పదునాలుగవకథ

త్పాకము రాకనిశీథినిపోకఁడ గని యంత నంతిపురమున కరిగెన్. 401

క. చని దిన మను వననిధినీఁదినయదియై రాత్రి పేరి దీవిం గని యవ్వనజాక్షి యూఱడిలి నృపునెనయం జనుదేఱఁ జిలుక యిట్లని పలికెన్. 402

శా. కాంతా సంతసమయ్యె నామది వధూకందర్పుఁడౌ నద్ధరాకాంతుం జేరఁగ నుత్సహించియును మద్గాథాసుధాలోలుపస్వాంతత్వంబునఁ జేరవచ్చెదు భవత్సౌలభ్యసాద్గుణ్య మేనెంతంచు న్గొనియాడ నేర్తు మఱి నీవే నీకు జో డిమ్మహిన్. 403

క. క్రమ్మఱ నొకకథఁ దెలిపెదధమ్మిల్లోత్ఫుల్లకుసుమధామంబులపైదుమ్మెదలు చిమ్మిరేఁగంగొమ్మా తలయూఁచి మెచ్చికొమ్మా పిదపన్. 404

చ. అని తెలుపందొడంగె విను మంబుధి మోహపురాణివాసమైతనరెడు కృష్ణతీరమునఁ దామ్రపురం బనుకాఁపుటూరు భూవనరుహగంధి నెమ్మొగము వైఖరిమీఱు విశేషకాంతి వర్తనము వహించి మించు విదితంబుగఁ జూపఱ కిం పొనర్చుచున్. 405

చ. కొలుచు సమగ్రభంగి నొనగూడ దివాణపువారిచేతికాఁకలుహుసివోవఁగాఁ గఱవుకాల మెఱుంగక పూసబొట్టులం

బలికలినీళ్లుఁ జందనపుమానికెఁ గొల్చినమాళ్లు గల్గి శోభిలుదురు రెడ్డిబిడ్డలు కుబేరుని పిల్లలనంగ నచ్చటన్. 406

తే. అచట నొక రెడ్డి వెలయు హలాంకుఁ డనెడిపేరుగలవాఁడు కులములోఁ బెద్దయింటివాఁడు బొంక నెఱుంగనివాఁడు వాఁడుపట్టినదియెల్ల బంగారు పనులపట్ల. 407

సీ. అచ్చమై వాకిట రచ్చఱాయి మెఱుంగుపంచతిన్నెలు గొప్ప పారిగోడకంపతెట్టులును రాకట్టు ముంగిలి మల్లెసాలెదేవరయఱచవికె యొకటికోళ్ల గూండ్లును గొఱ్ఱు కుఱుగాడి యేడికోలులు కాఁడి పలుపులు గలుగు నటుకదూడలు పెనుమూవకోడెలు కుఱుకాఁడిగిత్త లీనినమేటిగిడ్లదొడ్డితే. యిఱుకుమ్రానుపెరంటిలో నెక్కుబావిమునుఁగలును జొప్పపెనువామి జనము రుబ్బుఱోలు పిడకలకుచ్చెల దాలిగుంతదనర నిరతంబు వెలయు నాతనిగృహంబు. 408

తే. అతనికి సుకేశి యనియెడు నాలి వెనుకనబ్బె గుణవతి యనఁగ నిల్లాలొకర్తు

చిత్తసంభవు చేకత్తి చివుకుపోవఁజేవదొరకినమాడ్కి నచ్చెరువు గాఁగ. 409

సీ. సాక్షాత్కరించిన జలదేవత యనంగనీలాటిరేవున నీటుచూపురథముపైఁ గనుపించు రతిదేవి యన జొన్నచేనుఁ గాచుటకు మంచియ వసించుఁగేళికాగళితమౌక్తికము లేఱెడు వనాంబుజపాణినా నిప్పపూవు లేఱుఁగాలచక్రముఁ ద్రిప్పు కమలనాభునిశక్తినా నూలువడుక రాట్నంబుఁ ద్రిప్పుతే. మేఁతగొని వచ్చు తమ్మిరుమ్మీపిరంగిదొరతురంగీవిలాసంబు దొరయఁగొల్చుగంప లింటికిఁ దెచ్చు నాకాపుబిగువుటొగవగల గుబ్బలాఁడి యొక్కొక్క వేళ. 410

సీ. తిరునాళ్లకై పోయి తిరుపతిలోఁ గొన్ననొక్కుపూసలపేరు టెక్కుసూపజిగికుందనముఁ గూర్చి మగఁడు చేయించినమెఱుఁగుకమ్మలు వింతయొఱపు నెఱపదనుఁ జూడవచ్చుచోఁ దల్లి తెచ్చిన యట్టియల్లికనాను సోయగ మెసంగమొదటికోడలి దంచుఁ దుది నత్తయిచ్చినచుట్టుమెట్టెలజోడు సొంపునింపఁ

తే. గడియములు కెంపురవలయుంగరము వెండికుప్పె సౌరంబు కుఱుమాపుకూనలమ్మచీర కుడిపైఁటలోపలి సిస్తుఱవికయెసఁగఁ జరియించు నిట్టు లయ్యెమ్మెలాఁడి. 411

తే. దానివలలకుఁ జిక్కి మోదమునఁ జొక్కియుండెడుహలాంకుఁ డొక్కనాఁ డుదయవేళమితి యెఱుంగక తుంపురు ల్మీఁదఁబడఁగజొన్నకూడును మజ్జిగ జుఱ్ఱి లేచి. 412

సీ. మొలకు సగంబును దలకు సగంబుగాఁగట్టిన యయగారి కరలచీరపైనల్లకముల పచ్చడమును దోలుపావలు చేతిలోఁ బట్టుకఱ్ఱకత్తెఱగడ్డంబు కఱకు జుంజురు మీసములు రోమశంబైన పలకఱొమ్ముమొలయుంగరము వ్రేల వలముగాఁ దీర్చిననాభినామము బీదనరము లమరుతే. గడుసుఁబిక్కలు గలిగిన మడమలమరవెంట నిరువంకఁ బెంపుడువేఁపు లరుగఁగెలనఁ దగు నెడ్లకొట్ట మీక్షించికొనుచునింటివెలుపలి తిన్నియ కేగుదెంచె. 413

చ. దుసికిలజాఱు కోరసిగ దుప్పటినీటు లలాటిపట్టికంబొసఁగు విభూతిపైఁ బసుపుబొట్టును దొట్టిన కల్లు చొక్కు వెక్కసముగ నెఱ్ఱవాఱిన వికారపుఁ జూపులుగాఁ గనంబడన్వెసం జను దెంచె నొక్కబవనీఁడు తదీయసమీపభూమికిన్. 414

తే. పచ్చి జమలిక వాయించి వరుసతోడఁదాతతండ్రుల చౌదరితనము లెల్లనెన్ని కైవార మొనరించి యింపు నెఱపనతనిఁ గూర్చుండనిడుకొని యాదరమున. 415

మ. కలలో దేవర చెప్పె రేయి యెదుటం గన్పించి నెయ్యంబు వాటిల నీపాలికి దేవుఁ డింక బవనీఁడే యంచుఁ దానాఁడగావలె నేబాఁపనమొప్పెలైన సరియే వారెల్ల సాత్కాలు నీవలె గోరించిరె నిన్నె కొల్తు ననుచు న్వర్ణించుచో నంతటన్. 416

తే. ముదుక తలపాగయును బాహుమూలమందుగవిలె చర్మపుటొఱలోని కత్తిగంటమలతి నీర్కావిదోవతు లమరి గ్రామకరణ మేతెంచి రెడ్డిచెంగట వసించె. 417

క. ఈరీతి నెల్లవారలుఁజేర హలాంకుండు రచ్చసేయఁ దదీయాంభోరుహముఖి సరికాఁపుటొయారులఁ గూడుకొని నిజగృహాంతరసీమన్. 418

తే. దివసమంత వితాపోయె నవుర రారెగుంపునంపును లేకుండ గుండుపోగుగాఁ బదాఱింటితరమునుగాఁగ నూలువడకరే యంచు నొండొరు ల్నొడివికొనుచు. 419

క. వడిదారము చెవులుం ద్రొక్కుడుపలకయు దిండు కదురు గుంజలును ద్రొ

క్కుడుబొమ్మయునుం ద్రిప్పుడుపుడకయునుం గలుగు రాట్నములు గైకొనుచున్. 420

తే. ఎడమదెస దొడ్డుగా వైచి యేకులెల్లఁగెలనఁ బలువగ వేఁపుడుగింజ లునిచిచేవపీఁటలమీఁద నాసీనలైనవారలై వావివరుసలు నదరికొనుచు. 421

సీ. గుంపునంపును లేక కొనసాగఁ బ్రోగువెంట మెఱుంగుఁజూపు పేరెములువారఁబ్రాయంపుపడుచులఁ బనిగొంటివే దూదియనెడి పాటలఁ దేనెచినుకు లీననేకుతోఁ జెలఁగు కేలెత్తుచో భుజమూలకాంతులు బయలు బంగారు సేయఁబుడుకఁ ద్రిప్పెడురయంబునఁ బైఁటజూచుచోమినుకుగుబ్బలు తళుక్కని రహింపతే. ముడిచికొన్నట్టి తెలిగంజి మడతచీరలరిదితొడనిగ్గుచే పసు పంటినట్లుపొసఁగఁ జరణాభ త్రొక్కుడుబొమ్మమీఁదబచ్చెన ఘటింప వడికి రప్పద్మముఖులు. 422

సీ. పోలిరెడ్డికి మగపోఁడిమి లేదుగాగాది కేలాగునఁ గడుపునిక్కెవదరకే మగవారు వచ్చెద రదె చక్కఁజెక్కుకో పయ్యెదచెఱుఁగుకొండి

యోసి లేవే మల్లి వేసాలు సేయకుమగవార లెఱుఁగని మర్మ మెద్దినీ కేటి సిబ్బితి నెరరాగవై మించియడఁగఁదొక్కినదాన వత్తగారిఁతే. బెద్ది వినలేదె మనసుబ్బు పెరఁటిగోడదాఁటగా మామ గనెనఁట యేటి సుద్దియెసఁగి మగఁ డొల్లకున్న నదేమిసేయుననుచుఁ గసివోవఁ బలుమాటలాడికొనుచు. 423

తే. ఎన్నికలుపట్టి పుంజంబు లేర్పరించిపంటకఱ్ఱలు మఱితోడుపడగ లూఁచకండె లొనరించి చాలించి కాఁపుటింతులున్న యవ్వేళ నద్భుతం బుట్టిపడగ. 424

సీ. నునుపుగా దువ్వి తీర్చిన కెంపుబాలేందుపసమీఱు నొసటి కెంబసుపుబొట్టుమెడతోలు పావాలు నిడుదగవ్వలదండసన్నంపుఁ జికిలిదర్శనపుఁ బేరునెడమచేఁ బళ్ళిక నిడినబండా రన్యపాణిఁ బట్టిన నాగపడిగకోలకటిఁ గాసెకట్టుగాఁ గట్టిన చెంగావినిద్దంపుగుబ్బల నీలిఱవికెతే. పదయుగంబున గజ్జెలు బాగునెఱపఁబరశురామునిపైఁ బాటఁ బాడికొనుచుసొంపుమీఱంగ నెక్కలో జోగటంచుముంగిటికి వచ్చి నిలిచె మాతంగి యొకతె. 425

తే. దానికై యిల్లుగల రెడ్డిసాని జోగుపెట్టుటకుఁ బోయి పొదిగిలిపట్టి నిలిచిగణకుఁ గని వానిప్రాయంపు కలిమియెల్లఁగొల్లలాడుదునని యెంచికొనియె నంత. 426

సీ. మెలిపెట్టి చుట్టిన తెలిపరంగి ముడాసుపైలవేటాడబ్బు పనులఁ జెలఁగుబంగరువ్రాఁతలపట్టు హిజారు కంబరు చీనినిమతానిపాడునొసలుతనుకాంతి గనుపింపఁ దనరు నంగీజోడువలిపెంపు శాలువ వల్లెవాటుపడుదలలోన డాబాకత్తి వదలుపాపోసులు గోరంటఁబొలుచు గోళ్లుతే. నడుమసీలున్న తోలుడా ల్బెడఁగుసూపనభయముగ వెంట నరుదెంచు సభరువాఁడునమరు ముస్తైదుతేజితో నరుగుదెంచెదారుణాకారుఁడైన యుద్దారుఁ డొకఁడు. 427

తే. వచ్చి యయ్యూరివెలుపలి రచ్చరావిక్రేవ దుర్వారుఁడై ‘తలారికి బులావుధగిడికే’ యనుమాటకుఁ దలఁకి రెడ్డితోడివారలతోఁ జేని త్రోవఁబట్టె. 428

క. అంతటఁ దదీయగేహాభ్యంతరముం జొచ్చెఁ గరణ మతిభయమునఁ దత్కాంత తదాకృతి గొంతకుఁగొంత విలోకించి మించి గుణవతి యాత్మన్. 429

తే. కోరినప్పుడె యీతనిఁ గూర్పవచ్చెనొక్కొ నాపాలి యాదేవుఁ డొకరిపాలిబంటుగా కిట్లు తురకరూపంబు దాల్చియనుచుఁ దలపోసి యేకాంతమగుటఁ దెలిసి. 430

క. అళుకక రమ్మని భయముందెలుపుచుఁ దద్భూమిసురుని దేవర యఱలోపలనుంచి కమ్మలూఁగంగులుకుచుఁ దాఁ గడపమీఁదఁ గూర్చుండె వెసన్. 431

తే. కలికిచూపుల మాటల కందువలనుజేరిక లొనర్చి మేకొనఁ జేసి వానినెనసి యప్పుడె దేవరయిల్లు పడుకయిల్లు గావించె నంతఁ బూర్ణేందువదన. 432

క. అది మొదలుగ నాతనిచేవదలక మఱి తాననంగ వాఁడనఁగా నెమది వేఱులేక తమి నమ్మదవతి మన్మథునిలంకె మానిసి యయ్యెన్. 433

సీ. కలికిమాటలు కిలకిలనవ్వు లోరచూపులు మోవిఱుజుపులు గులుకునడలుబెళుకునందములు గొబ్బిళ్లపాటలు కొప్పుసవరించు నేర్పు చేసన్నవగలుగోటిచిమ్ములు తెచ్చికోలు నివ్వెఱలేనివెఱుపును నెచ్చెలి వెన్నుచఱపుమోముద్రిప్పులు బొమముడి ఱొమ్ముతాటింపురానిజంకెన కావరంపుఁ బొవరు

తే. మొలకసిగ్గులు వట్టి కొంకులును వలపుచాటునిలకడ లలఁతివేసటలుఁ జూపుగడియలో వాని దారునఁ గన్నయపుడెకొమ్మ మారునిజంత్రంపుబొమ్మకరణి. 434

సీ. పొరుగూరి సంతకుఁ బోవువారలచేతఁదెప్పించుఁ బోఁకలు తెల్లనాకుమితిలేని కూలి చాకెత కిచ్చి కైకొనుగడియకొక్కటి గాఁగ మడుపుఁజీరలూరినంబికి మోహ మూరించి తెప్పించిపూను మాపటివేళఁ బూవుటెత్తులగసాలె కేమైన నర్పించి పలుమాఱుమెఱుఁగుపెట్టించుఁ గ్రొమ్మిసీమికమ్మతే. లనుదినంబును దలగడు గవధరించునరిది గందపు నెఱపూఁత లలవరించుఁగమ్మసారాయికై సంచకర మొసంగుచిత్తజాయత్తయై కాఁపుచిన్నెలాఁడి. 435

వ. ఇవ్విధంబున నున్నంత. 436

క. ఆపల్లె నుల్లసిల్లెడుకాపులకుఁ బురోహితత్వగౌరవమునకుంబ్రాపగుచు నొకమహీసురుఁడేప్రొద్దు సుశర్మ యనఁగ నింపెసలారున్. 437

ఉ. అక్కట పొట్టచించిన నొకక్షర మైనను రాదు టెక్కులుండక్కులు గాని య మ్మనిన డ మ్మననేరఁడు వేదమందు సొం

పెక్కిన యన్నివిద్యల నహీనుఁడ నేనని కాపువారిచేమ్రొక్కులు గొంచు నాతఁడు సమున్నతగర్వము హత్తివర్తిలున్. 438

చ. తెరువరు లైనయట్టిపరదేశమహీసురు లర్థవాంఛఁ దత్పురమున కేగుదేర వెడదోస్యములం బచరించి వారి నిర్బరగతినోడఁ గూయుఁ దమబాపఁడె గెల్చెనటంచుఁ గాపులచ్చెరుపడ నాదుకంటికి దిసింతురె వీరని యాతఁ డుబ్బునన్. 439

క. జలముల మొసలియు గుహలోఁబులి గందపుమ్రానిమీఁద భుజగముబలె నాహలిక గ్రామంబున నతండలరుం బరు లెవ్వరైన నడుగిడకుండన్. 440

క. అతని కుటుంబిని పతిదేవతయై వర్తిల్లు శీలవతి యనఁగ నరుంధతికిం బ్రతియై గుణసంతతికిం గతి యగుచుఁ బురజనంబులు మెచ్చన్. 441

తే. అమ్మహీసురుఁ డొక్కనాఁ డాహలాంకుడెలమి వింతటి పండుగ కలిమి వెలయఁజేయునార్తలు వినుచుఁ దాఁ జేనికడకునేగు తత్తఱ మొనగూడ నిల్లువెడలి. 442

సీ. అఱుతఁ గీల్కొన్న ముత్తరములథావళియంసాగ్రమున గోనె యసిమిసంచికట్టినముతకనీర్కావిధోవతియు నాపై బిగించినయది ప్రాఁతబట్టతలచుట్టుకొన్న చింపులబైరవాసంబుచెమటచేఁ గరంగెడు సేసబొట్టు

మారేడుబుఱ్ఱలో మంత్రాక్షతంబులుపదములవిజ్జోడు పాదరక్షతే. లొడిసి పంచాంగ మొకకేలఁ బొడుపువ్రేలవెండియుంగరమును మెడవ్రేలుముఱికిజందెములు నవ్యయాచ్యుతస్మరణమాస్యసీమఁ గనుపింపఁ బఱతెంచెఁ జేనికడకు. 443

ఉ. వచ్చినఁ బెద్దరెడ్డి సుగవాసివి మేలిపుడైన నీడకున్వచ్చితె యంచు బావయనువావిని ద్రస్తరలాడి బాపఁ డాయిచ్చటఁ జల్లువిత్తు ఫలియించునె వేళగుణం బెఱింగి నాయిచ్చకు మెచ్చుగా వదరు మిప్పుడ నన్విని యాతఁ డుబ్బుచున్. 444

ఉ. చెప్పిన నేమి లేదుగద చింపులదోవతిఁ జూడు మేను మీకెప్పుడు మేలుఁగోరి మఱియెక్కలిదేవికి గ్రామగంగకుంజప్పిడిఁ దించు మ్రొక్కుకొనుజాడ లెఱుంగవె యిట్టిపట్ల నేచొప్పున నాశ్రితుం గరుణఁజూడరుగా కదియేల యిత్తఱిన్. 445

ఉ. నిన్నటిరేయి నాయెదుట నిల్చెఁజుమీ కలలోన మీకు మేల్పన్నెడు పేరటా ల్నిలిచి బాపఁడ రెడ్డికిఁ దెల్పరాదె నన్నెన్నఁడు దిన్నె బెట్టి నుతియించుచుఁ గొల్వరటంచుఁ బల్కె నాకన్నుల నీరు దొట్టి పులక ల్గనుపట్టెడుఁ జూడు మిప్పుడున్. 446

క. అన రెడ్డి మనసు గరఁగంగనుఁగవ నీరొదవి జాఱఁగను బాపఁడ నేవినలేను తాళు చెప్పకుమని మునుపటి దానిచిన్నె లాత్మకుఁ దోఁపన్. 447

క. ఆలని యెంచక మనియెడుకాలంబునఁ దల్లిమాట గడవక దానంనేలనిడి కాలరాచితినీలాగున వచ్చుననుచు నెవ్వఁ డెఱుంగున్. 448

తే. అనుచు ధైర్యంబుఁ దాల్చి యాయమ్మసత్యమప్పుడేకంటి నింకఁ దా నడిగినట్లెతీనెఁ బెట్టుక కొలిచెదఁగాని నేఁడుమొదలు నామాటుగా నీవు మ్రొక్కికొనుము. 449

తే. అనియె నీరీతిఁ దానికై యవనిసురుఁడుసివముపుట్టించి యపుడు చేఁజేతఁదీసికొనియెఁ బుట్టెఁడువిత్తులు కొలుచు మంచివేళవ చ్చితి ననుచు భావించుకొనుచు. 450

వ. అయ్యవసరంబున. 451

చ. తలపయిఁ బైఁటచుట్టపయిఁ దాల్చినపుట్టికలోనఁ బొల్చునంబలిగల పంటియుం జిలుమువాయఁగ దోమిన కంచము న్సముజ్జ్వలమగుచూపు డాలు ముఖవారిజవైరికి వెల్లపాపడల్బలెఁ దగరెడ్డికోడలు విలాసముతోడుత నేగుదెంచినన్. 452

తే. అప్పు డవ్విప్రుఁ డలికఘర్మాంబుపటలిజాఱి వీడెంపుచొళ్లుతో సంధి సేయబెరుఁగు నివ్వెరతో నోరు తెఱచికొనుచుఁదప్ప కీక్షించె దానిసౌందర్యమహిమ. 453

తే. చూచినప్పుడే విలుపాఱవై చి సరసతామరసభీమతరగదాదండ మెత్తి

దండహత్తి మనోజుండు దండవెట్టెనమ్మహీదేవు నెమ్మది రిమ్మవొడమ. 454

ఉ. అంతట రెడ్డి పంపఁగ మృగాక్షిగృహంబున కేగ దాని యాద్యంతశరీరసౌష్టవమునందు మెలంగు మనంబులోపలంగంతులుగోరి కోరికలు గంతులు వైవఁ గృషీవలాజ్ఞ గేహాంతర మొంది చెందు విరహజ్జ్వర ముజ్జ్వలమైనఁ గుందుచున్. 455

తే. అద్ధరాదేవుఁ డాహలికాబ్జవదనగన్న కన్నుల కింటిలో గరితరూపమెట్టులుండునొ కాని సహింపఁడయ్యెఁదద్బహుకృతోపచారవిధంబు లెల్ల. 456

సీ. కీలుగం టిదియేల పోలఁగా నునుఁగొప్పుఁగీల్కొల్పు కొమ్మంచుఁ గీజుపోరుఁబసుపుబొ ట్టిదియేల నొసటవిభూతిరేఖ యమర్చికొమ్మంచుఁ గంటగించుఁగాసెక ట్టిదియేల కపురుగా మైజారుచీరఁదాల్చు మటంచుఁ జిమ్మ రేగులక్కాకు లివియేల చొక్కంపుటంచు కమలు ధరించు మటంచు నలుకఁ గాంచుతే. భార్యతో నాయమయు వెఱ్ఱిపట్టె నేమొయనుచు నాలాగె కావింప నతఁడు హలికలికుచకుచవేషమేకాని యకట దానియొరపు లేదని యాత్మలోఁ బరితపించు. 457

తే. గేస్తురా లొక్కపరి రతికేళిమీఁదమనసుపాఱినఁ గంకటి మైలచీరఁబఱచి విడె మొల్లరే యంచుఁ బలుకరింపఁగుక్కకూఁతుర వలదంచు వెక్కిరించు. 458

సీ. ఒడిలోనఁ బంచాంగ ముంచుకొన్నది గానకెటుపోయె ననుచు నూరెల్ల వెదకుఁబనిలేనిపని వీథిఁ జనుచుఁ గ్రమ్మరు నాత్మగృహమంచు నెంచి యిల్లిల్లుఁ దూఱునపుడు భుక్తి యొనర్చి యవునషే సంకటితింటినా యని యింటి తెఱవ నడుగుఁగురుచదోవతి గట్టికొని యెవ్వరో యిట్లుగట్టిపోయి రటంచుఁ గలవరించుతే. గడియలోఁ దెల్లవాఱె భాస్కరుఁడు గ్రుంకెజాగు లేలంచు సందెపై సందెవార్చుఁగంతుమాయల నుమ్మెత్తకాయ దిన్నపొలుపు సారెకుఁ దెల్పు నప్పుడమివేల్పు. 459

వ. ఇవ్విధంబునం బునఃపునఃప్రవర్ధమానమన్మథోన్మాదుండై యమ్మేదినీదేవుం డొక్కనాఁ డహర్ముఖంబున సంధ్యావందనార్థంబు తటాకలితవిటపిచ్ఛటాకం బగుతటాకంబున కరిగి తదీయతోయజామోదమేదురమధువ్రతవ్రాతతీవ్రతతారవంబులు బొలుచుచున్న సమయంబున. 460

క. మేలికడానిసడాకలపోలికగల యిరుగుపొరుగు పొలఁతులతో నా

హాలికబాలిక శశిరేఖాలిక యచ్చటికి నీటికై యరుదెంచెన్. 461

క. వచ్చిన మేనికిఁ బ్రాణమువచ్చిన యట్లైన మెచ్చి వసుథావిబుధుండచ్చపలాక్షీమణికిముచ్చటతోఁ జేతులెత్తి మ్రొక్కినయంతన్. 462

తే. అయ్యవా రెవ్వరికి మ్రొక్కెనంచుఁ బలుకనెవ్వతెకు నేల మ్రొక్కునో యెమ్మెలాఁడినమ్మి యేదేవరకు మ్రొక్కినాఁడొ యనుచునవ్వుచేడెలఁ గూడి యన్నాతి చనియె. 463

క. వాలాయము దినదినమునుబాలామణి వచ్చుననుచుఁ బాఱుఁడు ప్రాతఃకాలమునఁ దత్తటాకముకూలంబున ముక్కు పట్టుకొని కూర్చుండున్. 464

తే. ఉండి నీటికి వచ్చు నయ్యువిదఁ జూచిసన్నగా మ్రొక్కు మ్రొక్కఁ దజ్జలజనయనతనకు మ్రొక్కుటఁ దానాత్మఁ దలఁచితలఁచియేటి యాలోచన యటంచు నింటికరుగు. 465

క. అంతట విను మొకనాఁ డక్కాంతామణి యతని మనసుఁ గనవలె ననుచుంజింతించి జోడుప్రాయపుటింతుల నెడఁబాసి నీటి కేతెంచుటయున్. 466

తే. అతఁడు గనుఁగొని యిది సమయం బటంచుమఱియు మఱియును మ్రొక్క నమ్మందగమన

కడవ యట డించి తెలిసెదఁగాక యనుచుఁజెంతకేతేర నాతఁడు చేర నరిగి. 467

క. ఆశీర్వాదము మేరుధరాశాసిభవత్కుచద్వయంబునకు సుధావేశలహాసాననరాకాశశికిన్ నీకు మేలుగావలె నబలా. 468

క. ఇన్నిదినంబులు సనియెన్మన్నన నీ వెన్నఁడైన మము నమ్మినవాఁడున్నాఁ డీబాఁపండనివెన్నెలచూపులను జూడవే కద నన్నున్. 469

చ. అనవిని నవ్వి యవ్వికసితాంబుజలోచన పైఁటకొంగు కేలున నులివెట్టుచుం దళుకుతళ్కునఁ జూపులఁజూచి రెడ్డి నీఘనత యెఱింగి తా నడవఁగా నదిగాదని యేను జేయఁగల్గినపని యేమియున్న దవులే దయఁబల్కితివేమొ యీగతిన్. 470

క. అది యుండనిమ్ము నే నడిగెద నొక్కటి నీవు దినముఁ గేలెత్తి ముదంబొదవఁగ మ్రొక్కు ఘటింతువుగద యది యెవ్వరికిఁ దెలుపఁగావలె ననినన్. 471

తే. ఆతఁ డిట్లను నోజనజాస్య నీకుఁగాక యింకెవ్వరికి మ్రొక్కఁగాఁ గడంగుసతులధర్మపవిత్రంబులైన నాకరంబులనుమాట లీఁక నేల త్రవ్వవలయు. 472

క. అతిథినయి వచ్చినాఁడన్రతిభిక్ష యొసంగి నన్ను రక్షింపఁగదేసతి నీపితృ దేవతలకుగతి గల్గెడుననిన హలికకామిని కలఁకన్. 473

తే. అమ్మనేఁజెల్ల బాపనయ్యా మఱేమిరజ్జులాడెదు మంచిగురస్తువగుదుచేరిమాటాడినపుడే నాసిగ్గువోయెనౌరయంటివి లెస్సబాగాయెఁ గాదు. 474

తే. ఓడ కిటువలె నీ వింతవాఁడ వేనిమించి తగినట్టి బుద్ధి చెప్పించవచ్చుగ్రామమున కెల్ల మాలిమికాఁడ వగుటబ్రతికిపోతివి పోర బాఁపనగరాస. 475

క. అనుమాటలు చెవినిడ కాయన యిట్లనిపలుకుఁ దన్మృగాక్షీమణితోజనుమనుచుఁ ద్రోయ విస్తరిచినిగెడునన్నట్లు వలపు చెడ్డది సుమ్మీ. 476

సీ. పట్టెవర్ధనము నీపాదాబ్దములు సోఁకమ్రొక్కినఁగాదషే ముద్దుగుమ్మజందెము గుబ్బచన్ను లంటఁగఁ గౌఁగిలించినఁగాదషే మించుఁబోఁడివేల్మి వేల్చినచేత వెస నీకు వక్కాకులిచ్చినఁగాదషే యిందువదనవేదము ల్గడుఁ జదివిననోట నీమోవియానినఁగాదషే యబ్జనయన

తే. యింతకంటెను నన్ను నీ వేమి సేయుదనుచు నొండాడవేని ప్రియంబుఁగంటినీవు తెచ్చినకడవలో నీళ్లు దెమ్ముధారవోసెద నావిప్రధర్మ మెల్ల. 477

క. వేదము చదివినఫలమున్వాదించినఫలము సంధ్య వార్చినఫలముంబైదలి నీకు నొసంగెదఁగాదనినం బ్రహ్మహత్య కట్టెదుసుమ్మీ. 478

తే. అని యతఁడు వల్క నచట నేకాంత మగుటమరుఁడు ప్రక్కలు పొడిచి సమ్మతముఁ జెందుమనుచు నిర్బంధ మొనరింప నతని కనియెఁగలికి నాలుగుదిక్కులుఁ గలయఁజూచి. 479

క. నసగొట్టు బాఁపనయ్యాపిసవెఱ్ఱికిఁ దగులుపడి తపింపఁగనేలాబసవద్దు గదలకుండెడువసతికి రమ్మచటి కేను వచ్చెదఁ బొమ్మీ. 480

తే. అనిన సంభ్రమమంది యయ్యవనిసురుఁడుశీఘ్రమేవ త్వదీయేష్ట సిద్ధిరస్తుస్వస్తిరస్తు తథాస్తు తథాస్తు హలికవనజగంధి యటంచు దీవనలొసంగి. 481

సీ. వలుదలై మెఱయు పార్వణపుముద్దలవంటివలిగుబ్బ లెన్నఁడు వ్రచ్చికొందుబంచపల్లవముల మించినపెదవి యాఁకలిదీర నెన్నఁడు గఱచికొందుఁ

గొనలుగల్గినదర్భకోటినేలిన కురుల్గట్టిగా నెన్నఁడు పట్టుకొందుఁబంచామృతముఁ గ్రిందుపఱచు వాక్సుధచవుల్తనివంద నెన్నఁడు ద్రావికొందుతే. ననుచుఁ గోరుచు నవ్వుచు నాడికొనుచుసారె గేరుచుఁ జూచినవారు వీనిపుట్టు కిష్కంధలోను గాఁబోలుననఁగనాసుశర్మయు నాత్మగేహమున కరిగె. 482

తే. ఇవ్విధంబునఁ దనయింటికేగి హలికకాంత రమ్మనె బసవద్దు గదలకుండుచోటికక్కట యదియెట్టుచోటు తెలియనడుగలేనైతినని ఖిన్నుఁడై కృశింప. 483

ఉ. శీలవతీశిరోమణి విచిత్రతరంబగు భర్తహర్ష మవ్వేళనుదోఁచు తద్వ్యథయు వేమఱుగన్గొని చేరి దీనతాశ్రీలలితంబుగా నతఁడు చెప్పిన నించుక చింతనేసి వాచాలసమానమాధురి విశాలము గాంచి రహించ నిట్లనెన్. 484

క. బసవద్దు గదలకుండెడువసతియు నన్నదిది యన్న వనజారికళాలసమానమౌళిగోవెలమసలక యటు పొండు నేఁటి మాపటి కనినన్. 485

క. పరమామోదత నెంతటివెరవరి విది తెలిసినపుడె విద్వాంసునికూఁతురవగు దని యతఁ డా సుందరి వడ్డింపంగ భోజనము దీర్చి వెసన్. 486

సీ. సోలనీటను నీడఁ జూచుచుఁ బట్టెవర్ధనము నిండఁగ నక్షతలను మెత్తియడుసులోఁబడు వరాహముచంద మొదవంగఁదగ వేఁపచెక్కగందం బలందినరసినసిగలోన నంబివాఁ డిచ్చినగన్నేరుపూవులు కొన్ని తుఱిమితడియాఱి యాఱకుండెడు ప్రాఁతదోవతిబట్ట వేమఱుఁ బింజవెట్టి కట్టితే. కూర్మిసతి పెట్టెలో దాఁచికొన్ననల్లగరలపండుగుచీరఁ బైఁ గప్పుకొనుచునతనుఁ డెసకొల్ప దేవాలయంబుఁ జేరిప్రొద్దుగ్రుంకకమున్నె సొంపులు జనింప. 487

క. ఈదారిఁ జేరి యేచెలిరాదాయె నిదేమి యనుచు బ్రాహ్మణుఁడు బహిర్వేదికి వచ్చుచుఁ గోవెలలోఁ దూఱుచునుండె నంతలోనఁ దలారుల్. 488

తే. అతని తహతహ గనుఁగొని యౌర యీతఁడేవధూమణి రాకకో యిచట నున్నవాఁడు మంచిది యదియును వచ్చినపుడెపట్టుద మటంచుఁ బొంచి రో పద్మనయన. 489

ఉ. హాలికబాలికామణియు నంత నిజాంగముమీఁదనున్న నిద్రాళుమనోధినాథుని కరముల మెల్లనె డించి సాహసశ్రీలసమానయై వెడలి శీఘ్రగతిం జనుదెంచి చొచ్చె దేవాలయము న్మనోరథపరాయణుఁడైన సుశర్మ మెచ్చఁగన్. 490

క. గురికాఁడు రాక మన మీతరుణీభూసురులఁ బట్టఁదగదని చుట్టుంబురిగొనుచుండిరి యాతలవరు లంతట నదియు నతనివాంఛలు దీర్చెన్. 491

క. ఆలోన యామికావళియాలోచన యెఱిఁగి మగని హలికాళికచంజాలిజడకుండఁ గావఁగశీలవతీకాంత కొంతచింత యొనర్చెన్. 492

క. అని మఱియు నా ప్రభావతిఁగనుఁగొని యచ్చిలుక పలికెఁ గలికీ యిఁక నవ్వనితామణి వారలనేయనువునఁ గావవలెఁ దెలియ నడిగెదఁ జెపుమా. 493

క. అని యడిగిన కథ కద్భుతమున మునుఁగుటఁ బలుకలేని ముద్దియమొగమున్గనుగొని యదియుం దెలిపెదవినుమనియెం జిలుక యమృతవిధమధురోక్తిన్. 494

తే. అట్లు తలపోసి యొకయుపాయంబుఁ గాంచిబళ్ళెమునఁ బెద్దజోతి యేర్పఱుచుకొనుచునిల్లు వెలువడి దేవతాగృహము చేరఁదెగువమై వచ్చె శీలవతీలతాంగి. 495

క. ఆనాతిఁ జూచి తలవరులేనెలఁతయొ గండదీప మెత్తఁగ వచ్చెంబోనిమ్మని కనుగొన నమ్మానిని గుడిసొచ్చి కనియె మగని న్మగువన్. 496

క. కని వచ్చితి వెఱవకుఁ డనితనచేలము దాని కిచ్చి దానిపటంబుందనకటి ధరియించి రయంబునఁ బళ్లెర మీవు గొంచుఁ బొమ్మని పనిచెన్. 497

క. పనిచిన మెచ్చుచు హలికాంగన యీశ్వరుమ్రొక్కు చెల్లెఁగద యింక మమున్మునపటివలె మనుపుము దయనని చని పతిప్రక్క ముగ్ధయై పవళించెన్. 498

ఉ. అంతఁ దలారు లాత్మవిభుఁ డచ్చటికిం జనుదేర జారవృత్తాంతము దెల్పఁ బట్టుఁడని యాతఁడనం గుడిసొచ్చి దివ్వటీల్చెంతకుఁ దెచ్చి చూచి యిది శీలవతీసతి యీతఁ డెంచఁ దత్కాంతుఁ డటంచు సిగ్గువడి తప్పెఁ బ్రయోజన మంచుఁ బోయినన్. 499

తే. రమణుఁ దోడ్కొని తనమందిరమున కరిగెశీలవతియంచు వచియించు చిలుకఁ జూచియాప్రభావతి యప్పుడే యదిగొఁ దెల్లవాఱెనని యేగెనంత నగారమునకు. 500

క. చని నాఁటిరేయి నరపతినెనయం దద్గేహసీమ కేగెడుదానింగనుఁగొని యొకకథ వినుమనియనియెం గీరంబు పలుకు లమృతము దొలఁకన్. 501