Elegiae — Liber II

QVAERITIS, unde mihi totiens scribantur amores,

non haec Calliope, non haec mihi cantat Apollo.

sive illam Cois fulgentem incedere cogis,

seu vidi ad frontem sparsos errare capillos,

sive lyrae carmen digitis percussit eburnis,

seu cum poscentis somnum declinat ocellos,

seu nuda erepto mecum luctatur amictu,

seu quidquid fecit sive est quodcumque locuta,

quod mihi si tantum, Maecenas, fata dedissent,

non ego Titanas canerem, non Ossan Olympo

nec veteres Thebas, nec Pergama nomen Homeri,

regnave prima Remi aut animos Carthaginis altae,

bellaque resque tui memorarem Caesaris, et tu

nam quotiens Mutinam aut civilia busta Philippos

eversosque focos antiquae gentis Etruscae,

aut canerem Aegyptum et Nilum, cum attractus in urbem

aut regum auratis circumdata colla catenis,

te mea Musa illis semper contexeret armis,

Theseus infernis, superis testatur Achilles,

sed neque Phlegraeos Iovis Enceladique tumultus

nec mea conveniunt duro praecordia versu

navita de ventis, de tauris narrat arator,

nos contra angusto versantes proelia lecto:

laus in amore mori: laus altera, si datur uno

si memini, solet illa levis culpare puellas,

seu mihi sunt tangenda novercae pocula Phaedrae,

seu mihi Circaeo pereundum est gramine, sive

una meos quoniam praedata est femina sensus,

omnis humanos sanat medicina dolores:

tarda Philoctetae sanavit crura Machaon,

et deus exstinctum Cressis Epidaurius herbis

Mysus et Haemonia iuvenis qua cuspide vulnus

hoc si quis vitium poterit mihi demere, solus

dolia virgineis idem ille repleverit urnis,

idem Caucasia solvet de rupe Promethei

quandocumque igitur vitam mea fata reposcent,

Maecenas, nostrae spes invidiosa iuventae,

si te forte meo ducet via proxima busto,

taliaque illacrimans mutae iace verba favillae:

LIBER eram et vacuo meditabar vivere lecto;

cur haec in terris facies humana moratur?

fulva coma est longaeque manus, et maxima toto

aut cum Dulichias Pallas spatiatur ad aras,

qualis et Ischomache Lapithae genus heroine,

Mercurio satis fertur Boebeidos undis

cedite iam, divae, quas pastor viderat olim

hanc utinam faciem nolit mutare senectus,

'Qvi nullum tibi dicebas iam posse nocere,

vix unum potes, infelix, requiescere mensem,

quaerebam, sicca si posset piscis harena

aut ego si possem studiis vigilare severis:

nec me tam facies, quamvis sit candida, cepit

ut Maeotica nix minio si certet Hibero,

nec de more comae per levia colla fluentes,

nec si qua Arabio lucet bombyce puella

quantum quod posito formose saltat Iaccho,

et quantum, Aeolio cum temptat carmina plectro,

et sua cum antiquae committit scripta Corinnae,

num tibi nascenti primis, mea vita, diebus

haec tibi contulerunt caelestia munera divi,

non non humani partus sunt talia dona:

gloria Romanis una es tu nata puellis:

nec semper nobiscum humana cubilia vises;

hac ego nunc mirer si flagret nostra iuventus?

olim mirabar, quod tanti ad Pergama belli

nunc, Pari, tu sapiens et tu, Menelae, fuisti,

digna quidem facies, pro qua vel obiret Achilles;

si quis vult fama tabulas anteire vetustas,

sive illam Hesperiis, sive illam ostendet Eois,

his saltem ut tenear iam finibus! aut mihi, si quis,

ac veluti primo taurus detractat aratra,

sic primo iuvenes trepidant in amore feroces,

turpia perpessus vates est vincla Melampus,

quem non lucra, magis Pero formosa coegit,

MVLTA prius dominae delicta queraris oportet,

et saepe immeritos corrumpas dentibus unguis,

nequiquam perfusa meis unguenta capillis,

non hic herba valet, non hic nocturna Cytaeis,

nam cui non ego sum fallaci praemia vati?

quippe ubi nec causas nec apertos cernimus ictus,

non eget hic medicis, non lectis mollibus aeger,

ambulat‹et subito mirantur funus amici!

hostis si quis erit nobis, amet ille puellas:

tranquillo tuta descendis flumine cumba:

alter saepe uno mutat praecordia Verbo,

Hoc verum est, tota te ferri, Cynthia, Roma,

haec merui sperare? dabis mihi, perfida, poenas;

inveniam tamen e multis fallacibus unam,

nec mihi tam duris insultet moribus et te

nunc est ira recens, nunc est discedere tempus:

non ita Carpathiae variant Aquilonibus undae,

quam facile irati verbo mutantur amantes:

nec tu non aliquid, sed prima nocte, dolebis;

at tu per dominae Iunonis dulcia iura

non solum taurus ferit uncis cornibus hostem,

nec tibi periuro scindam de corpore vestis,

nec tibi conexos iratus carpere crinis,

rusticus haec aliquis tam turpia proelia quaerat,

scribam igitur, quod non umquam tua deleat aetas,

crede mihi, quamvis contemnas murmura famae,

NON ita complebant Ephyraeae Laidos aedis,

turba Menandreae fuerat nec Thaidos olim

nec quae deletas potuit cormponere Thebas,

quin etiam falsos fingis tibi saepe propinquos,

me iuvenum pictae facies, me nomina laedunt,

me laedet, si multa tibi dabit oscula mater,

omnia me laedent: timidus sum (ignosce timori)

his olim, ut fama est, vitiis ad proelia ventum est,

aspera Centauros eadem dementia iussit

cur exempla petam Graium? tu criminis auctor

tu rapere intactas docuisti impune Sabinas:

felix Admeti coniunx et lectus Vlixis,

templa Pudicitiae quid opus statuisse puellis,

quae manus obscenas depinxit prima tabellas

illa puellarum ingenuos eorrupit ocellos

a gemat, in terris, ista qui protulit arte

non istis olim variabant tecta figuris:

sed non immerito! velavit aranea fanum

quos igitur tibi custodes, quae limina ponam,

nam nihil invitae tristis custodia prodest:

nos uxor numquam, numquam seducet amica:

GAVISA est certe sublatam Cynthia legem,

ni nos divideret: quamvis diducere amantis

'At magnus Caesar.' sed magnus Caesar in armis:

nam citius paterer caput hoc discedere collo

aut ego transirem tua limina clausa maritus,

a mea tum qualis caneret tibi tibia somnos,

unde mihi Parthis natos praebere triumphis?

quod si vera meae comitarent castra puellae,

hinc etenim tantum meruit mea gloria nomen,

tu mihi sola places: placeam tibi, Cynthia, solus:

ERIPITVR nobis iam pridem cara puella:

nullae sunt inimicitiae nisi amoris acerbae:

possum ego in alterius positam spectare lacerto?

omnia vertuntur: certe vertuntur amores:

magni saepe duces, magni cecidere tyranni,

munera quanta dedi vel qualia carmina feci!

ergo iam multos nimium temerarius annos,

ecquandone tibi liber sum visus? an usque

sic igitur prima moriere aetate, Properti?

exagitet nostros Manis, sectetur et umbras,

quid? non Antigonae tumulo Boeotius Haemon

et sua cum miserae permiscuit ossa puellae,

sed non effugies: mecum moriaris oportet;

quamvis ista mihi mors est inhonesta futura:

ille etiam abrepta desertus coniuge Achilles

viderat ille fuga, stratos in litore Achivos,

viderat informem multa Patroclon harena

omnia formosam propter Briseida passus:

at postquam sera captiva est reddita poena,

inferior multo cum sim vel matre vel armis,

ISTE quod est, ego saepe fui: sed fors et in hora

Penelope poterat bis denos salva per annos

coniugium falsa poterat differre Minerva,

visura et quamvis numquam speraret Vlixem,

nec non exanimem amplectens Briseis Achillem

et dominum lavit maerens captiva cruentum,

foedavitque comas, et tanti corpus Achilli

cum tibi nec Peleus aderat nec caerula mater,

tunc igitur veris gaudebat Graecia nuptis,

at tu non una potuisti nocte vacare,

quin etiam multo duxistis pocula risu:

hic etiam petitur, qui te prius ante reliquit:

haec mihi vota tuam propter suscepta salutem,

et lectum flentes circum staremus amici?

quid si longinquos retinerer miles ad Indos,

sed vobis facile est verba et componere fraudes:

non sic incerto mutantur flamine Syrtes,

quam cito feminea non constat foedus in ira,

nunc, quoniam ista tibi placuit sententia, cedam:

figite certantes atque hanc mihi solvite vitam!

sidera sunt testes et matutina pruina

te nihil in vita nobis acceptius umquam:

nec domina ulla meo ponet vestigia lecto:

atque utinam, si forte pios eduximus annos,

non ob regna magis diris cecidere sub armis

quam, mihi si media liceat pugnare puella, mortem ego non fugiam morte subire tua.

SED tempus lustrare aliis Helicona choreis,

iam libet et fortis memorare ad proelia turmas

quod si deficiant vires, audacia certe

aetas prima canat Veneres, extrema tumultus:

nunc volo subducto gravior procedere vultu,

surge, anima, ex humili; iam, carmine, sumite vires;

iam negat Euphrates equitem post terga tueri

India quin, Auguste, tuo dat colla triumpho,

et si qua extremis tellus se subtrahit oris,

haec ego castra sequar; vates tua castra canendo

at caput in magnis ubi non est tangere signis,

sic nos nunc, inopes laudis conscendere carmen,

nondum etiam Ascraeos norunt mea carmina fontis,

SCRIBANT de te alii vel sis ignota licebit:

omnia, crede mihi, tecum uno munera lecto

et tua transibit contemnens ossa viator,

QVICVMQVE ille fuit, puerum qui pinxit Amorem,

is primum vidit sine sensu vivere amantis,

idem non frustra ventosas addidit alas,

scilicet alterna quoniam iactamur in unda,

et merito hamatis manus est armata sagittis,

ante ferit quoniam, tuti quam cernimus hostem,

in me tela manent, manet et puerilis imago:

evolat heu nostro quoniam de pectore nusquam,

quid tibi iucundum est siccis habitare medullis?

intactos isto satius temptare veneno:

quam si perdideris, quis erit qui talia cantet,

qui caput et digitos et lumina nigra puellae,

NON tot Achaemeniis armantur etrusca sagittis

hic me tam gracilis vetuit contemnere Musas,

non ut Pieriae quercus mea verba sequantur,

sed magis ut nostro stupefiat Cynthia versu:

non ego sum formae tantum mirator honestae,

me iuvet in gremio doctae legisse puellae,

haec ubi contigerint, populi confusa valeto

quae si forte bonas ad pacem verterit auris,

QVANDOCVMQVE igitur nostros mors claudet ocellos,

nec mea tunc longa spatietur imagine pompa

nec mihi tunc fulcro sternatur lectus eburno,

desit odoriferis ordo mihi lancibus, adsint

sat mea sat magna est, si tres sint pompa libelli,

tu vero nudum pectus lacerata sequeris,

osculaque in gelidis pones suprema labellis,

deinde, ubi suppositus cinerem me fecerit ardor

et sit in exiguo laurus super addita busto,

et duo sint versus: QVI NVNC IACET HORRIDA PVLVIS,

nec minus haec nostri notescet fama sepulcri,

tu quoque si quando venies ad fata, memento,

interea cave sis nos aspernata sepultos:

atque utinam primis animam me ponere cunis

nam quo tam dubiae servetur spiritus horae?

cui si longaevae minuisset fata senectae

non ille Antilochi vidisset corpus humari,

tu tamen amisso non numquam flebis amico:

testis, qui niveum quondam percussit Adonem

illis formosum iacuisse paludibus; illuc

sed frustra mutos revocabis, Cynthia, Manis:

NON ita Dardanio gavisus Atrida triumpho est,

nec sic errore exacto laetatus Vlixes,

nec sic Electra, salvum cum aspexit Oresten,

nec sic incolumem Minois Thesea vidit,

quanta ego praeterita collegi gaudia nocte:

at dum demissis supplex cervicibus ibam,

nec mihi iam fastus opponere quaerit iniquos,

atque utinam non tam sero mihi nota fuisset

alltc pedes caecis lucebat semita nobis:

hoc sensi prodesse magis: contemnite, amantes!

pulsabant alii frustra dominamque vocabant:

haec mihi devictis potior victoria Parthis,

magna ego dona tua figam, Cytherea, columna,

HAS PONO ANTE TVAS TIBI, DIVA, PROPERTIVS AEDIS

nunc a te, mea lux, veniet mea litore navis

quod si forte aliqua nobis mutabere culpa,

O me felicem! o nox mihi candida! et o tu

quam multa apposita narramus verba lucerna,

nam modo nudatis mecum est luctata papillis,

illa meos somno lapsos patefecit ocellos

quam vario amplexu mutamus bracchia! quantum

non iuvat in caeco Venerem corrumpere motu:

ipse Paris nuda fertur periisse Lacaena,

nudus et Endymion Phoebi cepisse sororem

quod si pertendens animo vestita cubaris,

quin etiam, si me ulterius provexerit ira,

necdum inclinatae prohibent te ludere mammae:

dum nos fata sinunt, oculos satiemus amore:

atque utinam haerentis sic nos vincire catena

exemplo iunctae tibi sint in amore columbae,

errat, qui finem vesani quaerit amoris:

terra prius falso partu deludet arantis,

fluminaque ad caput incipient revocare liquores,

quam possim nostros alio transferre dolores:

quod mihi secum talis concedere noctes

si dabit haec multas, fiam immortalis in illis:

qualem si cuncti cuperent decurrere vitam

non ferrum crudele ncque esset bellica navis,

nec totiens propriis circum oppugnata triumphis

haec certe merito poterunt laudare minores:

tu modo, dum lucet, fructum ne desere vitae!

ac veluti folia arentis liquere corollas,

sic nobis, qui nunc magnum spiramus amantes,

PRAETOR ab Illyricis venit modo, Cynthia, terris,

non potuit saxo vitam posuisse Cerauno?

nunc sine me plena fiunt convivia mensa,

quare, si sapis, oblatas ne desere messis

deinde, ubi consumpto restabit munere pauper,

Cynthia non sequitur fascis nec curat honores,

at tu nunc nostro, Venus, o succurre dolori,

ergo muneribus quivis mercatur amorem?

semper in Oceanum mittit me quaerere gemmas,

atque utinam Romae nemo esset dives, et ipse

numquam Venales essent ad munus amicae,

numquam septenas noctes seiuncta cubares,

non quia peccarim (testor te), sed quia vulgo

barbarus exclusis agitat vestigia lumbis‹

aspice quid donis Eriphyla invenit amaris,

nullane sedabit nostros iniuria fletus?

tot iam abiere dies, cum me nec cura theatri

at pudeat certe, pudeat!‹nisi forte, quod aiunt,

cerne ducem, modo qui fremitu complevit inani

hunc infamis arnor versis dare terga carinis

Caesaris haec virtus et gloria Caesaris haec est:

sed quascumque tibi vestis, quoscumque smaragdos,

haec videam rapidas in vanum ferre procellas:

non semper placidus periuros ridet amantis

vidistis toto sonitus percurrere caelo,

non haec Pleiades faciunt neque aquosus Orion,

periuras tunc ille solet punire puellas,

quare ne tibi sit tanti Sidonia vestis,

MENTIRI noctem, promissis ducere amantem,

horum ego sum vates, quotiens desertus amaras

vel tu Tantalea moveare ad flumina sorte,

vel tu Sisyphios licet admirere labores,

durius in terris nihil est quod vivat amante,

quem modo felicem invidia admirante ferebant,

nunc iacere e duro corpus iuvat, impia, saxo,

nec licet in triviis sicca requiescere luna,

quod quamvis ita sit, dominam mutare cavebo:

ASSIDVAE multis odium peperere querelae:

si quid vidisti, semper vidisse negato!

quid mea si canis aetas candesceret annis,

at non Tithoni spernens Aurora senectam

illum saepe suis decedens fovit in ulnis

illum ad vicinos cum amplexa quiesceret Indos,

illa deos currum conscendens dixit iniquos,

cui maiora senis Tithoni gaudia vivi,

cum sene non puduit talem dormire puellam

at tu etiam iuvenem odisti me, perfida, cum sis

quin ego deminuo curam, quod saepe Cupido

NUNC etiam infectos demens imitare Britannos,

ut natura dedit, sic omnis recta figura est:

illi sub terris fiant mala multa puellae,

deme: mihi certe poteris formosa videri,

an si caeruleo quaedam sua tempora fuco

cum tibi nec frater nec sit tibi filius ullus,

ipse tuus semper tibi sit custodia lectus,

credam ego narranti, noli committere, famae:

ETSI me invito discedis, Cynthia, Roma,

nullus erit castis iuvenis corruptor in agris,

nulla neque ante tuas orietur rixa fenestras,

sola eris et solos spectabis, Cynthia, montis

illic te nulli poterunt corrumpere ludi,

illic assidue tauros spectabis arantis,

atque ibi rara feres inculto tura sacello,

protinus et nuda choreas imitabere sura;

ipse ego venabor: iam nunc me sacra Dianae

incipiam captare feras et reddere pinu

non tamen ut vastos ausim temptare leones

haec igitur mihi sit lepores audacia mollis

qua formosa suo Clitumnus flumina luco

tu quotiens aliquid conabere, vita, memento

hic me nec solae poterunt avertere silvae,

quin ego in assidua mutem tua nomina lingua:

QVID fles abducta gravius Briseide? quid fles

quidve mea de fraude deos, insana, fatigas?

non tam nocturna volucris funesta querela

nec tantum Niobe, bis sex ad busta superba,

me licet aeratis astringant bracchia nodis,

in te ego et aeratas rumpam, mea vita, catenas,

de te quodcumque, ad surdas mihi dicitur auris:

ossa tibi iuro per matris et ossa parentis

me tibi ad extremas mansurum, vita, tenebras:

quod si nec nomen nec me tua forma teneret,

septima iam plenae deducitur orbita lunae,

interea nobis non numquam ianua mollis,

nec mihi muneribus nox ulla est empta beatis:

cum te tam multi peterent, tu me una petisti:

tum me vel tragicae vexetis Erinyes, et me

atque inter Tityi volucris mea poena vagetur,

nec tu supplicibus me sis venerata tabellis:

hoc mihi perpetuo ius est, quod solus amator

A QVANTVM de me Panthi tibi pagina finxit,

sed tibi iam videor Dodona verior augur.

tot noctes periere: nihil pudet? aspice, cantat

et nunc inter eos tu sermo es, te ille superbus

dispeream, si quicquam aliud quam gloria de te

Colchida sic hospes quondam decepit Iason:

sic a Dulichio iuvene est elusa Calypso:

a nimium faciles aurem praebere puellae,

huic quoque, qui restat, iam pridem quaeritur alter

nos quocumque loco, nos omni tempore tecum

Scis here mi multas pariter placuisse puellas;

nulla meis frustra lustrantur compita plantis;

sive aliquis molli diducit candida gestu

interea nostri quaerunt sibi vulnus ocelli,

sive vagi crines puris in frontibus errant,

quae si forte aliquid vultu mihi dura negarat,

quaeris, Demophoon, cur sim tam mollis in omnis?

cur aliquis sacris laniat sua bracchia cultris

uni cuique dedit vitium natura creato:

me licet et Thamyrae cantoris fata sequantur,

sed tibi si exilis videor tenuatus in artus,

percontere licet: saepe est experta puella

Iuppiter Alcmenae geminas requieverat Arctos,

nec tamen idcirco languens ad fulmina venit:

quid? cum e complexu Briseidos iret Achilles,

quid? ferus Andromachae lecto cum surgeret Hector?

ille vel hic classis poterant vel perdere muros:

aspice uti caelo modo sol modo luna ministret:

altera me cupidis teneat foveatque lacertis,

aut si forte irata meo sit facta ministro,

nam melius duo defendunt retinacula navim,

AVT si es dura, nega: sin es non dura, venito!

hic unus dolor est ex omnibus acer amanti,

quanta illum toto versant suspiria lecto,

et rursus puerum quaerendo audita fatigat,

CVI fugienda fuit indocti semita vulgi,

ingenuus quisquam alterius dat munera servo,

et quaerit totiens 'Quaenam nunc porticus illam

deinde, ubi pertuleris, quos dicit fama labores

cernere uti possis vultum custodis amari,

quam care semel in toto nox vertitur anno!

contra, reiecto quae libera vadit amictu,

cui saepe immundo Sacra conteritur Via socco,

differet haec numquam, nec poscet garrula, quod

nec dicet ' Timeo, propera iam surgere, quaeso:

et quas Euphrates et quas mihi misit Orontes,

libertas quoniam nulli iam restat amanti:

'TV loqueris, cum sis iam noto fabula libro

cui non his verbis aspergat tempora sudor?

quod si tam facilis spiraret Cynthia nobis,

nec sic per totam infamis traducerer urbem,

quare ne tibi sit mirum me quaerere vilis:

et modo pavonis caudae flabella superbae

et cupit iratum talos me poscere eburnos,

a peream, si me ista movent dispendia, sed me

HOC erat in primis quod me gaudere iubebas?

una aut altera nox nondum est in amore peracta,

me modo laudabas et carmina nostra legebas:

contendat mecum ingenio, contendat et arte,

si libitum tibi erit, Lernaeas pugnet ad hydras

taetra venena libens et naufragus ebibat undas,

(quos utinam in nobis, vita, experiare labores!)

qui nunc se in tumidum iactando venit honorem:

at me non aetas mutabit tota Sibyllae,

tu mea compones et dices 'Ossa, Properti,

certus eras eheu, quamvis nec sanguine avito

nil ego non patiar, numquam me iniuria mutat:

credo ego non paucos ista periisse figura,

parvo dilexit spatio Minoida Theseus,

iam tibi Iasonia nota est Medea carina

dura est quae multis simulatum fingit amorem,

noli nobilibus, noli conferre beatis:

hi tibi nos erimus: sed tu potius precor ut me

VNICA nata meo pulcherrima cura dolori,

ista meis fiet notissima forma libellis,

miles depositis annosus secubat armis,

putris et in vacua requiescit navis harena,

at me ab amore tuo deducet nulla senectus,

nonne fuit satius duro servire tyranno

Gorgonis et satius fuit obdurescere vultu,

sed tamen obsistam. teritur robigine mucro

at nullo dominae teritur sub crimine amor, qui

ultro contemptus rogat, et peccasse fatetur

tu quoque, qui pleno fastus assumis amore,

an quisquam in mediis persolvit vota procellis.

aut prius infecto deposcit praemia cursu,

mendaces ludunt flatus in amore secundi:

tu tamen interea, quamvis te diligat illa,

namque in armore suo semper sua maxima cuique

quamvis te persaepe vocet, semel ire memento:

at si saecla forent antiquis grata puellis,

non tamen ista meos mutabunt saecula mores:

at, vos qui officia in multos revocatis amores,

vidistis pleno teneram candore puellam,

vidistis quandam Argiva prodire figura,

illaque plebeio vel sit sandycis amictu:

cum satis una tuis insomnia portet ocellis,

VIDI te in somnis fracta, mea vita, carina

et quaecumque in me fueras mentita fateri,

qualem purpureis agitatam fluctibus Hellen,

quam timui, ne forte tuum mare nomen haberet,

quae tum ego Neptuno, quae tum cum Castore fratri,

at tu vix primas extollens gurgite palmas

quod si forte tuos vidisset Glaucus ocellos,

et tibi ob invidiam Nereides increpitarent,

sed tibi subsidio delphinum currere vidi,

iamque ego conabar summo me mittere saxo,

NUNC admirentur quod tam mihi pulchra puella

non, si Cambysae redeant et flumina Croesi,

nam mea cum recitat, dicit se odisse beatos:

multum in amore fides, multum constantia prodest:

seu mare per longum mea cogitet ire puella,

unum litus erit sopitis unaque tecto

et tabula una duos poterit componere amantis,

omnia perpetiar: saevus licet urgeat Eurus ;

quicumque et venti miserum vexastis Vlixem

et qui movistis duo litora, cum ratis Argo

illa meis tantum non umquam desit ocellis,

certe isdem nudi pariter iactabimur oris.

sed non Neptunus tanto crudelis amori,

testis Amymone, latices dum ferret, in arvis

iam deus amplexu votum persolvit, at illi

crudelem et Borean rapta Orithyia negavit:

crede mihi, nobis mitescet Scylla, nec umquam

ipsaque sidera erunt nullis obscura tenebris,

quod mihi si ponenda tuo sit corpore vita,

AT VOS incertam, mortales, funeris horam

quaeritis et caelo Phoenicum inventa sereno,

seu pedibus Parthos sequimur seu classe Britannos,

rursus et obiectum flemus caput esse tumultu

praeterea domibus flammam domibusque ruinas,

solus amans novit, quando periturus et a qua

iam licet et Stygia sedeat sub harundine remex,

si modo clamantis revocaverit aura puellae,

IVPPITER, affectae tandem miserere puellae:

hoc tibi vel poterit coniunx ignoscere Iuno:

venit enim tempus, quo torridus aestuat aer,

sed non tam ardoris culpa est neque crimina caeli

hoc perdit miseras, hoc perdidit ante puellas:

num sibi collatam doluit Venus? illa peraeque

an contempta tibi Iunonis templa Pelasgae?

semper, formosae, non nostis parcere verbis.

sed tibi vexatae per multa pericula vitae

Io versa caput primos mugiverat annos:

Ino etiam prima terris aetate vagata est:

Andromede monstris fuerat devota marinis:

Callisto Arcadios erraverat ursa per agros:

quod si forte tibi properarint fata quietem,

narrabis Semelae, quo sit formosa periclo,

et tibi Maeonias omnis heroidas inter

nunc, utcumque potes, fato gere saucia morem:

DEFICIVNT magico torti sub carmine rhombi,

et iam Luna negat totiens descendere caelo,

una ratis fati nostros portabit amores

sed non unius, quaeso, miserere duorum!

pro quibus optatis sacro me carmine damno:

ante tuosque pedes illa ipsa operata sedebit,

HAEC tua, Persephone, maneat clementia, nec tu,

sunt apud infernos tot milia formosarum:

vobiscum est Iope, vobiscum candida Tyro,

et quot Troia tulit vetus et quot Achaia formas,

et quaecumque erat in numero Romana puella,

nec forma aeternum aut cuiquam est fortuna perennis:

tu quoniam es, mea lux, magno dimissa periclo,

redde etiam excubias divae nunc, ante iuvencae;

HESTERNA, mea lux, cum potus nocte vagarer,

obvia nescio quot pueri mihi turba minuta

quorum alii faculas, alii retinere sagittas,

sed nudi fuerant. quorum lascivior unus,

hic erat, hunc mulier nobis irata locavit.'

hic alter iubet in medium propellere, at alter,

haec te non meritum totas exspectat in horas:

quae cum Sidoniae nocturna ligamina mitrae

afflabunt tibi non Arabum de gramine odores,

parcite iam, fratres, iam certos spondet amores;

atque ita me iniecto dixerunt rursus amictu:

MANE erat, et volui, si sola quiesceret illa,

obstipui: non illa mihi formosior umquam

ibat et hinc castae narratum somnia Vestae,

talis visa mihi somno dimissa recenti.

'Quid tu matutinus,' ait 'speculator amicae,

non ego tam facilis: sat erit mihi cognitus unus,

apparent non ulla toro vestigia presso,

aspice ut in toto nullus mihi corpore surgat

dixit, et opposita propellens savia dextra

sic ego tarn sancti custos deludor amoris:

QVO fugis a demens? nulla est fuga: tu licet usque

non si Pegaseo vecteris in aere dorso,

vel si te sectae rapiant talaribus aurae,

instat semper Amor supra caput, instat amanti,

excubat ille acer custos et tollere numquam

et iam si pecces, deus exorabilis ille est

==XXXb

ISTA senes licet accusent convivia duri:

illorum antiquis onerantur legibus aures:

quae non iure vado Maeandri iacta natasti,

non tamen immerito! Phrygias nunc ire per undas

spargere et alterna communis caede Penatis

una contentum pudeat me vivere amica?

mi nemo obiciat. libeat tibi, Cynthia, mecum

illic aspicies scopulis haerere Sorores

ut Semela est combustus, ut est deperditus Io,

quod si nemo exstat qui vicerit Alitis arma,

nec tu Virginibus reverentia moveris ora:

si tamen Oeagri quaedam compressa figura

hic ubi me prima statuent in parte choreae,

tum capiti sacros patiar pendere corymbos:

QVAERIS, cur veniam tibi tardior? aurea Phoebi

tantam erat in speciem Poenis digesta columnis,

hic equidem Phoebo visus mihi pulchrior ipso

atque aram circum steterant armenta Myronis,

tum medium claro surgebat marmore templum,

in quo Solis erat supra fastigia currus;

altera deiectos Parnasi vertice Gallos,

deinde inter matrem deus ipse interque sororem

QUI videt, is peccat: qui te non viderit ergo,

nam quid Praenesti dubias, o Cynthia, sortis,

cur ita te Herculeum deportant esseda Tibur?

hoc utinam spatiere loco, quodcumque vacabis,

cum videt accensis devotam currere taedis

scilicet umbrosis sordet Pompeia columnis

et platanis creber pariter surgentibus ordo,

et leviter nymphis tota crepitantibus urbe

falleris, ista tui furtum via monstrat amoris:

nil agis, insidias in me componis inanis,

sed de me minus est: famae iactura pudicae

nuper enim de te nostras me laedit ad auris

sed tu non debes inimicae credere linguae:

non tua deprenso damnata est fama veneno:

sin autem longo nox una aut altera lusu

Tyndaris externo patriam mutavit amore,

ipsa Venus fertur corrupta libidine Martis,

quamvis Ida Parim pastorem dicat amasse

hoc et Hamadryadum spectavit turba sororum

cum quibus Idaeo legisti poma sub antro,

an quisquam in tanto stuprorum examine quaerit

o nimium nostro felicem tempore Romam,

haec eadem ante illam iam impune et Lesbia fecit:

qui quaerit Tatios veteres durosque Sabinos,

tu prius et fluctus poteris siccare marinos,

quam facere, ut nostrae nolint peccare puellae:

et cum Deucalionis aquae fluxere per orbem,

dic mihi, quis potuit lectum servare pudicum,

uxorem quondam magni Minois, ut aiunt,

nec minus aerato Danae circumdata muro

quod si tu Graias es tuque imitata Latinas,

TRISTIA iam redeunt iterum sollemnia nobis:

atque utinam pereant, Nilo quae sacra tepente

quae dea tam cupidos totiens divisit amantis,

tu certe Iovis occultis in amoribus, Io,

cum te iussit habere puellam cornua Iuno

a quotiens quernis laesisti frondibus ora,

an, quoniam agrestem detraxit ab ore figuram

an tibi non satis est fuscis Aegyptus alumnis?

quidve tibi prodest viduas dormire puellas?

aut nos e nostra te, saeva, fugabimus urbe:

at tu, quae nostro nimium placata dolore es,

NON audis et verba sinis mea ludere, cum iam

lenta bibis: mediae nequeunt te frangere noctes.

a pereat, quicumque meracas repperit uvas

Icare, Cecropiis merito iugulate colonis,

tuque o Eurytion vino Centaure peristi,

vino forma perit, vino corrumpitur aetas,

me miserum, ut multo nihil est mutata Lyaeo!

cum tua praependent demissae in pocula sertae,

largius effuso madeat tibi mensa Falerno,

nulla tamen lecto recipit se sola libenter:

semper in absentis felicior aestus amantis:

CVR quisquam faciem dominae iam credat Amori?

expertus dico, nemo est in amore fidelis:

polluit ille deus cognatos, solvit amicos,

hospes in hospitium Menelao venit adulter:

Lynceu, tune meam potuisti, perfide, curam

quid si non constans illa et tam certa fuisset?

tu mihi vel ferro pectus vel perde veneno:

te socium vitae, te corporis esse licebit,

lecto te solum, lecto te deprecor uno:

ipse meas solus quod nil est, aemulor umbras,

una tamen causa est, qua crimina tanta remitto,

sed numquam vitae fallet me ruga severae:

LYNCEVS ipse meus seros insanit amores!

quid tua Socraticis tibi nunc sapientia libris

aut quid Erechthei tibi prosunt carmina lecta?

tu satius memorem Musis imitere Philitan

nam rursus licet Aetoli referas Acheloi,

atque etiam ut Phrygio fallax Maeandria campo

qualis et Adrasti fuerit vocalis Arion,

non Amphiareae prosint tibi fata quadrigae

desine et Aeschyleo componere verba coturno,

incipe iam angusto versus includere torno,

tu non Antimacho, non tutior ibis Homero:

sed non ante gravis taurus succumbit aratro,

nec tu iam duros per te patieris amores:

harum nulla solet rationem quaerere mundi,

nec si post Stygias aliquid restabit erumpnas,

aspice me, cui parva domi fortuna relicta est

ut regnem mixtas inter conviva puellas

me iuvet hesternis positum languere corollis,

Actia Vergilium custodis litora Phoebi,

qui nunc Aeneae Troiani suscitat arma

cedite Romani scriptorcs, cedite Grai!

tu canis umbrosi subter pineta Galaesi

utque decem possint corrumpere mala puellas

felix, qui vilis pomis mercaris amores!

felix intactum Corydon qui temptat Alexin

quamvis ille sua lassus requiescat avena,

tu canis Ascraei veteris praecepta poetae,

tale facis carmen docta testudine quale

non tamen haec ulli venient ingrata legenti,

nec minor hic animis, ut sit minor ore, canorus

haec quoque perfecto ludebat Iasone Varro,

haec quoque lascivi cantarunt scripta Catulli,

haec etiam docti confessa est pagina Calvi,

et modo formosa quam multa Lycoride Gallus

Cynthia quin etiam versu laudata Properti,