తొమ్మిదవకథ

వ. చని యథోచితవిధంబునం బ్రవర్తిల్లె దదనంతరంబ క్రమంబున. 141

చ. హరనటనాతివేగగళితాలికలోచనవిస్ఫులింగమైసరసిజబంధుఁ డస్తగిరిచక్కటి వ్రాలఁ దదీయకీచకోత్కరములు గాలు క్రొందగుపొగల్బలెఁ జీకఁటి పిక్కటిల్లె నంబరమునమించుఁదత్తృటితమౌక్తికముల్బలెఁ జుక్క లొప్పఁగన్. 142

చ. అపుడు ప్రభావతీరమణి హారమణీఘృణిధోరణీప్రసూనపటలయు న్వినీలవసనభ్రమరాళియు నై లతాకృతింగపురువహించి వచ్చిన శుకంబు “మనోరథసిద్ధిరస్తు తేచపలవిలోచనే” యని యసహ్యపుదీవన నిచ్చి యిట్లనున్. 143

ఉ. వింటివె యొకవింతకథ వీనుల కింపు ఘటింపఁజాలు నిష్కంటకరాజమౌళి దొరగా విదిశాపురి మించు నందు నేవెంటఁ గొఱంతవోని పృథివీసురుఁ డొక్కఁడు సోమశర్మ పేరింట నెసంగు భార్యయయి రేవతిపేరి వధూటి గొల్వఁగన్. 144

సీ. గాదెలఁ గొలుచు ముక్కారుఁ బండెడు మళ్లునత్తోఁపు నడబావు లండ దొడ్డియాకుఁదోఁటలగుంపు పోఁకమ్రాకులు గుత్తచేలు గొఱ్ఱలకదుపొలమందచెఱకుగానుగ మొద ల్జెడక వర్ధిలు నేర్పుబానిసె ల్బడవాళ్లు బంటుపైదపారిగోడలు గొప్పపడసాల మేల్మచ్చుగారముంగిలి వింతగాని పొరుగు

తే. రాగి నగలు సదాచారరతీయు దేవపూజ నిత్యాన్నదానంబుఁ, బూసబొట్టుచిదురఁ జల్లిన తులసెమ్మచిన్నితిన్నెగలిగి కనుపట్టు నాతనికాఁపురంబు. 145

తే. ఇట్లు వర్తింప నాతని యింతి గర్భకలితయై చిట్టుముల బయకలు మొగమునఁదెలుపుఁ గనిపింపఁ దొమ్మిదినెలలు నిండిపసిఁడిరేకనఁదగు నాఁడుపడుచుఁ గనిన. 146

తే. పురుడు వెడలినవెనుక నాభూమిదేవుఁడాశిశువు జన్మ నక్షత్ర మరసి ఖన్నుఁడై సురార్చన మొనరింప నరుగుదేరకున్నఁ గనుఁగొని రేవతీయువతి చేరి. 147

క. ఇదియేమి మీర లిత్తఱిఁజదివితి రేమేమొ పడుచుజాతకమునకైయది మొదలు చిన్నఁబోయితిరెద నడరెడు భయము నుడువుఁ డేలా దాఁపన్. 148

క. అన విని యిది యేమియు లేదనఘగుణా! మీఁద జార యగు నిది యటుగావునఁ జింతించెదననఁ బతిఁగనుఁగొని యమ్మగువ నగవుగలమొగ మలరన్. 149

క. ఔ లెండ యేటి మాటలుమేలే యిది బ్రతికినట్టిమీఁదటఁగద యాజోలి యెటులైన నైదవరాలై మనపడుచుగాఁగ నమరినఁ జాలున్. 150

క. అని చని యాయమ జననీజనకులకుం దెలుపు సంతసంబున వారల్విని మనుమరాలుగావునననువారము దాని జారయని పిలుచుటయున్. 151

తే. ఊరివారెల్ల రావె యోజార యనఁగనదియె పే రయ్యె నాజార కంబుజాక్షియంత నది యింతయై యంతయై వినూత్నపేశలాకారయై మించి పెండ్లి కెదుగ. 152

తే. అడుగవచ్చిన వార లయ్యబలరూపశీలకులగుణవిఖ్యాతి చాల మెచ్చిజారయనుపేరు విన్నంతఁ జాఱుటయునుబీఁట మీఁదిటిపెండ్లిండ్లు పెక్కు లెడసె. 153

చ. పొలుపుగ మోసులెత్తుచనుపూపలు ఱొమ్మున నిక్క నాఁకటన్మలమలమాడఁగా జెఱఁగుమాసిన దోసము వచ్చునంచు నగ్గలికలతల్లి కూడడఁగఁగట్టె మహీసురజాతిధర్మముల్, దెలుపుచుఁ బెండ్లిపే రకట దేవుఁ డెఱుంగు మెఱుంగుబోఁడికిన్. 154

క. వేఱేపనులకు వచ్చినవారిం గని పడుచు నడుగ వచ్చిరటంచున్గారాబుకూఁతునకు సింగారించుం దల్లియాస్యకమలం బలరన్. 155

క. ధరణీసురమాత్రుఁడు పేరరయక యరు దెంచి పెండ్లి యాడినఁ జాలున్వరదక్షిణతో నిచ్చెదఁదరళేక్షణ ననుచుఁ దండ్రి తలచు న్మదిలోన్. 156

తే. వార లీరీతి నుండిరో వామనయనయంత బుధవంత మనునగ్రహారముననువినయవిఖ్యాతి మించు గోవిందుఁ డనెడుబ్రహచారి చతుర్వేదపారగుండు. 157

తే. ఆతఁ డుపనీతుఁడైన యనంతరంబతల్లిదండ్రులు వోవ సంతాప మెడలియప్పురివరమందె విద్యార్థి యగుచునఖిలవిద్యలుఁ దనకుఁ దా నభ్యసించె. 158

క. అంతట నవ్వటుమణికింగంతుపరబ్రహ్మతావిఖండనచణవేదాంతతిరస్కృతికరణానంతం బైనట్టిజవ్వనం బరుదెంచెన్. 159

తే. మునుపు చదివిన శాస్త్రసమూహమెల్లనూఁచముట్టుగ నొజ్జల గొప్పగించియుద్వహనకేళి చింతింపుచునికిఁ జేసిపలుకు నిద్దురలోఁ బెండ్లికలవరింత. 161

క. ఊరెల్లఁ బిలిచిరేని యపారంబగుచింత మునిఁగి పలుకం డదిగోజేరె వివాహమఁటన్నందోరంబగు కాంక్ష నోరునోరే తెఱచున్. 162

తే. ఇట్లు చింతించి యవ్వటుఁ డేగుదెంచిసోమశర్మగృహాళిందభూమి కొక్కనాఁడు గ్రాసార్థమైరాఁగ వానినామమన్వయంబును నడిగియు నక్కుటుంబి. 163

క. మనయింటఁ గన్నె యున్నదియనఘా యిదియేమి పెండ్లియాడెదవే మీ

కును మాకును బంధుత్వంబనుతరమై బ్రహ్మనుండి యమరినదరయన్. 164

క. అని యనియు ననకమునుపేయనఘా యే బ్రతికితిని మదన్వయ మిది పావనమయ్యె ననుచు నవ్వటుఁడనితరగతిఁ దత్పదద్వయంబున వ్రాలెన్. 165

తే. అతఁడును బొంతనము లెల్ల నరసి లెస్సయున్నవని పల్కి యారేయి యొక్కలగ్నమేర్పఱచి యిరుగుపొరుగు నెఱుఁగకుండఁదనతనూభవ నతనికి ధారపోసె. 166

ఉ. అంతట దాని పేరు విని యల్లుఁడు మెల్లన మామగారి నేకాంతమునందుఁ జేరి వినయంబున నీయభిధాన మెట్టు లీకాంతకుఁ గల్గెఁ దెల్పుమనఁగా విని యాతఁడు దానిపూర్వవృత్తాంతముఁ దెల్పి దీనిఁ జెడుగై పడనీయక కాచికొమ్మనన్. 167

తే. మంచిదని నాగవల్లట మించినపుడెయాలిఁ దోడ్కొని తనయగ్రహారమునకుబోయి తనగృహమధ్యంబు పోతుటీఁగకైన బొలయక యుండంగ నలవరించి. 168

క. తలయంటు నలఁగుఁబెట్టున్జలకములార్చు న్మెఱుంగుచలువలు గట్టుందిలకంబుదీర్చుఁ గలపంబలఁదుం గోవిందుఁ డయ్యొయారికి దినమున్. 169

తే. ఇట్లు పోషింప నాశారదేందువదనకెలమి దళుకొత్తు బెళుకుఁగన్నులును ముద్దులొలుకు నవ్వులు గులుకుగుబ్బలమెఱుంగుఁజిలుకుటెక్కులుఁ దగువయశ్రీ నెసంగె. 170

వ. అంత. 171

సీ. వీథి నేగెడు ప్రౌఢవిటుఁడు పాడెడువింతయేలపదా లట్టె యాలకించుఁబొరుగింటిమగవాని పొలుపైనఁ బెనుగోడయివ్వలఱోటిపై నెక్కి చూచునాయివారములకై డాయువారలతోడజోలి ద్రవ్వుచుఁ బెక్కుసుద్దులాడువరుసతో మాటాడవచ్చువిఫ్రులమ్రోలరాకపోకల నొయారంబు నెఱపుతే. నింటి కేతెంచు నెదురింటి యింతితోడదానిహృదయాధినాథువర్తనము లడుగురతు లెఱుంగకమున్నె యారాజవదనవ్రాఁత తప్పింపఁజేయ నెవ్వరితరంబు. 172

తే. ఆగృహంబున నిచ్ఛావిహారమునకుమనసు పరువులు వాఱ నేమాడ్కి నైనసందు గానక యినుపపంజరములోనిచిలుకపోలికఁ దలఁకు నక్కులుకులాఁడి. 173

శ. ఆలలన జారలీలాలోలితమతి యుడుపుటెట్టులో జాణవు నీ

వాలోచన మెయిఁ దెలుపుముబాలా యనఁ జిలుకతోఁ బ్రభావతి పలుకున్. 174

క. మగువయె విడిచెద ననినన్మగవాఁడా నిలుపువాఁడు మానము నీవేవగఁ జెప్పెదవో విని తగుఁదగ దనియెదఁగాని తెలుపు తత్కథ యెల్లన్. 175

చ. అన విని మంచిదంచు విహగాగ్రణి యిట్లను నట్టిభార్య వర్తనమున కార్తినొందుమతిఁ దద్ధరణీసురమౌళి యొక్కనాఁడనుపమవైభవం బలర నార్తవశాంతి యొనర్చి నిత్యశోభన బహులాభకారి యగు బ్రాహ్మణభోజన మైనపిమ్మటన్. 176

తే. చిఱునగవుతోడ నిజకాంతఁ జేరఁ బిలిచినీకు నేర్పెడువారలు లేక యునికిఁదెలుపవలెఁ గద కేళిమందిరమునొకటతోయజామోద లెల్లను డాయువిధము. 177

క. మొగమున మసిబొట్టులు కరయుగమునఁ గప్పెరయుఁ గత్తియు న్వ్రేలునెఱుల్దిగమ్రింగెద ననుపలుకులుదగఁ జేరఁగవలయుఁ గేళిధామంబునకున్. 178

తే. అనిన నంగీకరించి తానానతిచ్చినట్లె యేతెంచుదానితో నతను కేళిదేలి ప్రతిరాత్రమును నట్టి తెఱుఁగు మీఱఁబడుకయిలు సేరఁగా నేఱుపఱిచె నతఁడు. 179

ఉ. అంతటఁ గొన్నినా ళ్ళరుగ నయ్యురగాయతవేణి యేటికింగాంతుఁడు వోవ వీథిఁబొడకట్టిన కేశవనామభూసురుంజంతతనంబునం దలుపుచాటున నుండి కరారవిందసంభ్రాంతిని సన్న చేసి వలరాయనిబారికి లో నొనర్చినన్. 180

తే. ఆతఁ డదియాదిగాఁగ నయ్యబలమగనిమొఱఁగి చావడిలో నిల్చి మొగముసూపుఁజిన్నలకు లోఁగు కంచంబుచెంత పిల్లికరణి నెదురింటివాకుటఁ గాచియుండు. 181

క. గోవిందుఁడు సవసవగానావిధ మించుక యెఱింగి యాత్మోపాయశ్రీవెలయింపఁగఁ దలఁచి రసావేశమ్మున మెలంగు నంగనతోడన్. 182

క. ఎల్లుండి సమారాధనచిల్లరవెచ్చములు గొనఁగ శీఘ్రమె యిదె యీపల్లియసంతకుఁ జని యేనెల్లిటి కరు దెంతు పదిల మిల్లని పలుకన్. 183

చ. అది మదిఁదోఁచు వేడుక బయల్పడనీయక వేఁడికంటినీరొదవఁగ మోము వాంచనతఁ డోచెడుఁద్రిమ్మరిసమ్మదాశ్రువుల్గద యివి యంచు నాత్మను దలంచుచుఁ జింతలనేల ఱేపె వచ్చెదనని బుజ్జగించి యతిశీఘ్రమునం బురి నిర్గమించినన్. 184

క. అతఁ డూరు వెడలిచను డయ్యతివ పదింబదిగఁ దెలిసి యపు డాయెదుటన్

ధృతినిల్చిన కేశవుతోబతి యరుగుట తెలిపి గూఢభంగి న్మఱియున్. 185

క. ఈరేయి నన్ను నిలువుననీరుగఁ గరఁగింపవలయు నేఁడున్నని నీనేరుపు లన్నియు నని నయగారపువగలాఁడి యనుపఁగా నతఁ డరిగెన్. 186

క. రవి గ్రుంకెఁ బంకజాతచ్ఛవి డొంకెన జక్రవాకచక్రోల్లాసారవ మింకె జారరతమానవి బొంకె న్సాధునీతి నాథునితోడన్. 187

క. అంతట నగ్గోవిందుండెంతయుఁ గనకుండఁ బడుకయిలు సొచ్చి తదభ్యంతరమున వస్తుసమాక్రాంతం బగు నటుకమీఁదఁ గదలక యుండెన్. 188

తే. అంతటను గేశవుం డూరి యలబలంబుమట్టుపడఁ జూచుకొని మాటుమణిగె ననుచుఁగటికి చీఁకటి నెఱనేస్తకాఁడుఁ దానుధృతి యెసంగఁగ దానిమందిరముఁ జేర. 189

చ. ఎదురుగ వచ్చియు న్బడుకటింటికిఁ దెచ్చియు మోవి యిచ్చియుంగుదురు మెఱుంగు గబ్బివలిగుబ్బల గ్రుచ్చియు నాతగానికిన్ముద మొదవించి యమ్ముదిత మున్పటికైవడిఁ గేళిగేహముంగదియఁ దలంచి లేచి చని గ్రక్కున రాకటు తామసించినన్. 190

క. న న్నిచట నుంచి చనియెంగన్ని య మఱి రాక తడసెఁ గపటోపాయంబెన్నె నొకొ యెవ్వఁ డెఱుఁగుఁ బ్రసన్నాంబుజముఖుల యింద్ర జాలము లెల్లన్. 191

తే. అనుచుఁ దద్భూసురుం డెంచునంతలోనసురియ నిప్పులు రాలుకప్పెరయు మొగముమీఁద మసిబొట్లుమించ నమ్మెలఁత రాగఁజూచి దిగులొంది యిదిగోఁ బిశాచి యనుచు. 192

తే. అతఁడు పరువెత్త నిదియేమి యౌర పోకుపోకుమనుపల్కుతోడ నప్పు డది నడచివెంటనే యంట నీదయ వేగఁగాలిపోవనిమ్మంచుఁ దనగేహమునకు నేగ. 193

తే. అంతలో దానిపెనిమిటి యటుక డిగ్గిగూఢముగ నేగి పెరటి బల్గోడ దాఁటివెలుపటికి వచ్చి యెవ్వరే తలుపు తెఱవవేయనుచుఁ బిల్వ నచ్చెల్వ వేషమడఁచి. 194

క. గడియ సడలింప నతఁ డయ్యెడ నవ్వగలాడిఁ దప్పకీక్షించి యిదేమడరెఁ బరపురుష వాసనచెడుగా నొడువుమని కాలఁజేతం దన్నెన్. 195

చ. అది మొద లవ్వధూమణి పరాప్తికి దండము వెట్టె వాసనాభ్యుదయము నాయకు డెఱుఁగురో యని యెంతయుఁ గేశవాఖ్యసం

మది గణియించిరో చెలి సమర్పణమయ్యెనె వానినైపుణుల్. 196

క. అననం బ్రభావతి యిదిగాదనవచ్చునె పురుషులే యుపాయపరుల్ వారిని గెలువఁ దరముగా దనియినుఁ డుదయింపంగఁ బడుకయింటికి నరిగెన్. 197

క. అంతఁ గ్రమంబున నలినీకాంతుం డపరాబ్ధి మునుఁగఁగాఁ బుణ్యజనాత్యంతార్తికరణపాపంబంతయు వెడలె ననఁ దిమిర మడరెం దఱచై. 198

చ. అనుపమలీల నప్పు డసితావరణాంబరదీప్తిగుప్తయైతనులత మబ్బులోని తెరతళ్కులమించు నదల్చుదూలిఁ దోడ్కొని చనుదేరవచ్చునల కోమటికోడలికొమ్మఁ జూచి యిట్లను శుక ముత్పలాశముకుళాంచలచంచలచుంచుచంచువై. 199

చ. పనివడి రాజుఁ జేరఁ జలపట్టినదానవు చేరకుందువేవిను మఱి రాచవారు మదవిహ్వలు లించుక నేరకున్నఁ గోపనియతిచేత మొక్కపఱపం దమకింపుదు రట్టులైన నాథునియెడ బొంకఁగా వెరవు దోఁచినఁ బొమ్ము సరోజలోచనా. 200

తే. అమ్మ దీనికి నొకయితిహాస మలరువినుము ధనపాలుఁ డను రాజు పెనుప వెలయుమేదురోద్భటభటసింహనాదచలితదిగ్గజవరంబు పద్మావతీపురంబు. 201