Achilleis

Magnanimum Aeaciden formidatamque Tonantiprogeniem et patrio vetitam succedere caelo,diva, refer. quamquam acta viri multum inclita cantuMaeonio (sed plura vacant), nos ire per omnem—sic amor est—heroa velis Scyroque latentem 5Dulichia proferre tuba nec in Hectore tractosistere, sed tota iuvenem deducere Troia.tu modo, si veterem digno deplevimus haustu,da fontes mihi, Phoebe, novos ac fronde secundanecte comas: neque enim Aonium nemus advena pulso 10nec mea nunc primis augescunt tempora vittis.scit Dircaeus ager meque inter prisca parentumnomina cumque suo numerant Amphione Thebae.At tu, quem longe primum stupet Itala virtusGraiaque, cui geminae florent vatumque ducumque 15certatim laurus—olim dolet altera vinci—,da veniam ac trepidum patere hoc sudare parumperpulvere: te longo necdum fidente paratumolimur magnusque tibi praeludit Achilles.Solverat Oebalio classem de litore pastor 20Dardanus incautas blande populatus Amyclasplenaque materni referens praesagia somniculpatum relegebat iter, qua condita pontofluctibus invisis iam Nereis imperat Helle,cum Thetis Idaeos—heu numquam vana parentum 25auguria!—expavit vitreo sub gurgite remos.nec mora et undosis turba comitante sororumprosiluit thalamis: fervent coeuntia Phrixilitora et angustum dominas non explicat aequor.Illa ubi discusso primum subit aera ponto, 30'Me petit haec, mihi classis' ait 'funesta minatur,agnosco monitus et Protea vera locutum.ecce novam Priamo facibus de puppe levatisfert Bellona nurum: video iam mille carinisIonium Aegaeumque premi; nec sufficit, omnis 35quod plaga Graiugenum tumidis coniurat Atridis:iam pelago terrisque meus quaeretur Achilles,et volet ipse sequi. quid enim cunabula parvoPelion et torvi commisimus antra magistri?illic, ni fallor, Lapitharum proelia ludit 40inprobus et patria iam se metitur in hasta.o dolor, o seri materno in corde timores!non potui infelix, cum primum gurgite nostroRhoeteae cecidere trabes, attollere magnumaequor et incesti praedonis vela profunda 45tempestate sequi cunctasque inferre sorores?nunc quoque—sed tardum, iam plena iniuria raptae.ibo tamen pelagique deos dextramque secundi,quod superest, complexa Iovis per Tethyos annosgrandaevumque patrem supplex miseranda rogabo 50unam hiemem.' Dixit magnumque in tempore regemaspicit. Oceano veniebat ab hospite, mensislaetus et aequoreo diffusus nectare vultus,unde hiemes ventique silent; cantuque quietoarmigeri Tritones eunt scopulosaque cete 55Tyrrhenique greges circumque infraque rotanturrege salutato; placidis ipse arduus undiseminet et triplici telo iubet ire iugales;illi spumiferos glomerant a pectore cursus,pone natant delentque pedum vestigia cauda; 60cum Thetis: 'O magni genitor rectorque profundi,aspicis in qualis miserum patefeceris ususaequor? eunt tutis terrarum crimina velis,ex quo iura freti maiestatemque repostamrupit Iasonia puppis Pagasaea rapina. 65en aliud furto scelus et spolia hospita portansnavigat iniustae temerarius arbiter Idae,eheu quos gemitus terris caeloque daturus,quos mihi! sic Phrygiae pensamus gaudia palmae,hi Veneris mores, hoc gratae munus alumnae. 70has saltem—num semideos nostrumque reportantThesea?—si quis adhuc undis honor, obrue puppes,aut permitte fretum! nulla inclementia: fas sitpro nato timuisse mihi. da pellere luctus,nec tibi de tantis placeat me fluctibus unum 75litus et Iliaci scopulos habitare sepulcri.'Orabat laniata genas et pectore nudocaeruleis obstabat equis. sed rector aquaruminvitat curru dictisque ita mulcet amicis:'Ne pete Dardaniam frustra, Theti, mergere classem; 80fata vetant: ratus ordo deis miscere cruentasEuropamque Asiamque manus, consultaque belliIuppiter et tristes edixit caedibus annos.quem tu illic natum Sigeo in pulvere, quantaaspicies victrix Phrygiarum funera matrum, 85cum tuus Aeacides tepido modo sanguine Teucrosundabit campos, modo crassa exire vetabitflumina et Hectoreo tardabit funere currusinpelletque manu nostros, opera inrita, muros!Pelea iam desiste queri thalamosque minores: 90crederis peperisse Iovi; nec inulta dolebiscognatisque utere fretis: dabo tollere fluctus,cum reduces Danai nocturnaque signa Caphereusexseret et dirum pariter quaeremus Ulixem.'Dixerat. illa gravi vultum demissa repulsa, 95quae iam excire fretum et ratibus bellare parabatIliacis, alios animo commenta paratus,tristis ad Haemonias detorquet bracchia terras.ter conata manu, liquidum ter gressibus aequorreppulit et niveas feriunt vada Thessala plantas. 100laetantur montes et conubialia panduntantra sinus lateque deae Sperchios abundatobvius et dulci vestigia circuit unda.illa nihil gavisa locis, sed coepta fatigatpectore consilia et sollers pietate magistra 105longaevum Chirona petit. domus ardua montemperforat et longo suspendit Pelion arcu;pars exhausta manu, partem sua ruperat aetas.signa tamen divumque tori et quem quisque sacraritaccubitu genioque locum monstrantur; at intra 110Centauri stabula alta patent, non aequa nefandisfratribus: hic hominum nullos experta cruoresspicula nec truncae bellis genialibus orniaut consanguineos fracti crateres in hostes,sed pharetrae insontes et inania terga ferarum. 115haec quoque dum viridis; nam tunc labor unus inerminosse salutiferas dubiis animantibus herbas,aut monstrare lyra veteres heroas alumno.et tunc venatu rediturum in limine primoopperiens properatque dapes largoque serenat 120igne domum, cum visa procul de litore surgensNereis; erumpit silvis—dant gaudia vires—notaque desueto crepuit senis ungula campo.tunc blandus dextra atque imos demissus in armospauperibus tectis inducit et admonet antri. 125Iamdudum tacito lustrat Thetis omnia visunec perpessa moras: 'Ubinam mea pignora, Chiron,dic', ait, 'aut cur ulla puer iam tempora ducitte sine? non merito trepidus sopor atraque matrisigna deum et magnos utinam mentita timores? 130namque modo infensos utero mihi contuor enses,nunc planctu livere manus, modo in ubera saevasire feras; saepe ipsa—nefas!—sub inania natumTartara et ad Stygios iterum fero mergere fontes.hos abolere metus magici iubet ordine sacri 135Carpathius vates puerumque sub axe peractosecretis lustrare fretis, ubi litora summaOceani et genitor tepet inlabentibus astrisPontus. ibi ignotis horrenda piacula divisdonaque—sed longum cuncta enumerare vetorque. 140trade magis!' sic ficta parens: neque enim ille dedisset,si molles habitus et tegmina foeda fateriausa seni. tunc ipse refert: 'Duc, optima, quaeso,duc, genetrix, humilique deos infringe precatu.nam superant tua vota modum placandaque multum 145invidia est. non addo metum, sed vera fatebor:nescio quid magnum—nec me patria omina fallunt—vis festina parat tenuesque supervenit annos.olim et ferre minas avideque audire solebatimperia et nostris procul haut discedere ab antris; 150nunc illum non Ossa capit, non Pelion ingensPharsaliaeve nives. ipsi mihi saepe querunturCentauri raptasque domos abstractaque coramarmenta et semet campis fluviisque fugari,insidiasque et bella parant tumideque minantur. 155olim equidem, Argoos pinus cum Thessala regeshac veheret, iuvenem Alciden et Thesea vidi--sed taceo.' Figit gelidus Nereida pallor:ille aderat multo sudore et pulvere maior,et tamen arma inter festinatosque labores 160dulcis adhuc visu: niveo natat ignis in orepurpureus fulvoque nitet coma gratior auro.necdum prima nova lanugine vertitur aetas,tranquillaeque faces oculis et plurima vultumater inest: qualis Lycia venator Apollo 165cum redit et saevis permutat plectra pharetris.forte et laetus adest—o quantum gaudia formaeadiciunt!—: fetam Pholoes sub rupe leaenamperculerat ferro vacuisque reliquerat antrisipsam, sed catulos adportat et incitat ungues. 170quos tamen, ut fido genetrix in limine visa est,abicit exceptamque avidis circumligat ulnis,iam gravis amplexu iamque aequus vertice matri.insequitur magno iam tunc conexus amorePatroclus tantisque extenditur aemulus actis, 175par studiis aevique modis, sed robore longe,et tamen aequali visurus Pergama fato.Protinus ille subit rapido quae proxima saltuflumina fumantisque genas crinemque novaturfontibus: Eurotae qualis vada Castor anhelo 180intrat equo fessumque sui iubar excitat astri.miratur comitque senex, nunc pectora mulcensnunc fortis umeros; angunt sua gaudia matrem.tunc libare dapes Baccheaque munera Chironorat et attonitae varia oblectamina nectens 185elicit extremo chelyn et solantia curasfila movet leviterque expertas pollice chordasdat puero. canit ille libens inmania laudumsemina: quot tumidae superarit iussa novercaeAmphitryoniades, crudum quo Bebryca caestu 190obruerit Pollux, quanto circumdata nexuruperit Aegides Minoia bracchia tauri,maternos in fine toros superisque gravatumPelion: hic victo risit Thetis anxia vultu.nox trahit in somnos; saxo collabitur ingens 195Centaurus blandusque umeris se innectit Achilles,quamquam ibi fida parens, adsuetaque pectora mavult.At Thetis undisonis per noctem in rupibus astans,quae nato secreta velit, quibus abdere terrisdestinet, huc illuc divisa mente volutat. 200proxima, sed studiis multum Mavortia, Thrace;nec Macetum gens dura placet laudumque daturiCecropidae stimulos; nimium opportuna carinisSestos Abydenique sinus. placet ire per artasCycladas; hic spretae Myconosque humilisque Seriphos 205et Lemnos non aequa viris atque hospita Delosgentibus. inbelli nuper Lycomedis ab aulavirgineos coetus et litora persona ludoaudierat, duros laxantem Aegaeona nexusmissa sequi centumque dei numerare catenas. 210haec placet, haec timidae tellus tutissima matri.qualis vicino volucris iam sedula partuiamque timens, qua fronde domum suspendat inanem;providet hic ventos, hic anxia cogitat angues,hic homines: tandem dubiae placet umbra, novisque 215vix stetit in ramis et protinus arbor amatur.Altera consilio superest tristemque fatigatcura deam, natum ipsa sinu conplexa per undasan magno Tritone ferat, ventosne volucresadvocet an pelago solitam Thaumantida pasci. 220elicit inde fretis et murice frenat acutodelphinas biiugos, quos illi maxima Tethysgurgite Atlanteo pelagi sub valle sonoranutrierat—nullis vada per Neptunia glaucaetantus honos formae nandique potentia nec plus 225pectoris humani—; iubet hos subsistere plenolitore, ne nudae noceant contagia terrae.ipsa dehinc toto resolutum pectore Achillem,qui pueris sopor, Haemonii de rupibus antriad placidas deportat aquas et iussa tacere 230litora; monstrat iter totoque effulgurat orbeCynthia. prosequitur divam celeresque recursussecurus pelagi Chiron rogat udaque celatlumina et abreptos subito iamiamque latenteserecto prospectat equo, qua cana parumper 235spumant signa fugae et liquido perit orbita ponto.illum non alias rediturum ad Thessala Tempeiam tristis Pholoe, iam nubilus ingemit Othryset tenuior Sperchios aquis speluncaque doctimuta senis; quaerunt puerilia carmina Fauni 240et sperata diu plorant conubia Nymphae.Iam premit astra dies humilique ex aequore Titanrorantes evolvit equos et ab aethere magnosublatum curru pelagus cadit, at vada materScyria iamdudum fluctus emensa tenebat, 245exierantque iugo fessi delphines erili,cum pueri tremefacta quies oculique patentesinfusum sensere diem. stupet aere primo:quae loca, qui fluctus, ubi Pelion? omnia versaatque ignota videt dubitatque agnoscere matrem. 250occupat illa manu blandeque adfata paventem:'Si mihi, care puer, thalamos sors aequa tulisset,quos dabat, aetheriis ego te conplexa teneremsidus grande plagis, magnique puerpera caelinil humiles Parcas terrenaque fata vererer. 255nunc inpar tibi, nate, genus, praeclusaque letitantum a matre via est; quin et metuenda propinquanttempora et extremis admota pericula metis.cedamus, paulumque animos submitte virilesatque habitus dignare meos. si Lydia dura 260pensa manu mollesque tulit Tirynthius hastas,si decet aurata Bacchum vestigia pallaverrere, virgineos si Iuppiter induit artus,nec magnum ambigui fregerunt Caenea sexus:hac sine, quaeso, minas nubemque exire malignam. 265mox iterum campos, iterum Centaurica reddamlustra tibi: per ego hoc decus et ventura iuventaegaudia, si terras humilemque experta maritumte propter, si progenitum Stygos amne severoarmavi—totumque utinam!—, cape tuta parumper 270tegmina nil nocitura animo. cur ora reducisquidve parant oculi? pudet hoc mitescere cultu?per te, care puer, cognata per aequora iuro,nesciet hoc Chiron.' sic horrida pectora tractatnequiquam mulcens; obstat genitorque roganti 275nutritorque ingens et cruda exordia magnaeindolis. effrenae tumidum velut igne iuventaesi quis equum primis submittere temptet habenis:ille diu campis fluviisque et honore superbogavisus non colla iugo, non aspera praebet 280ora lupis dominique fremit captivus inireimperia atque alios miratur discere cursus.Quis deus attonitae fraudes astumque parenticontulit? indocilem quae mens detraxit Achillem?Palladi litoreae celebrabat Scyros honorum 285forte diem, placidoque satae Lycomede sororesluce sacra patriis, quae rara licentia, murisexierant dare veris opes divaeque severasfronde ligare comas et spargere floribus hastam.omnibus eximium formae decus, omnibus idem 290cultus et expleto teneri iam fine pudorisvirginitas matura toris annique tumentes.sed quantum virides pelagi Venus addita Nymphasobruit, aut umeris quantum Diana relinquitNaidas, effulget tantum regina decori 295Deidamia chori pulchrisque sororibus obstat.illius et roseo flammatur purpura vultuet gemmis lux maior inest et blandius aurum:atque ipsi par forma deaest, si pectoris anguesponat et exempta pacetur casside vultus. 300hanc ubi ducentem longe socia agmina vidit,trux puer et nullo temeratus pectora motuderiguit totisque novum bibit ossibus ignem.nec latet haustus amor, sed fax vibrata medullisin vultus atque ora redit lucemque genarum 305tinguit et inpulsam tenui sudore pererrat.lactea Massagetae veluti cum pocula fuscantsanguine puniceo vel ebur corrumpitur ostro,sic variis manifesta notis palletque rubetqueflamma repens. eat atque ultro ferus hospita sacra 310disiciat turbae securus et inmemor aevi,ni pudor et iunctae teneat reverentia matris.ut pater armenti quondam ductorque futurus,cui nondum toto peraguntur cornua gyro,cum sociam pastus niveo candore iuvencam 315aspicit, ardescunt animi primusque per oraspumat amor, spectant hilares obstantque magistri.Occupat arrepto iam conscia tempore mater:'Hasne inter simulare choros et bracchia ludonectere, nate, grave est? gelida quid tale sub Ossa 320Peliacisque iugis? o si mihi iungere curasatque alium portare sinu contingat Achillem!'mulcetur laetumque rubet visusque protervosobliquat vestesque manu leviore repellit.aspicit ambiguum genetrix cogique volentem 325iniecitque sinus; tum colla rigentia mollitsubmittitque graves umeros et fortia laxatbracchia et inpexos certo domat ordine crinesac sua dilecta cervice monilia transfert;et picturato cohibens vestigia limbo 330incessum motumque docet fandique pudorem.qualiter artifici victurae pollice ceraeaccipiunt formas ignemque manumque sequuntur,talis erat divae natum mutantis imago.nec luctata diu; superest nam plurimus illi 335invita virtute decor, fallitque tuentesambiguus tenuique latens discrimine sexus.Procedunt, iterumque monens iterumque fatigansblanda Thetis: 'Sic ergo gradum, sic ora manusque,nate, feres comitesque modis imitabere fictis, 340ne te suspectum molli non misceat aulaerector et incepti pereant mendacia furti.'dicit et admoto non cessat comere tactu.sic ubi virgineis Hecate lassata Therapnisad patrem fratremque redit, comes haeret eunti 345mater et ipsa umeros exsertaque bracchia velat;ipsa arcum pharetrasque locat vestemque latentemdeducit sparsosque tumet conponere crines.Protinus adgreditur regem atque ibi testibus aris'Hanc tibi' ait 'nostri germanam, rector, Achillis— 350nonne vides ut torva genas aequandaque fratri?—tradimus. arma umeris arcumque animosa petebatferre et Amazonio conubia pellere ritu.sed mihi curarum satis est pro stirpe virili;haec calathos et sacra ferat, tu frange regendo 355indocilem sexuque tene, dum nubilis aetassolvendusque pudor; neve exercere protervasgymnadas aut lustris nemorum concede vagari.intus ale et similes inter seclude puellas;litore praecipue portuque arcere memento. 360vidisti modo vela Phrygum: iam mutua iurafallere transmissae pelago didicere carinae.'Accedit dictis pater ingenioque parentisoccultum Aeaciden—quis divum fraudibus obstet?—accipit; ultro etiam veneratur supplice dextra 365et grates electus agit: nec turba piarumScyriadum cessat nimio defigere visuvirginis ora novae, quantum cervice comisqueemineat quantumque umeros ac pectora fundat.dehinc sociare choros castisque accedere sacris 370hortantur ceduntque loco et contingere gaudent.qualiter Idaliae volucres, ubi mollia franguntnubila, iam longum caeloque domoque gregatae,si iunxit pinnas diversoque hospita tractuvenit avis, cunctae primum mirantur et horrent; 375mox propius propiusque volant, atque aere in ipsopaulatim fecere suam plausuque secundocircumeunt hilares et ad alta cubilia ducunt.Digreditur multum cunctata in limine mater,dum repetit monitus arcanaque murmura figit 380auribus et tacito dat verba novissima vultu.tunc excepta freto longe cervice reflexaabnatat et blandis adfatur litora votis:'Cara mihi tellus, magnae cui pignora curaedepositumque ingens timido commisimus astu, 385sis felix taceasque, precor, quo more tacebatCreta Rheae; te longus honos aeternaque cingenttempla nec instabili fama superabere Delo,et ventis et sacra fretis interque vadosasCycladas, Aegaeae frangunt ubi saxa procellae, 390Nereidum tranquilla domus iurandaque nautisinsula; ne solum Danaas admitte carinas,ne, precor! "Hic thiasi tantum et nihil utile bellis:"hoc famam narrare doce, dumque arma paranturDorica et alternum Mavors interfurit orbem,— 395cedo equidem—sit virgo pii Lycomedis Achilles.'Interea meritos ultrix Europa doloresdulcibus armorum furiis et supplice regumconquestu flammata movet; quippe ambit Atridesille magis, cui nupta domi, facinusque relatu 400asperat Iliacum: captam sine Marte, sine armisprogeniem caeli Spartaeque potentis alumnam,iura, fidem, superos una calcata rapina.hoc foedus Phrygium, haec geminae commercia terrae?quid maneat populos, ubi tanta iniuria primos 405degrassata duces?—coeunt gens omnis et aetas:nec tantum exciti, bimari quos Isthmia valloclaustra nec undisonae quos circuit umbo Maleae,sed procul, admotas Phrixi qua semita iungiEuropamque Asiamque vetat, quasque ordine gentes 410litore Abydeno maris alligat unda superni.fervet amor belli concussasque erigit urbes.aera domat Temese, quatitur navalibus oraEubois, innumera resonant incude Mycenae,Pisa novat currus, Nemee dat terga ferarum, 415Cirrha sagittiferas certat stipare pharetras,Lerna gravis clipeos caesis vestire iuvencis.dat bello pedites Aetolus et asper Acarnan,Argos agit turmas, vacuantur pascua ditisArcadiae, frenat celeres Epiros alumnos, 420Phocis et Aoniae iaculis rarescitis umbrae,murorum tormenta Pylos Messenaque tendunt.nulla inmunis humus; velluntur postibus altisarma olim dimissa patrum, flammisque liquescuntdona deum; ereptum superis Mars efferat aurum. 425nusquam umbrae veteres: minor Othrys et ardua siduntTaygeta, exuti viderunt aera montes.iam natat omne nemus; caeduntur robora classi,silva minor remis. ferrum lassatur in ususinnumeros, quod rostra liget, quod muniat arma, 430belligeros quod frenet equos, quod mille catenissqualentis nectat tunicas, quod sanguine fumetvulneraque alta bibat, quod conspirante venenoinpellat mortes; tenuant umentia saxaattritu et pigris addunt mucronibus iras. 435nec modus aut arcus lentare aut fundere glandesaut torrere sudes galeasque attollere conis.hos inter motus pigram gemit una quietemThessalia et geminis incusat fata querellis,quod senior Peleus nec adhuc maturus Achilles. 440Iam Pelopis terras Graiumque exhauserat orbempraecipitans in transtra viros insanus equosqueBellipotens. fervent portus et operta carinisstagna suasque hiemes classis promota suosqueattollit fluctus; ipsum iam puppibus aequor 445deficit et totos consumunt carbasa ventos.Prima ratis Danaas Hecateia congregat Aulis,rupibus expositis longique crepidine dorsiEuboicum scandens Aulis mare, litora multummontivagae dilecta deae, iuxtaque Caphereus 450latratum pelago tollens caput. ille Pelasgasut vidit tranare rates, ter monte ter undisintonuit saevaeque dedit praesagia noctis.coetus ibi armorum Troiae fatalis, ibi ingensiuratur bellum, donec sol annuus omnes 455conficeret metas. tunc primum Graecia virescontemplata suas; tunc sparsa ac dissona molesin corpus vultumque coit et rege sub unodisposita est. sic curva feras indago latentesclaudit et admotis paulatim cassibus artat. 460illae ignem sonitumque pavent diffusaque linquuntavia miranturque suum decrescere montem,donec in angustam ceciderunt undique vallem;inque vicem stupuere greges socioque timoremansuescunt: simul hirtus aper, simul ursa lupusque 465cogitur et captos contempsit cerva leones.Sed quamquam et gemini pariter sua bella capessantAtridae famamque avida virtute paternamTydides Sthenelusque premant, nec cogitet annosAntilochus septemque Aiax umbone coruscet 470armenti reges atque aequum moenibus orbem,consiliisque armisque vigil contendat Ulixes:omnis in absentem belli manus ardet Achillem,nomen Achillis amant et in Hectora solus Achillesposcitur; illum unum Teucris Priamoque loquuntur 475fatalem. quis enim Haemoniis sub vallibus altercreverit effossa reptans nive? cuius adortuscruda rudimenta et teneros formaverit annosCentaurus? patrii propior cui linea caeli,quemve alium Stygios tulerit secreta per amnes 480Nereis et pulchros ferro praestruxerit artus?haec Graiae castris iterant traduntque cohortes.cedit turba ducum vincique haud maesta fatetur.sic cum pallentes Phlegraea in castra coirentcaelicolae iamque Odrysiam Gradivus in hastam 485surgeret et Libycos Tritonia tolleret anguesingentemque manu curvaret Delius arcum,stabat anhela metu solum Natura Tonantemrespiciens, quando ille hiemes tonitrusque vocaretnubibus, igniferam quot fulmina posceret Aetnen. 490Atque ibi dum mixta vallati plebe suorumet maris et belli consultant tempora reges,increpitans magno vatem Calchanta tumultuProtesilaus ait—namque huic bellare cupidopraecipua et primae iam tunc data gloria mortis—: 495'O nimium Phoebi tripodumque oblite tuorumThestoride, quando ora deo possessa movebisiustius aut quaenam Parcarum occulta recludes?cernis ut ignotum cuncti stupeantque fremantqueAeaciden? sordet volgo Calydonius heros 500et magno genitus Telamone Aiaxque secundus;nos quoque—sed Mavors et Troia arrepta probabunt.illum neglectis—pudet heu!—ductoribus omnesbelligerum ceu numen amant. dic ocius: aut curserta comis et multus honos? quibus abditus oris 505quave iubes tellure peti? nam fama nec antrisChironis patria nec degere Peleos aula.heia, inrumpe deos et fata latentia vexa,laurigerosque ignes, si quando, avidissimus hauri!arma horrenda tibi saevosque remisimus enses, 510numquam has inbelles galea violabere vittas,sed felix numeroque ducum praestantior omni,si magnum Danais pro te dependis Achillem.'Iamdudum trepido circumfert lumina motuintrantemque deum primo pallore fatetur 515Thestorides; mox igne genas et sanguine torquensnec socios nec castra videt, sed caecus et absensnunc superum magnos deprendit in aethere coetus,nunc sagas adfatur aves, nunc dura sororumlicia, turiferas modo consulit anxius aras 520flammarumque apicem rapit et caligine sacrapascitur. exsiliunt crines rigidisque laboratvitta comis, nec colla loco nec in ordine gressus.tandem fessa tremens longis mugitibus orasolvit, et oppositum vox eluctata furorem est: 525'Quo rapis ingentem magni Chironis alumnumfemineis, Nerei, dolis? huc mitte: quid aufers?non patiar: meus iste, meus. tu diva profundi?et me Phoebus agit. latebris quibus abdere temptaseversorem Asiae? video per Cycladas altas 530attonitam et turpi quaerentem litora furto.occidimus: placuit Lycomedis conscia tellus.o scelus! en fluxae veniunt in pectora vestes.scinde, puer, scinde et timidae ne cede parenti.ei mihi raptus abit! quaenam haec procul inproba virgo?' 535Hic nutante gradu stetit amissisque furorisviribus ante ipsas tremefactus conruit aras.tunc haerentem Ithacum Calydonius occupat heros:'Nos vocat iste labor: neque enim comes ire recusem,si tua cura trahat. licet ille sonantibus antris 540Tethyos aversae gremioque prematur aquosiNereos, invenies. tu tantum providus astutende animum vigilem fecundumque erige pectus:non mihi quis vatum dubiis in casibus ausitfata videre prior.' subicit gavisus Ulixes: 545'Sic deus omnipotens firmet, sic adnuat illavirgo paterna tibi! sed me spes lubrica tardat:grande quidem armatum castris inducere Achillem,sed si fata negent, quam foedum ac triste reverti!vota tamen Danaum non intemptata relinquam. 550iamque adeo aut aderit mecum Peleius heros,aut verum penitus latet et sine Apolline Calchas.'Conclamant Danai stimulatque Agamemno volentes.laxantur coetus resolutaque murmure laetoagmina discedunt, quales iam nocte propinqua 555e pastu referuntur aves, vel in antra revertimelle novo gravidas mitis videt Hybla catervas.nec mora, iam dextras Ithacesia carbasus aurasposcit, et in remis hilaris sedere iuventus.At procul occultum falsi sub imagine sexus 560Aeaciden furto iam noverat una latentiDeidamia virum; sed opertae conscia culpaecuncta pavet tacitasque putat sentire sorores.namque ut virgineo stetit in grege durus Achillesexsolvitque rudem genetrix digressa pudorem, 565protinus elegit comitem, quamquam omnis in illumturba coit, blandeque novas nil tale timentiadmovet insidias: illam sequiturque premitqueimprobus, illam oculis iterumque iterumque resumit.nunc nimius lateri non evitantis inhaeret, 570nunc levibus sertis, lapsis nunc sponte canistris,nunc thyrso parcente ferit, modo dulcia notaefila lyrae tenuesque modos et carmina monstratChironis ducitque manum digitosque sonantiinfringit citharae, nunc occupat ora canentis 575et ligat amplexus et mille per oscula laudat.illa libens discit, quo vertice Pelion, et quisAeacides, puerique auditum nomen et actusadsidue stupet et praesentem cantat Achillem.ipsa quoque et validos proferre modestius artus 580et tenuare rudes attrito pollice lanasdemonstrat reficitque colos et perdita durapensa manu; vocisque sonum pondusque tenentis,quodque fugit comites, nimio quod lumine sesefigat et in verbis intempestivus anhelet, 585miratur; iam iamque dolos aperire parantemvirginea levitate fugit prohibetque fateri.sic sub matre Rhea iuvenis regnator Olympioscula securae dabat insidiosa sororifrater adhuc, medii donec reverentia cessit 590sanguinis et versos germana expavit amores.

Lucus Agenorei sublimis ad orgia Bacchistabat et admissum caelo nemus; huius in umbraalternam renovare piae trieterida matres 595consuerant scissumque pecus terraque revulsasferre trabes gratosque deo praestare furores.lex procul ire mares; iterat praecepta verendusductor, inaccessumque viris edicitur antrum.nec satis est: stat fine dato metuenda sacerdos 600exploratque aditus, ne quis temerator oberretagmine femineo: tacitus sibi risit Achilles.illum virgineae ducentem signa catervaemagnaque difficili solventem bracchia motu—et sexus pariter decet et mendacia matris— 605mirantur comites. nec iam pulcherrima turbaeDeidamia suae tantumque admota superbovincitur Aeacidae, quantum premit ipsa sorores.ut vero e tereti demisit nebrida colloerrantesque sinus hedera collegit et alte 610cinxit purpureis flaventia tempora vittisvibravitque gravi redimitum missile dextra,attonito stat turba metu sacrisque relictisillum ambire libet pronosque attollere vultus.talis, ubi ad Thebas vultumque animumque remisit 615Euhius et patrio satiavit pectora luxu,serta comis mitramque levat thyrsumque virentemarmat et hostiles invisit fortior Indos.Scandebat roseo medii fastigia caeliLuna iugo, totis ubi somnus inertior alis 620defluit in terras mutumque amplectitur orbem.consedere chori paulumque exercita pulsuaera tacent, tenero cum solus ab agmine Achilleshaec secum: 'Quonam timidae commenta parentisusque feres? primumque imbelli carcere perdes 625florem animi? non tela licet Mavortia dextra,non trepidas agitare feras? ubi campus et amnesHaemonii? quaerisne meos, Sperchie, natatuspromissasque comas? an desertoris alumninullus honos, Stygiasque procul iam raptus ad umbras 630dicor, et orbatus plangit mea funera Chiron?tu nunc tela manu, nostros tu dirigis arcusnutritosque mihi scandis, Patrocle, iugales:ast ego pampineis diffundere bracchia thyrsiset tenuare colus—pudet haec taedetque fateri— 635iam scio. quin etiam dilectae virginis ignemaequaevamque facem captus noctesque diesquedissimulas. quonam usque premes urentia pectusvulnera? teque marem—pudet heu!—nec amore probabis?'Sic ait et densa noctis gavisus in umbra 640tempestiva suis torpere silentia furtisvi potitur votis et toto pectore verosadmovet amplexus; vidit chorus omnis ab altoastrorum et tenerae rubuerunt cornua Lunae.illa quidem clamore nemus montemque replevit; 645sed Bacchi comites, discussa nube soporis,signa choris indicta putant; fragor undique notustollitur, et thyrsos iterum vibrabat Achilles,ante tamen dubiam verbis solatus amicis:'Ille ego—quid trepidas?—genitum quem caerula mater 650paene Iovi silvis nivibusque inmisit alendumThessalicis. nec ego hos cultus aut foeda subissemtegmina, ni primo te visa in litore: cessite propter, tibi pensa manu, tibi mollia gestotympana. quid defles magno nurus addita ponto? 655quid gemis ingentes caelo paritura nepotes?"Sed pater—" ante igni ferroque excisa iacebitScyros et in tumidas ibunt haec versa procellasmoenia, quam saevo mea tu conubia pendasfunere: non adeo parebimus omnia matri.' 660

Obstipuit tantis regina exterrita monstris,quamquam olim suspecta fides, et comminus ipsumhorruit et facies multum mutata fatentis.quid faciat? casusne suos ferat ipsa parenti 665seque simul iuvenemque premat, fortassis acerbashausurum poenas? et adhuc in corde manebatille diu deceptus amor: silet aegra premitqueiam commune nefas; unam placet addere furtisaltricem sociam, precibus quae victa duorum 670adnuit. illa astu tacito raptumque pudoremsurgentemque uterum atque aegros in pondere mensesocculuit, plenis donec stata tempora metisattulit et partus index Lucina resolvit.Iamque per Aegaeos ibat Laertia flexus 675puppis, et innumerae mutabant Cyclades oras;iam Paros Olearosque latent; iam raditur altaLemnos et a tergo decrescit Bacchica Naxos,ante oculos crescente Samo; iam Delos opacataequor: ibi e celsa libant carchesia puppi 680responsique fidem et verum Calchanta precantur.audiit Arquitenens Zephyrumque e vertice Cynthiinpulit et dubiis pleno dedit omina velo.it pelago secura ratis: quippe alta Tonantisiussa Thetin certas fatorum vertere leges 685arcebant aegram lacrimis ac multa gementem,quod non erueret pontum ventisque fretisqueomnibus invisum iam tunc sequeretur Ulixem.Frangebat radios humili iam pronus OlympoPhoebus et Oceani penetrabile litus anhelis 690promittebat equis, cum se scopulosa levavitScyros; in hanc totos emisit puppe rudentesdux Laertiades sociisque resumere pontumimperat et remis Zephyros supplere cadentes.accedunt iuxta, et magis indubitata magisque 695Scyros erat placidique super Tritonia custoslitoris. egressi numen venerantur amicaeAetolusque Ithacusque deae. tunc providus heros,hospita ne subito terrerent moenia coetu,puppe iubet remanere suos; ipse ardua fido 700cum Diomede petit. sed iam praevenerat arcislitoreae servator Abas ignotaque regiediderat, sed Graia tamen, succedere terriscarbasa. procedunt, gemini ceu foedere iunctohiberna sub nocte lupi: licet et sua pulset 705natorumque fames, penitus rabiemque minasquedissimulant humilesque meant, ne nuntiet hostescura canum et trepidos moneat vigilare magistros.Sic segnes heroes eunt campumque patentem,qui medius portus celsamque interiacet urbem, 710alterno sermone terunt; prior occupat acerTydides: 'Qua nunc verum ratione paramusscrutari? namque ambiguo sub pectore pridemverso, quid inbelles thyrsos mercatus et aeraurbibus in mediis Baccheaque terga mitrasque 715huc tuleris varioque aspersas nebridas auro?hisne gravem Priamo Phrygibusque armabis Achillem?'illi subridens Ithacus paulum ore remisso:'Haec tibi, virginea modo si Lycomedis in aula estfraude latens, ultro confessum in proelia ducent 720Peliden; tu cuncta citus de puppe mementoferre, ubi tempus erit, clipeumque his iungere donis,qui pulcher signis auroque asperrimus astat;nec sat erit: tecum lituo bonus adsit Agyrtesoccultamque tubam tacitos adportet in usus.' 725Dixerat, atque ipso portarum in limine regemcernit et ostensa pacem praefatus oliva:'Magna, reor, pridemque tuas pervenit ad auresfama trucis belli, regum placidissime, quod nuncEuropamque Asiamque quatit. si nomina forte 730huc perlata ducum, fidit quibus ultor Atrides:hic tibi, quem tanta meliorem stirpe creavitmagnanimus Tydeus, Ithaces ego ductor Ulixes.causa viae—metuam quid enim tibi cuncta fateri,cum Graius notaque fide celeberrimus?—: imus 735explorare aditus invisaque litora Troiae,quidve parent—' medio sermone intercipit ille:'Adnuerit Fortuna, precor, dextrique secundentista dei! nunc hospitio mea tecta piumqueinlustrate larem.' simul intra limina ducit. 740nec mora, iam mensas famularis turba torosqueinstruit. interea visu perlustrat Ulixesscrutaturque domum, si qua vestigia magnaevirginis aut dubia facies suspecta figura;porticibusque vagis errat totosque penates, 745ceu miretur, obit: velut ille cubilia praedaeindubitata tenens muto legit arva Molossovenator, videat donec sub frondibus hostemporrectum somno positosque in caespite dentes.Rumor in arcana iamdudum perstrepit aula, 750virginibus qua fida domus, venisse Pelasgumductores Graiamque ratem sociosque receptos.iure pavent aliae, sed vix nova gaudia celatPelides avidusque novos heroas et armavel talis vidisse cupit. iamque atria fervent 755regali strepitu et picto discumbitur auro,cum pater ire iubet natas comitesque pudicasnatarum. subeunt, quales Maeotide ripa,cum Scythicas rapuere domos et capta Getarummoenia, sepositis epulantur Amazones armis. 760tum vero intentus vultus ac pectora Ulixesperlibrat visu, sed nox inlataque falluntlumina et extemplo latuit mensura iacentum.at tamen erectumque genas oculisque vagantemnullaque virginei servantem signa pudoris 765defigit comitique obliquo lumine monstrat.quid nisi praecipitem blando complexa moneretDeidamia sinu nudataque pectora semperexsertasque manus umerosque in veste teneretet prodire toris et poscere vina vetaret 770saepius et fronti crinale reponeret aurum?

Ut placata fames epulis bis terque repostis,rex prior adloquitur paterisque hortatur Achivos:'Invideo vestris, fateor, decora inclita gentis 775Argolicae, coeptis; utinam et mihi fortior aetas,quaeque fuit, Dolopas cum Scyria litora adortosperdomui, fregique vadis, quae signa triumphividistis celsa murorum in fronte, carinas!saltem si suboles, aptum quam mittere bello— 780nunc ipsi viresque meas et cara videtis 782pignora: quando novos dabit haec mihi turba nepotes?'dixerat, et sollers arrepto tempore Ulixes:'Haut spernenda cupis; quis enim non visere gentes 785innumeras variosque duces atque agmina regumardeat? omne simul roburque decusque potentisEuropae meritos ultro iuravit in enses.rura urbesque vacant, montes spoliavimus altos,omne fretum longa velorum obtexitur umbra; 790tradunt arma patres, rapit inrevocata iuventus.non alias umquam tantae data copia famaefortibus aut campo maiore exercita virtus.'aspicit intentum vigilique haec aure trahentem,cum paveant aliae demissaque lumina flectant, 795atque iterat: 'Quisquis proavis et gente superba,quisquis equo iaculoque potens, qui praevalet arcu,omnis honos illic, illic ingentia certantnomina: vix timidae matres aut agmina cessantvirginea; o multum steriles damnatus in annos 800invisusque deis, si quem haec nova gloria segnempraeterit.' exisset stratis, ni provida signoDeidamia dato cunctas hortata sororesliquisset mensas ipsum complexa. sed haeretrespiciens Ithacum coetuque novissimus exit. 805ille quoque incepto paulum ex sermone remittit,pauca tamen iungens: 'At tu tranquillus in altapace mane carisque para conubia natis,quas tibi sidereis divarum voltibus aequasfors dedit. ut me olim tacitum reverentia tangit! 810is decor et formae species permixta virili.'occurrit genitor: 'Quid si aut Bacchea ferentesorgia, Palladias aut circum videris aras?et dabimus, si forte novus cunctabitur auster.'excipiunt cupidi et tacitis spes addita votis. 815cetera depositis Lycomedis regia curistranquilla sub pace silet, sed longa sagacinox Ithaco, lucemque cupit somnumque gravatur.Vixdum exorta dies et iam comitatus AgyrteTydides aderat praedictaque dona ferebat. 820nec minus egressae thalamo Scyreides ibantostentare choros promissaque sacra verendishospitibus. nitet ante alias regina comesquePelides: qualis Siculae sub rupibus AetnaeNaidas Hennaeas inter Diana feroxque 825Pallas et Elysii lucebat sponsa tyranni.iamque movent gressus thiasisque Ismenia buxussigna dedit, quater aera Rheae, quater enthea pulsantterga manu variosque quater legere recursus.tunc thyrsos pariterque levant pariterque reponunt 830multiplicantque gradum, modo quo Curetes in actuquoque pii Samothraces eunt, nunc obvia versaepectine Amazonio, modo quo citat orbe LacaenasDelia plaudentesque suis intorquet Amyclis.tunc vero, tunc praecipue manifestus Achilles 835nec servare vices nec bracchia iungere curat;tunc molles gressus, tunc aspernatur amictusplus solito rumpitque choros et plurima turbat.sic indignantem thyrsos acceptaque matristympana iam tristes spectabant Penthea Thebae. 840Solvuntur laudata cohors repetuntque paternalimina, ubi in mediae iamdudum sedibus aulaemunera virgineos visus tractura locaratTydides, signum hospitii pretiumque laboris,hortaturque legant, nec rex placidissimus arcet. 845heu simplex nimiumque rudis, qui callida donaGraiorumque dolos variumque ignoret Ulixem!hic aliae, qua sexus iners naturaque ducit,aut teretes thyrsos aut respondentia temptanttympana, gemmatis aut nectunt tempora limbis; 850arma vident magnoque putant donata parenti.at ferus Aeacides, radiantem ut comminus orbemcaelatum pugnas—saevis et forte rubebatbellorum maculis—adclinem conspicit hastae,infremuit torsitque genas, et fronte relicta 855surrexere comae; nusquam mandata parentis,nusquam occultus amor, totoque in pectore Troia est.ut leo, materno cum raptus ab ubere moresaccepit pectique iubas hominemque vereriedidicit nullasque rapi nisi iussus in iras, 860si semel adverso radiavit lumine ferrum,eiurata fides domitorque inimicus, in illumprima fames, timidoque pudet servisse magistro.ut vero accessit propius luxque aemula vultumreddidit et simili talem se vidit in auro, 865horruit erubuitque simul. tunc acer Ulixesadmotus lateri summissa voce: 'Quid haeres?scimus' ait, 'tu semiferi Chironis alumnus,tu caeli pelagique nepos, te Dorica classis,te tua suspensis exspectat Graecia signis, 870ipsaque iam dubiis nutant tibi Pergama muris.heia, abrumpe moras! sine perfida palleat Ide,et iuvet haec audire patrem, pudeatque dolosamsic pro te timuisse Thetin.' iam pectus amictulaxabat, cum grande tuba sic iussus Agyrtes 875insonuit; fugiunt disiectis undique donisinplorantque patrem commotaque proelia credunt.illius intactae cecidere a pectore vestes,iam clipeus breviorque manu consumitur hasta—mira fides—Ithacumque umeris excedere visus 880Aetolumque ducem: tantum subita arma calorqueMartius horrenda confundit luce penates.inmanisque gradu, ceu protinus Hectora poscens,stat medius trepidante domo, Peleaque virgoquaeritur. 885Ast alia plangebat parte retectosDeidamia dolos, cuius cum grandia primumlamenta et notas accepit pectore voces,haesit et occulto virtus infracta calore est.demittit clipeum regisque ad limina versusattonitum factis inopinaque monstra paventem, 890sicut erat, nudis Lycomedem adfatur in armis:'Me tibi, care pater—dubium dimitte pavorem—,me dedit alma Thetis: te pridem tanta manebatgloria; quaesitum Danais tu mittis Achillem,gratior et magno, si fas dixisse, parente 895et dulci Chirone mihi. sed corda parumperhuc adverte libens atque has bonus accipe voces:Peleus te nato socerum et Thetis hospita iunguntadlegantque suos utroque a sanguine divos.unam virgineo natarum ex agmine poscunt: 900dasne? an gens humilis tibi degeneresque videmur?non renuis? iunge ergo manus et concipe foedusatque ignosce tuis. tacito iam cognita furtoDeidamia mihi; quid enim his obstare lacertis,qua potuit nostras possessa repellere vires? 905me luere ista iube; pono arma et reddo Pelasgiset maneo. quid triste fremis? quid lumina mutas?iam socer es'—natum ante pedes prostravit et addit—'iamque avus. inmitis quotiens iterabitur ensis,turba sumus.' tunc et Danai per sacra fidemque 910hospitii blandusque precum conpellit Ulixes.ille, etsi carae conperta iniuria nataeet Thetidis mandata movent prodique videturdepositum tam grande deae, tamen obvius iretot metuit fatis Argivaque bella morari; 915fac velit: ipsam illic matrem sprevisset Achilles.nec tamen abnuerit genero se iungere tali:vincitur. arcanis effert pudibunda tenebrisDeidamia gradum, veniae nec protinus amenscredit et opposito genitorem placat Achille. 920Mittitur Haemoniam, magnis qui Pelea factisimpleat et classem comitesque in proelia poscat.nec non et geminas regnator Scyrius alnosdeducit genero viresque excusat Achivis.tunc epulis consumpta dies, tandemque retectum 925foedus et intrepidos nox conscia iungit amantes.Illius ante oculos nova bella et Xanthus et IdeArgolicaeque rates, atque ipsas cogitat undasauroramque timet. cara cervice maritifusa novi lacrimas iam solvit et occupat artus: 930'Aspiciamne iterum meque hoc in pectore ponam,Aeacide? rursusque tuos dignabere portus,an tumidus Teucrosque lares et capta reportansPergama virgineae noles meminisse latebrae?quid precer, heu! timeamve prius? quidve anxia mandem, 935cui vix flere vacat? modo te nox una deditqueinviditque mihi. thalamis haec tempora nostris?hicne est liber hymen? o dulcia furta dolique,o timor! abripitur miserae permissus Achilles.i—neque enim tantos ausim revocare paratus—, 940i cautus, nec vana Thetin timuisse memento,i felix nosterque redi! nimis improba posco:iam te sperabunt lacrimis planctuque decoraeTroades optabuntque tuis dare colla cateniset patriam pensare toris, aut ipsa placebit 945Tyndaris, incesta nimium laudata rapina.ast egomet primae puerilis fabula culpaenarrabor famulis aut dissimulata latebo.quin age, duc comitem; cur non ego Martia tecumsigna feram? tu thyrsa manu Baccheaque mecum 950sacra, quod infelix non credet Troia, tulisti.attamen hunc, quem maesta mihi solacia linquis,hunc saltem sub corde tene et concede precantihoc solum, pariat ne quid tibi barbara coniunx,ne qua det indignos Thetidi captiva nepotes.' 955talia dicentem non ipse inmotus Achillessolatur iuratque fidem iurataque fletuspondet et ingentis famulas captumque reversusIlion et Phrygiae promittit munera gazae.inrita ventosae rapiebant verba procellae.

Exuit implicitum tenebris umentibus orbemOceano prolata dies, genitorque coruscaelucis adhuc hebetem vicina nocte levabatet nondum excusso rorantem lampada ponto.et iam punicea nudatum pectora palla 5insignemque ipsis, quae prima invaserat, armisAeaciden--quippe aura vocat cognataque suadentaequora--prospectant cuncti iuvenemque ducemquenil ausi meminisse pavent; sic omnia visumutatus rediit, ceu numquam Scyria passus 10litora Peliacoque rates escendat ab antro.tunc ex more deis--ita namque monebat Ulixes--aequoribusque austrisque litat fluctuque sub ipsocaeruleum regem tauro veneratur avumqueNerea: vittata genetrix placata iuvenca. 15hic spumante salo iaciens tumida exta profatur:'Paruimus, genetrix, quamquam haut toleranda iuberes,paruimus nimium: bella ad Troiana ratesqueArgolicas quaesitus eo.' sic orsus et alnoinsiluit penitusque Noto stridente propinquis 20abripitur terris: et iam ardua ducere nubesincipit et longo Scyros discedere ponto.Turre procul summa lacrimis comitata sororumcommissumque tenens et habentem nomina Pyrrhumpendebat coniunx oculisque in carbasa fixis 25ibat et ipsa freto, et puppem iam sola videbat.ille quoque obliquos dilecta ad moenia vultusdeclinat viduamque domum gemitusque relictaecogitat: occultus sub corde renascitur ardordatque locum virtus. sentit Laertius heros 30maerentem et placidis adgressus flectere dictis:'Tene' inquit, 'magnae vastator debite Troiae,quem Danaae classes, quem divum oracula poscunt,erectumque manet reserato in limine Bellum,callida femineo genetrix violavit amictu 35commisitque illis tam grandia furta latebrissperavitque fidem? nimis o suspensa nimisquemater! an haec tacita virtus torperet in umbra,quae vix audito litui clangore refugitet Thetin et comites et quos suppresserat ignes? 40nec nostrum est, quod in arma venis sequerisque precantis;venisses--' dixit; quem talibus occupat herosAeacius: 'Longum resides exponere causasmaternumque nefas; hoc excusabitur enseScyros et indecores, fatorum crimina, cultus. 45tu potius, dum lene fretum Zephyroque fruunturcarbasa, quae Danais tanti primordia belli,ede: libet iustas hinc sumere protinus iras.'Hic Ithacus paulum repetito longius orsu:'Fertur in Hectorea, si talia credimus, Ida 50electus formae certamina solvere pastorsollicitas tenuisse deas, nec torva Minervaeora nec aetherii sociam rectoris amicolumine, sed solam nimium vidisse Dionen.atque adeo lis illa tuis exorta sub antris 55concilio superum, dum Pelea dulce maritatPelion, et nostris iam tunc promitteris armis.ira quatit victas; petit exitialia iudexpraemia; raptori faciles monstrantur Amyclae.ille Phrygas lucos, matris penetralia caedit 60turrigerae veritasque solo procumbere pinuspraecipitat terrasque freto delatus Achaeashospitis Atridae--pudet heu miseretque potentisEuropae!--spoliat thalamos, Helenaque superbusnavigat et captos ad Pergama devehit Argos. 65inde dato passim varias rumore per urbes,undique inexciti sibi quisque et sponte coimusultores: quis enim inlicitis genialia rumpipacta dolis facilique trahi conubia raptuceu pecus armentumve aut vilis messis acervos 70perferat? haec etiam fortes iactura moveret.non tulit insidias divum imperiosus Agenormugitusque sacros et magno numine vectamquaesiit Europen aspernatusque Tonantem estut generum; raptam Scythico de litore prolem 75non tulit Aeetes ferroque et classe secutussemideos reges et ituram in sidera puppim:nos Phryga semivirum portus et litora circumArgolica incesta volitantem puppe feremus?usque adeo nusquam arma et equi, fretaque invia Grais? 80quid si nunc aliquis patriis rapturus ab orisDeidamian eat viduaque e sede revellatattonitam et magni clamantem nomen Achillis?'illius ad capulum rediit manus ac simul ingensinpulit ora rubor; tacuit contentus Ulixes. 85Excipit Oenides: 'Quin, o dignissima caeliprogenies, ritusque tuos elementaque primaeindolis et, valida mox accedente iuventa,quae solitus laudum tibi semina pandere Chironvirtutisque aditus, quas membra augere per artes, 90quas animum, sociis multumque faventibus edis?sit pretium longas penitus quaesisse per undasScyron et his primum me arma ostendisse lacertis.'Quem pigeat sua facta loqui? tamen ille modesteincohat, ambiguus paulum propiorque coacto: 95'Dicor et in teneris et adhuc reptantibus annis,Thessalus ut rigido senior me monte recepit,non ullos ex more cibos hausisse nec almisuberibus satiasse famem, sed spissa leonumviscera semianimisque lupae traxisse medullas. 100haec mihi prima Ceres, haec laeti munera Bacchi,sic dabat ille pater. mox ire per invia secumlustra gradu maiore trahens visisque docebatadridere feris nec fracta ruentibus undissaxa nec ad vastae trepidare silentia silvae. 105iam tunc arma manu, iam tunc cervice pharetrae,et ferri properatus amor durataque multosole geluque cutis; tenero nec fluxa cubilimembra, sed ingenti saxum commune magistro.vix mihi bissenos annorum torserat orbes 110vita rudis, volucris cum iam praevertere cervoset Lapithas cogebat equos praemissaque cursutela sequi; saepe ipse gradu me praepete Chiron,dum velox aetas, campis admissus agebatomnibus, exhaustumque vago per gramina passu 115laudabat gaudens atque in sua terga levabat.saepe etiam primo fluvii torpore iubebarire supra glaciemque levi non frangere planta.hoc puerile decus. quid nunc tibi proelia dicamsilvarum et saevo vacuos iam murmure saltus? 120numquam ille inbelles Ossaea per avia dammassectari aut timidas passus me cuspide lyncassternere, sed tristes turbare cubilibus ursosfulmineosque sues, et sicubi maxima tigrisaut seducta iugis fetae spelunca leaenae. 125ipse sedens vasto facta exspectabat in antro,si sparsus nigro remearem sanguine; nec meante nisi inspectis admisit ad oscula telis.iamque et ad ensiferos vicina pube tumultusaptabar, nec me ulla feri Mavortis imago 130praeteriit. didici, quo Paeones arma rotatu,quo Macetae sua gaesa citent, quo turbine contumSauromates falcemque Getes arcumque Gelonustenderet et flexae Balearicus actor habenaequo suspensa trahens libraret vulnera tortu 135inclusumque suo distingueret aera gyro.vix memorem cunctos, etsi bene gessimus, actus.nunc docet ingentes saltu me iungere fossas,nunc caput aerii scandentem prendere montis,quo fugitur per plana gradu, simulacraque pugnae 140excipere inmissos curvato umbone molaresardentesque intrare casas peditemque volantissistere quadriiugos. memini, rapidissimus ibatimbribus adsiduis pastus nivibusque solutisSperchios vivasque trabes et saxa ferebat, 145cum me ille immissum, qua saevior impetus undae,stare iubet contra tumidosque repellere fluctus,quos vix ipse gradu totiens obstante tulisset.stabam equidem, sed me referebat concitus amniset latae caligo fugae; ferus ille minari 150desuper incumbens verbisque urgere pudorem.nec nisi iussus abi: sic me sublimis agebatgloria, nec duri tanto sub teste labores.nam procul Oebalios in nubila condere discoset liquidam nodare palen et spargere caestus, 155ludus erat requiesque mihi; nec maior in istissudor, Apollineo quam fila sonantia plectrocum quaterem priscosque virum mirarer honores.quin etiam sucos atque auxiliantia morbisgramina, quo nimius staret medicamine sanguis, 160quid faciat somnos, quid hiantia vulnera claudat,quae ferro cohibenda lues, quae cederet herbis,edocuit monitusque sacrae sub pectore fixitiustitiae, qua Peliacis dare iura verendagentibus atque suos solitus pacare biformes. 165hactenus annorum, comites, elementa meorumet memini et meminisse iuvat: scit cetera mater.'