilem veneratus acerra.70Haec fatus celsa in puppi, dextraque tridentemSustulit et piscem longa ferit eminus hasta,Quae cadit, at lateri pendet suspensa phaseli.Saevit inops mediisque diu bacchatur in undisBellua, lethiferum grandi si corpore ferrum75Excussisse queat: stat fixus vulnere mucro!Iam lecti iuvenes morituro linea laxantVincula squamigero. Laxis decurrere habenisCernere erit piscem. At defectis viribus aegerSubstitit et vitam multo cum sanguine fundit.80Tum vero exsiliunt Nereia numina pontoExanimumque manu monstrum contingere gaudent.Ludunt Nympharum simplex chorus: illa leonem,Haec celerem delphina premit: pulcherrima DorisEt Thetis et Melite ludunt, Panopeaque: et ipsa85Molle caput pelago vaga protulit Amphitrite.

Quum etiam roseis distincta coloribus ora,Mamerti quae stagna colit, MORGANIA FATASaepe hanc algoso pugnam speculatur ab antro.Antra Deae medio lympharum effinxerat alveo,90Ipsa parens Natura: tamen secreverat undis,Externoque tribus diviserat aequore valvis.Has super imposuit numerosa corallia, saxisAdfixa et centum distinxit limina conchis.Ulic, quot Tyrio conchylia picta colore,95Ostrea quot pelagus servat, niveosque lapillosDiscolor extremo congesserat aequore Nympha.Adventante Dea Zephyrus levioribus aurisMulcet aquas et stagna silent: mille unda vaporesExhalat: densatur opus. Iam vitrea pendet100Tela, Italos inter, montesque obducta Sicano!Adsurgunt turres, adsurgunt moenia pontoE medio, tectisque super pendentia tecta,Ac nitet Ausoniae diffuso lumine coelum.Miratur radios, miratur quisque colores105Et rura et viridi ridentes gramine ripas,Atque una pro cymba, unoque in littore pisceCentum oculis pisces, centumque occurrere cymbas.

Interea socii puppim de more coronantEt captam sicco deponunt littore praedam.110Nauticus inde oritur clamor. Cerne! ordine longoIncedunt, saevaeque petunt Tritonidis arcem,Quam Graiae posuere manus, ubi figere donaServati ex undis cupiunt. En, carmina fundunt.En, pedibus festas certant agitare choreas.115Vndique, io! valles et concava saxa loquuntur.

(videas fontem)