రెండవయుపకథ

గంతునిభుఁ డైన ధరణీకాంతునికడ కరుగుచో శుకం బిట్లనియెన్. 235

తే. అమ్మ యమ్మంత్రిసుతప్రభావమ్ము వినుమువిక్రమార్కవసుంధరావిభుఁ డొకింతతెలిసికొనలేక మఱునాఁడు పిలువఁబనుపజనియె నమ్మీననయన యాస్థానమునకు. 286

వ. చని యవనీకాంతసమాసీన యగుటయు నమ్మానవేశ్వరుం డితరప్రసంగంబున కవకాశం బొసంగక యంబుచరహాసంబునకుఁ గారణంబుఁ దెలుపుమనిన నచ్చెలువ కలకల నవ్వి పరుల నడుగందగని కార్యం బడిగెద విట్లయిన ననాచరణీయం బగుప్రయోజనం బొనర్చి యాపిమ్మట వనటకుంబాలైన పాలికయను బాలికతోడి పోలికగలవాఁడ వగుదు వది యెట్లనిన నవధానంబుతో వినుమని యిట్లనియె. 287

రెండవయుపకథ

క. ధరపై రత్నావళి యనుపుర మొక్కటి కలదు గగనపూరితమణిగోపురమై పరమేశ్వర్యాకరమై సరమై కలసదగారోత్కరమై. 288

క. ఆవీట రత్నవిదుఁ డనఁగా వైశ్యాగ్రణి యొకండు కలఁ డాతనికిన్దేవేరి యొకతె మన్మథదైవతమై పాలికాభిదాన తనర్చున్. 239

క. ఆపాలిక శశిరేఖారూపాలిక జారజనశిరోమణి సురతవ్యాపారమునం దన్నవ్యాపారప్రేమఁ జెందు టరయుట కతనన్. 290

సీ. ఓపరిపైన నీ కునికిఁ గావించిరేబజగెడి యని దూఱు బావగారుపొరిగింటిగోడచొప్పున గట్టివైచిరేయవునె నిన్ననిదూఱు నత్తగారువాకటిచెంతఁ గావలియుంచిరే నిన్నుగామిడి యని దూఱు మామగారుపెరటిలోపలఁ బాతిపెట్టిరేమే నిన్నువగలాడి యని దూఱు వదినెగారుతే. తోడికోడలు పగచాటి వీడనాఁడునాగడ మొనర్తు రెపుడు వియ్యములవారునేరముల నెంచఁ దొడఁగు బానిసెలగుంపుపతి పృథక్తల్పశయనుఁడై భయముఁ జూపు. 291

క. ఈరీతి నింటివారలుకారియ యొనరించుకతనఁ గార్కొని యుండన్నీరజలోచన నెమ్మదిజారజనియోగవాయుసఖు కున్మఖయై. 292

తే. అంత నయ్యింతి యారుదూరైనదాననైతినేకద తగువాని హత్తుకొన్న

నింతకన్నను నన్ను వీరేమి సేయనేర్తురని నెమ్మనంబున నిశ్చయించి. 293

తే. తనకు ననుకూలయగు నొక్కదాసితోడమాలిమి యొనర్చుకొని యుంచి మంచివెట్టిదానితో నొక్కనాఁడు మంతనమునందునింటివారలకసినికో లెల్ల నుడివి. 294

చ. పరపురుషాభిలాష మదిఁ బాటిలు టంతయుఁ దెల్పి తత్పురీపరిసరభూమిసున్న చలిపందిరి నొక్కనిఁ దెచ్చి కూర్చినంగరివరగామినీ సురతకాలమునందు నినుందలంతు దుష్కరమని చూడ కింతయుపకార మొనర్పుమటంచు మ్రొక్కినన్. 295

తే. అది దిగుల్పడి నీ వెట్టు లరుగుదెంతువెన్నికౌ నటుమీఁద నీకేమి కాకముక్కఱయుఁ గమలును దాల్చి మురియు నన్నుఁజూడఁజాలక యిమ్మాట లాడె దేమొ. 296

క. అని వీడనాడ దానిన్మనమున జడుపుడుపు తేటమాటలచే నవ్వనిత పొసఁగించి పనుపంజని కమ్మరవచ్చి యది నిశాముఖవేళన్. 297

తే. అమ్మ నీమాట మీఱరా దనుచు నదిగొనిలిపివచ్చితి నొకనిండునీటుకానిఁబురబహిర్నిర్జనప్రపాభూమి నచటికెట్లు పోయెదు పొమ్మని యేగుటయును. 298

తే. అందఱును నిద్రపోయెడు నంతతడవుఁజింతచేసియు సంకేతసీమఁ జేర

వెరవు గానక పాలికాతరళనయనయాత్మలోనన యొకయుపాయంబు నెంచి. 299

క. ఇది సేయరా దటంచున్మది నెఱిఁగియుఁ దహతహన్ రమాతనయు వశంవదయగుటం బానుపు డిగిపదయుగళము సద్దడంచి భయవిరహితయై. 300

తే. చని యధిశ్రయణిని వహ్ని సంగ్రహించియింటి నడికొప్పతగిలించి యెఱుఁగనట్లుముంగిటికిఁబోయి రొదగాఁగ మొఱలువెట్టనదరిపడి లేచి గృహదహ మనుచు బెదరి. 301

ఉ. పాలికనిర్జనాదిభయభావము దూరము చేసి వాసియౌబాళి జనింప నేగి చలిపందిటి ముందట నన్యభీతిచేనాలుగుదిక్కు లారసి ఘనంబగుచీఁకటి కందరంబునుంబోలు తదంతరాళతలము న్వడిఁ జేరి మహారిరంసయై. 303

క. అచ్చట జారుని గానకయ చ్చెలి యుచ్చలితమానసాంభోరుహయైఱిచ్చవడి తెచ్చుకోలగుహెచ్చరిక న్మఱియు వాని నెల్లెడ నెమకన్. 304

తే. వెదకి కానక వాఁడు నాహృదయ మెఱుఁగవేడి దాఁగెనొ యని బహిర్వేదిఁ జూచియెచట లే డెందొ యరిగినాఁ డేమొ యనుచునరిగి పందిటిలో నెల్ల నరసి పొగిలి. 305

శా. ఏరా మారునిబారికారియనున న్నిట్లేతురాతాళఁగాఁలేరా నేరము లేఱి దూఱక దయాలీలం గటాక్షింపరామేరా గారవ మారఁగా రతిసమున్మేషంబు లీకుండుటల్రారా కూరిమిమీఱఁ జేరి కయికోరా జారవీరాగ్రణీ. 306

తే. ఇప్పు డాయిందువచ్చు టిదేమి యనుచుఁగోపమున డాఁగితేమొ మద్గురుజనంబుకనుమొఱంగుట కొకనేర్పుఁ గాంచఁగోరియుంటి నేరంబు సైరించు టుచిత మిపుడు. 307

క. అని బతిమాలియు జారుంగనుఁగొనఁగా లేక దూతికం దిట్టుచు నవ్వనిత నిరాళం బగునెమ్మనము రతికిఁ దఱుమఁగా నమందవ్యథయై. 308

చ. వెలువడి చక్కఁజూడ కవివేకముగాంచితి నేమొ యంచుఁబందిలికయిపోయి యందరసి నిక్కముగా నతఁ డిందువచ్చుటేకలుగ దటంచు నిర్ణయముగాఁ దలపోయుచు నింక నేఁటితోబొలిసితి జారవాంఛ ననిపోయె నిజాలయసీమ డాయఁగన్. 309

క. చని యగ్నిభయముఁ జెందినతనవారిం గదిసి బహువిధంబులఁ దానున్వనరుచు నుండెను వింటివెజనవర యేతత్కథాప్రపంచం బెల్లన్. 310

తే. అవ్వధూమణి యిది యకార్యం బటంచుయెంచ కి ల్లగ్నికై యప్పగించి జారుగలయకడలినయ ట్లగుఁ దెలిసిచూడనడుగరానిది నీవు న న్నడుగుటెల్లఁ. 311

తే. కాన నేఁడెల్లఁ దెలియఁగాఁ గానకున్ననెల్లి తెలిపెద నీ కిది యెల్ల ననుచునరిగే బాలసరస్వతి యనుచుఁ జిలుకపలుక నంతటిలోనఁ బ్రభాతమైన. 312

తే. ఆప్రభావతి యంతఃపురాంతరమునకరిగి యారేయి మేదినీవరునిఁ జేరఁబోవుచోఁ గీర మనియె నంభోజవదన 'వినుము బాలసరస్వతీవిమలమహిమ. 313

క. అంత మఱునాఁడు ధరణీకాంతుఁడు పిలిపింప నజ్జగన్మోహిని యత్యంతవిభాసితమణి ఖచితాంతరపల్యంకికాసమారోహణయై. 314

సీ. నేల జీరక యుండఁ గేలఁ గుచ్చెలఁ బూనుకొని యూడిగపుఁ జెలు ల్గునిసి నడువమడిమెత్తు పరువుతో మంత్రాక్షతము లీయఁబాల్పడి భూసురభామ లెదురనొక్కకే లొఱగుపై నుంచి యేకాంతంబుదెలుపుచుఁ గూరి నెచ్చెలులు సనఁగనెదురుగాఁ బఱతెంచి నృపమౌళి సమయంబుహెగ్గడికత్తియ లెచ్చరింపతే. కోరి పురివారిజాక్షులు గుంపుగూడియమ్మ యిదిగాక యైశ్వర్య మౌర యనుచుఁబలుకఁ గోయిలపరిభాష లలతి నగవుమీఱ నన్నారి యరిగె హజారమునకు. 315

క. అరిగిన ప్రతిసీరాంతరమునఁ గూర్పుండి యద్భుతముగాఁ బాథశ్చరహాస మని ప్రసంగాంకుర మెత్తిన విక్రమార్కకువలయపతితోన్. 316

తే. అవ్వరారోహ పలుకు నన్నడుగ వలవదన్న నడిగెద విట్లేని యధిప మున్నుపలుకవల దన్నఁ బలికి యాపైవిచారమందు నలదందశూళ మట్లగుదు వీవు. 317

వ. తత్పురావృత్తాంతం బవధానాయత్తంబగు చిత్తంబుతో నవధరింపుము. 318

మూఁడవ యుపకథ

సీ. సహ్యశైలానీత జపతపస్సంజాతయఖిలజగత్పూత యైనమాతజడధినాయకు నేలుబడి గన్న యిల్లాలునిఖిలపుణ్యపుఁజాలు నిలుచుప్రోలుఅభ్రఘట్టనఖేలనాభీలకల్లోలయఘతూలికాజాల మడఁచుకీలఫణిలోకవిజ్ఞానపాటవాంతర్మీనవినుతసస్యవితానమునకు వానతే. యధిపతి సమాగమార్థప్రయాణసమయసముచితాంబుజనాళభక్షణవిలోలఘనగరుధ్వానపటపటాత్కారచారుభూరిసితవక్షభేరి కావేరి వెలయు. 319

సీ. జలమానవులు చిమ్ము జముదాళి చాలునామిసిమివాలుగ మీలు మిట్టి పడఁగవరుణుండు వైచు మవ్వపు బిల్లగోలనాఁదరగతూరుపు గట్టుదాఁక నిగుడవళులపరంగుల హరిగోలుగుంపునావనజంబులలఁతిగాడ్పునఁ జలింపసలిలాబ్దపాణి యచ్చపు మేలుముసుఁగునాఫేనపంక్తులుదరినాని యెసఁగ