పదమూఁడవకథ

తే. అనినఁ జిలుకఁ జూచి యాప్రభావతిచెల్లనే నెఱుంగ నయ్య యిట్టి నేర్పులిద్దఱగుట వార లింత చేసిరి గానియొకతె కెట్లుగూడు నో శుకేంద్ర. 355

మ. అని యక్కోమటికొమ్మ దేవనిలయప్రాంచన్మహామర్దలధ్వనిచే వేగు టెఱింగి యత్తఱి నిశాంతం బొంది యాసంజసంజనితానంగశరార్తి వేఁగుచుఁ దమిస్రస్ఫూర్తి వీక్షించి తజ్ఞానపాలాయతనంబుఁ జేరఁజనుచో శౌకేశ్వరం బిట్లనున్. 356

ఉ. అక్క పరాకు నీకుఁ బ్రమదాప్తి ఘటింపఁదలంచి పల్కు దేనొక్కకథోత్తమంబు విను ముజ్జయినీపురి నొక్కజెట్టివాఁడుక్కునఁ దీరినట్లు కఠినోగ్రశరీరముతోడ మీఱు నేదిక్కునమాఱులేక బలదేవుఁ డనం బలుపేరు దాల్చుచున్. 357

సీ. శీర్షవర్తులశిలాస్థిరమైన కేకినాఁజిన్నారిపొన్నారి సిగపొసంగఁదనుమేరుగిరిమీఁది తరుణాతపంబునాఁబలుచని మట్టిదుప్పటి యెసంగఁగమనీయముఖచంద్రుఁ గబళించుచిల్వనాడంబైన బవరిగడ్డము చెలంగబాహుభుజంగమపతినాలుక యనంగఁజేత సాణాకత్తి చెలువుమీఱతే. మ్రోల వీణయు సాధన మురువునడలుబిరుదు టందియ వెంబడి పిల్లజెట్లు

నమర దొరకొల్వు చేసి గేహమున కేగుమత్తరిపు శైలదంభోళి మల్లమౌళి. 358

క. ఘనశ్రీ బొందియు నాతఁడుదినదినమును గొంతకొంత దిరుగుచురాఁగాఁదనవారు శత్రులై రటగనుగొనఁగా వానిలక్ష్మి కడచనిపోవన్. 359

సీ. ధనవారములు చోరతతులపా లయ్యెనుసొమ్ములు కుదువను సొగిసి చనియెగాదెలధాన్య మెల్కలకయ్యె గుత్తకైయెనసిన గ్రామంబు లెల్లనెండెనప్పులిచ్చినచోట నటమటించిరి డాఁచికొనినపత్రంబులు చినిఁగిపోయెవాడకంబులు గొన్నవార లేగిరి తోఁటలెల్లను బరులచేఁ గొల్లవోయెఁతే. గప్పడంబెల్ల గాలిచేఁ గదిలి యురియునింట దొర్లెడు కుండలు నినుపకట్లమానిముంతలు నిలిచె నమ్మల్లపతికివార్ధికన్యాకటాక్ష మవ్వలికిఁ జనిన. 360

వ. ఇవ్విధంబున నక్షుద్రదరిద్రత్వంబు వహించియు నతండు కుటుంబభరణాదరుండై. 361

ఉ. మాసిక వైచికుట్టినరుమాలును జాలనిదట్టిబట్టయున్మాసినయెడ్డెదుప్పటి దనర్పఁగఁ గోమటివారిఁ జేరి శంకాసమవాప్తి నొల్లమనఁగాఁ దనుమర్దనమాచరించుచుంగాసును గీసు దూసికొనుగాని విడం డతఁ డేమి చెప్పుదున్. 362

ఉ. కూలికి నూనె లంటి కలగూరలకై పొలమెల్లఁ జుట్టి పాల్మాలక యాత్మబంధుజనులన్ దరియం జని ప్రాఁతబట్టకైకూళతనంబునం బ్రభులకుం దనుమర్దన మాచరించుచున్వ్రాలుడుప్రొద్దుతోడ గృహవాటికిఁ జేరు నతండు నిత్యమున్. 363

క. ఈరీతి నుండు నాతనిగారాబు మిటారి తలిరుకైదువుల దునేదారి కటారి సులక్షణపేరింటి వధూటి లేమి (బిమ్మిటి) గొనుచున్. 364

తే. కుడువఁ గూడును గట్టుకోఁ గోక లేకయితని కిల్లాలినై యుండనేల యనుచుసొగసు గనిపింప వల్లంబుఁ జూపి నిలుచుజారులకు నయ్యొయారి యాస్పద మొసంగి. 365

ఆ. కలిగినప్పుడెల్లఁ జెలువుని చెంగటనడఁగి మడఁగి యుండు టరిది గాదుచేరి లేమి యప్పు దారీతి నుండెనాయది పతివ్రతాజనాగ్రగణ్య. 366

క. ఈలీల జారరతివాంఛాలాంఛన మొంది పింఛసమకచ వికచల్లోలస్వాంతత సద్గుణశీలుం బ్రేమ గల మగనిఁ జేకొన కలరున్. 367

సీ. చేయప్పు లడికి తెచ్చెదనంచుఁ జని కాంచుఁగోడెమిండని తప్పుకోలు మ్రొక్కుఁజెఱువులో నీళ్ళు తెచ్చెదనంచుఁ జని తెల్పునుపభర్త కాత్మవియోగవహ్నిఁ

జీర చాకింటఁ దెచ్చెదనంచుఁ జనిచేరుఁదరుణపల్లవుఁ డున్నతాపిచోటుఁజిక్కంటె యెరవు దెచ్చెదనంచుఁ జనియిచ్చుగమనాతురున కింపు కౌఁగిలింపుతే. నిట్లు జారోపభుక్తయై యేగుదెంచిమగఁడు వినలేమి చెంగట మందిరంబువెడలి తిరుగాడవలసె నివ్వీట విధినిదూఱవలదా యటంచుఁ గన్నీరునించు. 368

చ. పురమిది చూడనింత చెడిపోయె నయో మఱి యాఁడుతోడఁబుట్టరె ననువంటిసాధ్విని బడాపగలం గనుగొండ్రు జారు లెవ్వరు గనుఁగొన్న లేమిఁ దలవంచి రయంబున వత్తునమ్మ యోపొరుగుపొలంతియంచుఁ బువుఁబోఁడి యను న్విభుఁ డాలకింపఁగన్. 369

క. పడియుండఁ గంటి నని యీయెడల న్మామేనమామ యిచ్చెనటంచున్బడఁతి యుపనాథుఁ డొసఁగినతొడవులు చీరలు ముదంబుతో ధరియించున్. 370

తే. నీవు మఱియింటిలోన గుండ్రించుచున్నగడుపునిండునె దొరఁ జేరి గ్రాసమడుగుపొమ్మనుచుఁ బల్కు నాథు నప్పొలఁతి జారకాంతుఁ బొందుటకై సందు గలుగవలసి. 371

క. ఈగతి మెలంగునంగనలా గాబలదేవుఁ డెఱిఁగి లలనా రావే

బాగాయెంగద చిన్నెలునీగరితతనంబుఁగంటి నే నివ్వేళన్. 372

ఉ. ఓసి గయాళికాన నను నుగ్రు నెఱుంగవె రోసమెత్తినందోస మెఱుంగ వీటఁ గలతొయ్యలులెల్లను గుంపుగూడి సంత్రాసము చెంద నీగళము రాట్నమునం బిగియించి యొంతునోకోసుకతిందునో యనినఁ గోమలి నిశ్చలధైర్యధుర్యయై. 373

ఉ. గొంటుఁదనంబునం గులుకుగుబ్బలపయ్యెద చక్కఁ జేర్చి యేమంటివి నన్ను వంటి సుగుణాకర కాచెడుబుద్ధి లెస్సగాఁగంటివి గాక నాదునడక ల్కలగంటివొ కల్మివోవ వెన్వెంటనెపోవునే మఱి వివేకము లోకములోనివారికిన్. 374

ఉ. లేవడిమీఁద బానిసలు లేనికతంబున నూరకుండినంబోవమి నప్పుసప్పులకుఁ బోవుట వేఱుగఁ దోఁచె నేమొకోకావలె నట్టులైన నవుఁగా దననేటికి నేఁటినుండి నాథా వెలికేగఁ బ్రాణవిభుఁ డల్గినకార్యము సేయవచ్చునే. 375

తే. ప్రతిన వలికెద నేను నీపాదమానయకట మోసంబు లేదు కొండంతపనికినైన బతిమాలి నీవు పొమ్మన్న వెడలిపోవ నూరక యుండు మీపోరుచాలు. 376

క. అన విని ముదితల హృదయముగని యెఱుఁగమి నతఁడు నిజముగా నెంచెం దద్వనితయును మదనవేదనదినశేషము దీర్చె యుగముఁ దీర్చినరీతిన్. 377

చ. లకుచకుచాలలామ శుభలక్షణలక్షితకౌతుకప్రదా

త్మకుఁ దమినించు మ్రొక్కు పగతక్కులు చెక్కులు లేనిమోహమూరక కలహించి మించు పెనురాపులు చూపులు నేచ నెమ్మదిన్. 378

ఉ. ఎప్పుడు పోదుఁ బోయి హృదయేశ్వరుమాటలు వాని కెప్పుడేఁచెప్పుదుఁ జెప్పి వాని మదిఁ జిత్రపుమోహముచేత నెప్పుడేగప్పుదుఁ గప్పి వానియెద గబ్బిచనుంగవచేత నెప్పుడేగుప్పుదుఁ గుప్పి వాని రతికోరుట యెప్పు డటంచు నెంచుచున్. 379

వ. ఇవ్విధంబున నూహించుచు నాచంపకగంధియు నొక్కయుపాయంబు పెంపున.380

ఉ. ముంగిటనిల్చి యో పొరుగుముద్దియ నాపతి నెత్తిమాసి నేసంగడి కేగ లేనిపు డహర్ముఖమౌతఱిఁ దెచ్చి యిచ్చెదంజెంగటిగోడఁ జేరి యొకచిట్టెడునూనె యొసంగలేవె యభ్యంగ మొనర్తునం చడిగి యాకె యొసంగఁగఁ దెచ్చి వేడుకన్. 381

మ. తలమాసెం గద రంగదాప్తకులయూథానాథ నాధన్యతాకలనాధర్మముచే నసంఖ్యముగఁ బ్రేంఖద్వైభవారోగ్యముల్గలుగం గాంతునె యంచుఁ దేనియలు చిల్కంబల్కి యక్కల్కి వెన్నెలలో నాయకు నుంచి నిల్చి తలయంటెం దాళమానంబులన్. 382

తే. ఇట్లు తలయంటి యటకలి యిడి సులక్షణాసరోజాక్షి యిఁక నెట్లు నాథ జలముతెరలియున్నది దొరలింపఁ దెచ్చికొనఁగబాగుగా దూరి యవ్వలిబావినీళ్లు. 383

క. ఏ నరుగరాదు గద నీపై నానలు పెట్టుకొనుటఁ బడుపాటులుగా

కేనాఁటివారికైనంగానీ గేహమున బావి గలుగ న్వలదే. 384

క. అన విని బలదేవుం డోవనితా యానలకు నేమివచ్చెంబో వేకొనితేవే జలములు గ్రక్కున నీచలిచేత నిలువఁగూడ దటన్నన్. 385

క. ఓనాథ సతులగుణములనేనాఁటికిఁ బురుషు లెఱుఁగ రే నెచ్చటికింబోనేల నీకుఁ గోపమురానేల యటంచు నదిపరాకై యున్నన్. 386

క. బలదేవుఁ డబల నాపైజలమా నానేరమెల్ల సైరించి జలములు దెమ్ము వేగఁ బొమ్మనిపలుమఱు వేడుకొనఁ గపటభయ మెనయంగన్. 387

ఉ. మంచిది నీవు పంప ననుమాన మిదేటి కటంచుఁ బల్కి యక్కాంచనగాత్రి రజ్జుఘటకమ్రకరాంబుజయుగ్మయై కటాక్షాంచలచంచలాలత యొయారపుఁగొప్పు మెఱుంగునుబ్బులన్మించఁగ నేగె ముద్దునడ నీటునఁ గూపసమీపభూమికిన్. 388

మ. చని యాచేరువఁ జారుభూరుహలతాసంతానతంతన్యమాననవీనాఖిలసూనసౌరభనిశాంతంబైన పూఁదోఁటలోఁదనమేకోలున వచ్చియున్న యుపనాథప్రౌఢు నాఢౌకమాననిరూఢద్రఢిమానురాగ మిగురొందంగూడి క్రీడింపఁగన్. 389

తే. అలరె వేగుఁజుక్క యది చూచి భయమందఁదనరెఁ బక్షిరుతము దాని వినుచు

దిగులుపడఁగఁ దూర్పు తెలతెల గావచ్చెవారి కిట్లు తెల్లవాఱె నంత. 390

క. విను మో ప్రభావతీ సతితన నేరం బెట్లు తప్పదాట న్వలయున్మనమున దీని కుపాయముగననేరని నారి జార గారాదుసుమీ. 391

క. అని పలుకు చిలుకపలుకుంగనుఁగొని వైశ్యాంగనాశిఖామణి యిచ్చోనను నడుగు టుడుగు బెడఁగుగననఘగుణా నీవె నొడువు మవ్వలికథయున్. 392

ఉ. నావిని కీర మిట్లను ఘనాఘనవేణి సనాతనప్రవీణావలిఁ గేరు నీకుఁ దెలియంబడకున్నదె యైన మద్వచఃశ్రీ వెలయింపఁ గోరి తిఁకఁ జెప్పెద నప్పగిదిం బ్రభాతవేళావిభవంబు మీఱుఁడుఁ గలంగుచు జారుఁడు లేచిపోయినన్. 393

ఉ. అచ్చపలాడి యింటిమగఁ డంపఁగ నిప్పుడె బావినీటికైవచ్చితి వచ్చి జారరతివాంఛల నుండితి నింతలోనఁ దానెచ్చటనుండి వచ్చె రవి యీతని కెక్కడఁ బ్రొద్దువోదు నాయిచ్చ గలంగసాగెనిఁక నేమని యేను గృహంబుఁ జేరుదున్. 394

ఉ. ఒక్కకృషీవలాచలపయోధర నాయకుప్రక్క నిద్రకుంజిక్కి విహంగమధ్వనులచే వెడ మేల్కని తాఱుమాఱుగాఁగ్రక్కునఁ గట్టుకొన్న చిటికమ్ముల చీర తగంగఁ దత్కటీభాక్కుచకుంభ కుంభమునబాగొనరం జనుదెంచె నూతికిన్. 396

తే. వచ్చి జలములు చేఁద నవ్వామనయనయాసనాబ్దంబు వాంచి నిజాధినాథుతోడిపొలయల్కఁ దోయంబుఁ దొలఁగివచ్చువరుణసతివోలు నమ్మల్లతరుణిఁ గనియె. 397

క. కని మొఱపెట్టినఁ జెంగటిజనులొక్కట మూఁగ వారి సందడిపలుకుల్విని యాడువారు సేరంజను దెంచెం జెట్టి దట్టిచల్లడములతోన్. 398

తే. వచ్చి నిజభార్య చేసిన వగలు గాంచిదిగులుపడి మున్నుగా నరుదెంచి యున్నదాని యుపభర్తతోడుగాఁ బూని వెడలఁదిగిచి తోడ్కొనిపోయె నమ్మగువ నతఁడు. 399

క. ఏవంవిధ చాతుర్యమునీ వెఱిఁగితివని మేదినీవరుఁ జేరంబోవచ్చుఁ బోయి క్రమ్మరరావచ్చుఁ బ్రభావతీ పరాకా యనినన్. 400

క. నా కేమి తెలియు నని యక్కాకోదరవేణి కమలగంధాంధమరు

త్పాకము రాకనిశీథినిపోకఁడ గని యంత నంతిపురమున కరిగెన్. 401

క. చని దిన మను వననిధినీఁదినయదియై రాత్రి పేరి దీవిం గని యవ్వనజాక్షి యూఱడిలి నృపునెనయం జనుదేఱఁ జిలుక యిట్లని పలికెన్. 402

శా. కాంతా సంతసమయ్యె నామది వధూకందర్పుఁడౌ నద్ధరాకాంతుం జేరఁగ నుత్సహించియును మద్గాథాసుధాలోలుపస్వాంతత్వంబునఁ జేరవచ్చెదు భవత్సౌలభ్యసాద్గుణ్య మేనెంతంచు న్గొనియాడ నేర్తు మఱి నీవే నీకు జో డిమ్మహిన్. 403

క. క్రమ్మఱ నొకకథఁ దెలిపెదధమ్మిల్లోత్ఫుల్లకుసుమధామంబులపైదుమ్మెదలు చిమ్మిరేఁగంగొమ్మా తలయూఁచి మెచ్చికొమ్మా పిదపన్. 404

చ. అని తెలుపందొడంగె విను మంబుధి మోహపురాణివాసమైతనరెడు కృష్ణతీరమునఁ దామ్రపురం బనుకాఁపుటూరు భూవనరుహగంధి నెమ్మొగము వైఖరిమీఱు విశేషకాంతి వర్తనము వహించి మించు విదితంబుగఁ జూపఱ కిం పొనర్చుచున్. 405

చ. కొలుచు సమగ్రభంగి నొనగూడ దివాణపువారిచేతికాఁకలుహుసివోవఁగాఁ గఱవుకాల మెఱుంగక పూసబొట్టులం