Od hetmańskiej trumny

...Kość moja, przez trzy wiekiZmieszana z ziemią, z piaskiem,Skróś te trumienne ćwiekiRoztlała życia blaskiem.Przez śmierci zapowiciaPoczuła ciepło życia,Poczuła drżenie żył...Hetmańska kość wyniosłaZ prochów się dźwigła, zrosła,Mogilny strząsa pył.

...Oto w pierś mi uderzaWielkie serce kanclerza,Wielkie serce hetmana,— Dzwon rezurekcję bije...Oto krwawi się rana,Pod Cecorą zadana,Otom jest wskrzeszon, żyję!

Coś mnie z tych prochów rwie,Jakieś przelane krwie,Jakiś skrzyp szubienicy,Jakieś strzały w ulicy,Świst biczów, kajdan szczęk,

Jakiś krzyczący duch...Spazm jakiś, gwałt i jęk...Dźwigam się, tężę słuch:Gdzie? Nade mną? Pode mną?Chryste! Jakże mi ciemno!

...Ha, głowa odrąbanaPiorunem jatagana,Rozpala błyskawice,Bijące w lot orlice,Hetmańskie oczy mojeHetmańskie me źrenice...

...Oto wstaję pozgonnyWielki kanclerz koronny,Hetman wielkiej buławy.

...Podajcie mi tu zbroję,Podajcie mi deliję,Spiętą rysim pazurem,Niech pierś ranną zakryję...Podajcie miecz mój rdzawy,Kołpak z czaplinem piórem,Ze zaponą z djamentu.Tu, wobec Sakramentu,Co kirem jest nakryty,Wobec duchów tych świty,Co zstąpiła tu ku mnieSalwować żywot słaby,Na własnej stanę trumnie,Wezmę złotą buławę,Rozsądzę wielką sprawę,Którą przede mnie wołaKrzyk — ziemi tej Anioła.

Jakieś pohańbione raby,Których karki jarzmo gnie...Mówcie! Co wy za gromada?Pod jakiej chorągwi znakiem,Że nosicie wrogów pęta?Że pierś wasza śmiercią tchnie?Dla Boga, kto tu Polakiem,Niech się w sobie opamięta,Niech mi jasno odpowiada,Gdzie wolności fundamenta?Gdzie wolności są sztandary?Gdzie przysięga na nią święta?

...Gdzie serca zatrwożoneO tę polską koronę?Gdzie wzniesione szabliceNad kresy, nad graniceW tej polskiej Respublice?Gdzie rycerskie wasze zbroje?Gdzie rycerskie są przyłbice?Gdzie rycerski duch?

...Mogły wam zesłabłe dłoniePuścić Orły i Pogonie,Puścić tarcze, puścić miecze;Mogły zawieść was odsiecze,Mogły się nie zrodzić synyMatkom, godne pod wawrzyny,Ale jedno musi być:— Duch tam musi gorzeć w łonie,Gdzie chce naród żyć!

...Mówcie! Wszak ja tutaj stojęI oczami za was świecęI świadkuję krwi szkarłatemPrzed tym chrześcijańskim światem,Żem miał tutaj hufiec polny,

Co wolnością dyszał cały,Co się bił i legł — dla chwały!

...Milczycie! — Czy wy mary?A ja tu jeden — żywy —Jeden Polak prawdziwy,Co się czuł do ofiary,Co w cecorskiej potrzebieHetmańskie zewlókł szaty,Sukmanę wdział na siebie,W sukmanie walczył z wrogiemDo żywota utraty,I legł — zabit przed Bogiem?

...Więc komuż ja hetmanięNa wielkim, polnym łanie?Gdzie tę pieczęć przyłożę,Co jest w krwawniku cięta,Na jakie dokumenta,Gdy od Dniestru do WartyNiemasz wolnych ziem karty?Gdy kraj cały rozdartyJarzma nosi obrożę?

O trumno! Bądź przeklęta,Żeś prochy me wydałaNa słońce, co nie pała,Na bój, gdzie miecz nie bije,Na życie, co nie żyje,Na śmierć — co nie jest skon!...

...Odpaszcie mi szablicę,Gromniczne palcie świéce,W śmiertelny bijcie dzwon!Niema wam już hetmana,Niema wielkiej buławy,

Pogrobowce wy sławy,I pieczęć wam — złamana!

...Odwalcie trumny wieko,Chcę stąd iść... iść — daleko,Do pobitych rycerzy,Co ich tam legnął wał,Na cecorskiej rubieżyTarczą ścieląc się ciałPrzed piersiami Macierzy.

...Niech głowa odrąbanaJaniczarskim tasakiem,Janiczarskim toporem,Niesiona pod bisiorem,Pod strażą buzdygana,Jako relikwja święta,Krzyczącym wzięci ptakiem,Co wzięto mu pisklęta!Niech znów na pal zatkniętaMiędzy seraju brony,Krwi leje zdrój czerwony...Niech z oczodołów lejeŁzy na to, co się dzieje,Łzy na to, co się stałoZ narodem, z ziemią całą!

...Nieście mnie w grób,W podziemny loch,Niechaj mnie ciemność mogilna okoli...Niech legnę — trup,Niech legnę — proch,Gdy Polska, Polska moja jest w niewoli.