Idzie cichy wiatr przez pole...

– Idzie cichy wiatr przez pole,Kołysze się falą żyto...Hej cyganko! hej wróżbito!Wywróżże mi moją dolę.A wróż mi ją z gwiazdy onej,Co nad chatą naszą świeci...Z tego szumu, co tam leciOd dąbrowy, od zielonej.A wróż mi ją z prawej ręki,Z prawej ręki żywicielki...Ze źródełka u grobelki,Co zaklęte gra piosenki!..A wróż mi ją z dobrem słowem,Z onej tęczy, z onej wstęgi,

A wróż mi ją z pismem owem,Coto stare piszą księgi!

– Doli twojej nie ma w księdze,Ni na wodzie, ni na niebie,Jeno w czarnym twoim chlebie,Jeno w siwej twej siermiędze.Ani z gwiazd złotego snopa,Ani z szumu u grobelki,Tylko z ręki żywicielki,Wróżyć mogę dolę chłopa.

Oj, będziesz ty, będziesz panem,Ni to królem, ni hetmanem...Twoje państwo, jak świat długi,Zaorany twemi pługi.Będziesz chodził ty w czerwieniPotu swego krwawej rosy...W złocie, w srebrze tych promieni,Co padają od twej kosy...Wykopiesz ty skarb bogaty,Gdzie ta rola zaorana,I talary i dukaty,Nie dla siebie, lecz — dla pana.Umiłuje cię królowa,

Co się odrzec siebie nie da,I wiary tobie dochowaAż do śmierci... krwawa bieda!Nocką uśpi, nocką zbudzi,Strzec zasiędzie twego proga;Ani tobie z nią do ludzi,Ani tobie z nią do Boga...Jak się wiosną ruszą kwiatkiI roztają rzeki lodu,Uśpi ona twoje dziatkiPieśnią płaczu, pieśnią głodu...A i ciebie droga czeka:Nie szeroka, nie wysoka,Ale w ziemię, het! głęboka,Ale w górę, het!.. daleka,A będą cię prowadziłyOną drogą woły siweI te dzwony żałośliwe,Na pokoje — do mogiły!