Ramon Vidal de Bezaudun

Lo llibre dels poetas

RAMON VIDAL DE BEZAUDUN.Abril issí e mais intravae cascús dels auzels chantavajosta sa par que aut que bas;e car remanion atrásvas totas partz neus e freidors,venion frugz, venion florse clar temps e dossa sazós.E yeu m' estava cossiróse per amor un pauc embroncx,sové 'm que fò matí adoncxen la plassa de Bezaudun,e anc ab me non ac negun,mas amor e mon pensamenavion m' aisí solamen,c' alhors no 'm podia virarni yeu, que non o volgra far,s' autres no me 'n fos ocaizós.Mas vers Dieu dos e poderos,e sel que totz fizels adzora,volc e 'm donet qu' en eysa oraque yeu m' estav' aisí pessatzvenc vas mi vestitz e canssat,

us joglaretz a fort del tempson hom trobava totz essempsjusta 'ls barós valor e pretz

E si be 'm fuy aperceubutza so venir, que fos joglars;si 'm volgui saber sos afarsper mi meteus et el me dis:«Sénher, yeu soy un hom aclísjoglaria de cantar,e say romans dir e cantare novas motas e salutze autres comtes espandutzvas totas partz azautz e bos,e d' En G. vers e chansóse d' En Arnaut de Maruelh mayse d' autres vers e d' autres laysque ben deuri' en cort caber;mas er son vengut vil volere fraitz a far homes malvatzque van per las cortz asseymatzá tolre pretz entre las gens;perqu' ieu ni nulhs hom avinensni savis non es aculhitz,ans on pus venc josta 'ls chauzitz,on cujaria trobar loc,ades truep mays qui 'm torn en joce en soan so que vuelb dir;e vey los jangladors venire 'ls homes hufaniers de sena penre solatz mantenen,nessis e ses tot bon esgar;

et yeu c' om no 'm vol escotarni vol entendre mon saber,vau m' en ad una part sezeraichí com homs desesperatz,aichí soi vengutz et anatzper cos vezer entro aisí.»E yeu per so car ora 'n vie sazós me ofri coratjeli dis: «Amicx, ses tot messatjevuelh que 'ns anem adés disnarApres si res voletz comtardire o pauc o trop o mout,ieu soi sel que ses cor etsoutvos auzirai mot voluntiers.»Apres manjar en us vergierssobr' un prat josta un rivetvenguem abduy, e si no y metmessonja, sotz un bruel flurit...

May sel que fon ab mi essemsaital aissi co yeu vos dicme dis : «Sénher á bon abricvey que em aisí vengut.Per qu' ie'–us prec, sí Dieus vos ajutá far tot so que vos volrés,c' aisí puramen m' escotéscom s' era messatje d' amor.Co 'us sabetz ben qu' el chauzidor,cal que siam o mal o boan mes chauzir en tal tensóc' apenas s' en sábon issir.Li un an chauzit ab mal dir,

vénson poestatz e baros,e 'ls autres son si amoróse ben dizens vas totas res,e a n' i que, car son cortés,ses autrui saber son joglar,

Mas aventur' e siey mestierque mant homes fa benenansvólgron, qu' ieu fos á Monferransvengutz en Alvernh' al Dalfí;e si fon un sapte matísi co suy vengut de Riom;e si anc genta cort ni homni de bon solatz, si fon sela.

Venguem e fom ses tot esmayá Monferrans sus el palatz.E s' anc viz homes essenhatzni ab baudor, so fom aquí...car mo senber volc remanerab un companhon josta 'l foc.Perqu' ieu can vi sazon ni loc,ai demandat so que doptava;vas luy mi trays sobr' una blavatota cuberta de samit.E s' anc trobey bon cor arditá ben parlar, si fis yeu lay.Perque 'l dis: «Sénher, ab esmayai lonjamens estat ab vos;e dirai vos per cals razos,si-eus play que 'm escotetz adés.Vos sabetz be que luenh ni pres

non es homs nats ni faitz ses paire;per qu' ieu n' aic un mot de bon airee tal que 's saup far entre 'ls pros:cantaire fo maravilhose comtaires azautz e ricx.Et yeu peytz si com En Enricxus reis d' Englaterra donavacavals e muls, e com sercavavas Lombardia 'l pros marquése de terras doas o tres,on trobava barós assatzadreitz e ben acostumatze donadors vas totas mas;e auzic nomnar Catalàse Proensals mot e Gascósvas donas francx et amorós;e fazian guerras e plays;per c' a mi par aitat pertrays.Àb vostres motz me fis joglarse ai sercat terras e marse vilas e castels assatzvas totas partz e poestatze barós que no 'us dic dos tan;non truep d' aquels dos de semblansmas mot petit, so 'us dic de ver

Per qu' ie' us vuelh, sénher, demandar,si eus platz, com es esdevengutd' aital mescap c' aisí perdutan pretz e valor li baró.»Et el estet, si Dieu be 'm do,é 'l cor un pauc tot empessatz

e al respós far fon levatze sezens de jazens que erae dis: «Amicx, non es enqueraá mon semblan tot son saber,car demandar mas a lezeres mot a mi e pauc als pros;

E non es hom lials ni versvas pretz si aquestz trec non a:noble cors fay hom sertáe vassalh e larcx e cortése drechuriers vas totas rese conqueredor de regnatjese adutz abrivatz coratjese gentilez' a totas gense fay far grans adzautimense desgrazir malvat cosselh

E aquestz tres féiron N' Enricun rey d' Englaterra pujar,

E sos filhs tres que no y oblitEnric ni 'N Ricart ni 'N Janfré;

E demneys e guerras menaret ac sazon sel que saup farnoblezas ni valors ni sens,aissí com ac us conoissenssarrazí ric una sazó.E dirai te un comte bover, pus aisí m' as a tu man.En Espanha ac un soudan

valen segon sos ancessors,e levet sos us Almassorsvas Marrocx adretz e valense francx e larc e conquerenset abrivatz a totz coratges.El rey cuy plac sos vassalatgese d' aital home sos mestiersvolc lo retener voluntiersa sa cort servir et onrar,e sel penset que o saup far,de son senhor a reteniret a onrar et á serviradrechamen e de bon grat.Aichí en son melhor estate en son máger pretz qu' el vicá son senhor un jorn s' ofricco hom valens et ensenhatz,dis lis: «Sénher, yeu no sui natzni faitz mas per vos á servire a donar e a blandire ses tot genh a car tener.E si no mi basta poder,no mi sofranh cor ni bos sens;per qu' entre 'ls autr' es onramen,que m' avetz faitz vos preguariaper so que si s' esdeveniaqu' el mieus mescaps ni bayssamens;c' us jorns vos fos remembramen,so qu' ie' 'us ai dig de ben ni fag.»E 'l reis cui plago tug ben fage tot onor, li dis: «Amicx,Almassor car e dols amicx,

si anc sénher se dei lanzarde son vassalh, si deu ieu far;e de vos o fas veramen;per qu' el be fait e l' onramenvuelh que vos mezéys lo prenguatz.»E sel que es appar-el-hatzavia d' un tems un apelvermelh, azaut e gent e bel,(Àlmussa)l' apélan payan.....uy de vostra man(e) quel vos pausetz sus el caps.»

«Qu' ieu l' ay gazanhat per proezae per senhal de gentilezae d' onramen á mon linhatje:e c' autr' hom uon l' aus per paratjeni per poder portar un jorn;e si o fay qu' el cap lo 'n tornen dan de perdre sos totz pretz.»Aitals fo 'l dos com vos ausetz,com el anc sol vol demandar.Adenan c' aisó fetz passaroblit de temps e de sazó,venc en la terra us baróaitals o miélhers d' autras jens.El rey fon autres eyssamensapres seluy que vos ac dit.E s' anc sénher trobet arditson vassalh ni cavalairós,ni dos, ni francx, ni amorós,ni valen, si fes el seluy.El baró atrobet ses enuy

son sénher e franch e cortése qu' el fe sobre totas resde sa terra cap e senhor.E so fon un jorn en pascorel temps seré e vert e clar,que se 'l baró volc cavalcare fes venir sos palafrése sos cavals e sos arnése sos companhós totz jostgtz.E aportet can fon pujatzun almussa d' aquel semblancom sela que 'l rey ac denandonad' ad Almassor premier.E fetz l' a sazon (?) cavayerper se mezéus él cap pauzar.Aisó fes gens meravilharper la terra e paucx e grans,car bom auzet d' aquel semblansportar capel mas de linhatjecuy fon donatz per vassalatje:el linhatje que mant' honore mant be e manta ricorac ayuda pei lo capel.El rey venc ab lo temps novelun jorn josta en sa maizósi com féron mant aut baró,e mant onrat, e man valen.Li disseron: «Sénher, mot gene mot car nos avetz tengut,mas er nos es us mals cregut,si doncas vos no 'l castiatz.Us vostre barós s' es levatz

ab almussa per si mezéyse non deu esser coms ni reysni lunhs autr' oms tan poderósque post l' almussa mas sols vos.¿No deya 'l cap perdre aquí?Aissí s' es tengut et aissío gazanhet us Almassorsque crec ab vostres ancessorse nos trastog co hom valens.»El rey aissí com conoissensSénher dea far, lur dis: «Liatjesadreitz e cars, vostres uzatjesnon er us jorns baissatz per me;ni ja non auretz tan de becom yen volria, so sapchatz.Aquel baró, si á vos platz,mandaray yeu e si a faitvas vos vilan tort ni mesfaitni vas autruy, yeu ne faraiso que ma cort esgart, so sai,c' aysí fait lialmen.»

Altra obras d' est poeta.

En aquel temps c' om era jais,e per amor fis e verays,guendes e d' avinen esucelhen lemozí part essi duelhac un cavayer mot cortés...

Comments

Loading comments…