Jeżeliś cieniem

Jeżeliś cieniem, rozwiej się przede mną!Niech nie wyciągam do Ciebie daremnoRamion z wieczystą tęsknotą!Niechaj pożary nie trawią mi ducha,Gdy noc ta cicha, milcząca i głucha,Pochodnię rozpala złotą.Wstań w blaskach słońca, lub wróć się do rdzeniaWiecznych tajemnic! niech mego pragnieniaNie drażnią zdroje zwodnicze!Czemu, jeżeli ja znać Cię nie mogę,Olbrzymia maro, zachodzisz mi drogę,Zakryte mając oblicze?Czem jesteś, powiedz, czem jesteś w swej treści?Czy Ciebie duchy zrodziły w boleści,Jak matka rodzi swe dziecię?Czy nie ujęte i mgliste Twe ciałoZ tęsknot, z pożądań, z pragnienia powstało,Z łez tych, co płyną na świecie?Czyś Ty jest złotej jasności odbicieO smutnych źrenic, utkwionych w błękicie,Jak słońce drżące w łzach rosy?Czy z oceanów podniosłeś się tchnienia,Wielki, a mglisty, jak senne marzenia,Aby zapełnić niebiosy?Czyś powstał z burzą, co gromy swojemi

Wstrząsała zręby tracącej dech ziemi,Ciskając globy w odmęty?Czy imię Twoje zostało nazwanemGdy człowiek kornem uderzył kolanemPrzed zgrozą, wołając: „święty!”Czy cień Twój wtedy opadał na światy,Gdy trysły z pąków wiosennych róż kwiaty,I pierwsze tchnienie miłości;Gdy pierś wezbrana rozkoszą bez końca,Własną potęgą rzuciła wskróś słońcaZarys nieskończoności?Czyś pierwej był Ty, czy duch ten stęskniony,Co patrząc w światów gwiaździstych miljony,W ciche, błękitne przestworze,Ogarnion dziwem, i trwogą, i mocą,Rwał się, jak ptaki, co w skrzydła trzepocą,I pierwszy zawołał: „Boże!”

O! kto mi powie?.. o! kto mi to powie?..Byt wiekuisty, zamkniony w mdłem słowie...Otchłań — w koronie wszechmocy...Cień majaczący kształtami olbrzyma,Co mnie porywa, i więzi, i trzyma,Drżącą w śmiertelnej niemocy!

W ucisku ducha słyszę, jak nad głowąPrzepaście toczą skałę SyzyfowąWiecznych zagadnień istnienia...Wyciągam dłonie w noc głuchą, w noc ciemną...Wkoło mnie, we mnie, pode mną, nade mną,Ty — pełen błysków — i cienia!