O Tłumaczach i tłumaczeniach Homera

Ferte viri et duros animo tolerate labores;Auguris ut nostri Calchantis fata queamusScire, ratosne habeant, an vanos pectoris orsus.Namque omnes memori portentum mente retentant,Qui non funestis liquerunt lumina fatis.Argolicis primum ut vestita est classibus Aulis,Quæ Priamo cladem et Trojæ, pestemque ferebant:Nos circum latices gelidos, fumantibus aris,Aurigeris divúm placantes numina tauris.Sub platano umbrifera, fons unde emanat aquai,Vidimus immani specie tortuque draconemTerribilem, Jovis ut pulsu penetrabat ab ara:Qui platani in ramo foliorum tegmine septosCorripuit pullos: quos cum consumeret octo,Nona super tremulo genitrix clangore volabat,Cui ferus immani laniavit viscera morsu.Hunc, ubi jam teneros volucres matremque peremit.Qui luci ediderat, genitor Saturnius, idemAbdidit, et duro firmavit tegmine saxi.Nos autem timidi stantes mirabile monstrumVidimus in mediis divum versarier aris.Tum Calchas hæc est fidenti voce locutus:Quidnam torpentes subito obstupuistis Achivi?

Nobis hæc portenta deúm dedit ipse creator,Tarda et sera nimis, sed fama ac laude perenni.Nam quot aves tetro mactatas dente videtis,Tot nos ad Trojom belli exantlabimus annos,Quæ decimo cadet et poena satiabit Achivos.Edidit hæc Calchas; quæ jam matura videtis.

Quare agite, o socii, reliquum durate, brevesqueTemporis expectate moras, dum scire queamus,Vernae vaticinans praedixerit omnia Calchas,Aulidis in portum piscosae quando subistisNavibus Argivi, Priamo Trojaeque ferentesExitium, quia vos illic ad sacra fuistisExta deum testes, praeterquam, quos mala fatoParca tulit. Meminisse potestis tempore ab illo,Quo nos ad positam dis immortalibus aramSacra parabamus, densis qua plurima ramisUmbrabat platanus, subter quam frigida puroUnda resultabat rivo; quo tempore visumEst ingens noblis monstrum: draco terga cruentisDistinctus maculis, arae sublapsus ab imoProsiluit pede; sic Saturnius ipse volebat.Ipse vago lapsu ramos amplexus in altamEvasit platanum, tetigitque cacumina, quorumNidus in arce fuit, numero bis quatuor intusPasseris includens pullos; qui frondibus altisHaerentes exultabant implumibus alis.Quos omnes, vano matrem stridore vocantes,Cum draco pestifero depastus dente fuisset,Ipsam etiam matrem, circum sua pignora frustraSollicitas querulis quatientem vocibus alas,Corripuit, nonamque avidam demisit in alvum.Protinus in saxum multatum Jupiter ipsumConspicuum posuit: sed nos horrenda deorum

Constitimus stupido mirantes omina visu,Praecipue quanam ratione ad sacra deorumTam dirum venisset opus, monstrumque nefandum.Tum Calchas, divina tenens miracula fatur:Cur vos tanta novi subit admiratio monstri,Crine graves Danai? prudens nam Jupiter istudProd giumProdigium immisit, veniet quo gloria nobisSera et tarda quidem, sed fama et laude perenni.Sicut enim serpens avido crudelis hiatuOctonos pullos nona cum matre voravit,Sic nos fata novem mittunt in bella per annosSaeva, gerenda manu spatiosae ante inclyta TrojaeMoenia, quae decimo tandem capiemus in anno,Atque eversa solo dabimus. Fore talia CalchasPraedixit, quae nos nunc omnia perficiemus.Quare agite, obdurate, supremum et ferte laborem,O fortes Danai! donec victricibus armisEvertamus opes Trojae, Priameïa regna.

Sic Jupiter ore locutus,Concivit gravis ardorem et certamina pugnae:Dii varios tacito volvebant pectore motus,Et varios animorum habitus, nam candida Juno,Pallas, et cxcutiens quassatae viscera tarrae.Neptunus, Majaque creatus Atlandide nymphaMejrcurius sapiens, et opum non futilis author,Et tu clauda trahens faber unice cura deorum,Pro Danais Stabant haec numina tanta deorum.Inde Phrygum, Mars armipotens, intonsus Apollo,Diva valens arcu, flavos Latona capillos,Laeta Venus, partes et bella injusta fovebant.Donec ab humanis diuum se munera rebus

Avertere, suum Danai laetantur Achillem,Jactantes in bella armis prodisse resumptis:Dudum ignava equidem desederat ocia ducens,A pugna procul ad naves; quo denique viso,Torpebant gelida Troum formidine mentes,Marti persimilem vultus atque arma videntes.Verum ubi dij partes iterum, bellique tumultusRespexere iterum, tum pugna acerrima surgensInfremuit, summo nunc Pallas ab aggere fossae,Nunc eadem longe resonanti a littore clamansHorrendum insonuit: tum nigrae more procellaeMars stetit inclamans, nunc magnæ a turribus urbis,Nunc sacro à Simoente loco, fortissima TroumHortamenta animis addens. Jam castra tenebantUtraque coelicolae, tum vero insana tumultusExoritur facies, tum vero summus ab altoHorrendum intonuit divum pater atque hominum rex.Ipse tridentifera commotae maxima terraeFundamenta manu quatiens concussit ab imoGurgite Neptunus, tunc proxima culmina coeloAerii tremulo nutabant vertice montes.Tunc etiam irriguae tremuerunt fontibus Idae,Radices, oblita suas et Gargara messes,Ilion intremuit, Danaeïa classis in ipsoConcussit tremulos motu stupefacta rudentes.Territus umbrarum dominus, pallentia linquensTartara, lucifugum terra caput extulit alta,Prospiciens mare velivolum clamore movebat,Ne terram quatiens aperiret tartara frater,Et tristes sine luce domos, regna invia vivis,Formidata etiam superis. Tanto ergo tumultuConcurrere hominum miscentes praelia divi,Inter sese etiam certamina foeda moventes.

O socii! durate, atque heic subsistite paullum,Ipsa dum pateat re tandem, verane CalchasVaticinans, an falsa canat: res cognica cunctis,Quam memoro; testes cuncti, fatalia vitaeQueis nondum tristes ruperuant stamina Parcae.Quippe olim, atque adeo nuper, cum se Aulide GrajaeDensarent puppes, Priamo Phrygibusque ferentesExitium; ad fontem fierent cum sacra virentiSub platano, purae qua sese illimis agebatRivus aquae; monstrum confestim apparuit ingens,Convertitque oculos ad se, tremefactaque corda.Namque draco horrendus, magniquem rector OlympiMiserat in lucem, squama fulgente, cruentis

El dorsum insignis maculis, prorepsit ab ara;Tum celeri platanum lapsu petit efferus, illicPasseris, in summo ramorum vertice, pulliImplumes octo sub densa fronde latebant,Nоna parens nidum servabat. protinus atroStridentes querula nequidquam voce voravitOre draco: mater circumvolitabat acutumLugens. lugentem trepida ferus arripit ala,Postremamque vorat. Post haec, mirabile visu,Immanem durum in lapidem Salurnius anguemInduit, obriguit mutatis artubus ille;Nos animi attonitos circum stupor altus habebat.Haec sacris visa in mediis portenla deorum.Tum Calchas prompsit veraci has pectore vocesVaticinans: Nam cur muti sic statis, Achivi?Hoc Jovis augurium, serum, seroque futurumEventu; at cunctis clarum, et memorabile in oris.Passeris ut pullos octo, nonamque voravitIpsam etiam serpens matrem; sic Pergama circumEt nobis totidem bellandum hæc monstra per annosPortendunt: urbem decimo vastabimus anno.Haec vates: matura suo quae tempore jam jamOmnia complentur, tantum perstate volentiHeic alacres animo, bello quassata bilustriPergama dum noster subvertat denique Mavors.

Jupiter haec fatus, vesano corda tumultuMiscuit, atgue animos belli succendit amore.Ergo odiis in saeva abeunt discordibus arma.Ad naves tendunt Juna et Tritonia Pallas,Complectensgue solum Neptunus, largus et auctorLucri Mercurius, solerti pectore praestans.

Mulciber una ibat, torvusque ac robore fretusImmani, claudo nutans vestigia gressu.At contra Mars bellipotens, intonsua et unaPhoebus, et horrisonis gaudens Dictynna sagittis,Xanthusque, et risu gaudens Venus, atque supremoCara Jovi Latona, Phrygum petiere catervas.Ac, dum longe aberant divi a mortalibus, acresElatique animo Graji superante vigebant,Quod celer, exortus post otia longa ruebat -In bellum, Phrygiae clades ac terror, Achilles:Trojugenae at gelido perculsi corda pavoreHorrebant, dium saevis quod fulgere in armisPelidem Marti similem videre cruento.Vernm ubi di turmas inter venere virorum, ruentumExarsere animis irae, calefactaque lateCorda virum, hinc atque hinc in caedem ac telaStans ctenim nunc pro muro Tritonis ad altamClamabat fossam, vasta nunc voce sonabat,Coerulei frangunt qua sese ad litora fluctus.Parte alia torvus Mavors, nigrae ille procellaeAssimilis, summa Teucris hortator ab arceClamorem dabat insanum; Simoëntave propterCursans pulchra sacrae per culmina Callicolones.Sic geminas egere acies in saeva beatiPraelia coelicolae; pugnam et cen turbine rupto,Excivere gravem, divumque hominumque superneHorrendum intonuit genitor: subter sola terraeIngentis, montesque altos, et celsa tridentiConcussit juga Neptnnus: tun roscida rivisIda, imae valles, suprema culmina, lateContremuere, Phrygumque aedes, Argivaque castra:Umbrarumqueinfra regnator pallidus altoExsiluit solio clamans exterritus, olliDesuper immani terram Neptunus hiatu

Ne findens penitus disrumperet, ima paterentEt dis atque viris penetralia, nigra, tenebrisTrisia, senta situ, visi deformia, el ipsisCoelicolis horrenda. Ruentum in bella deorumTantus erat supra summa in tellure tumultus.