Agamemnon

Personae

I Clytemestra

II Thyestis Umbra Aegisthus Agamemno Strophius

III Cassandra

IV Nutrix Eurybates Electra

Taciti Orestes Pylades Chorus Mycenaeorum Chorus Iliadum

Thyestis Umbra

Opaca linquens Ditis inferni locaadsum profundo Tartari emissus specu,incertus utras oderim sedes magis:fugio Thyestes inferos, superos fugo.en horret animus et pavor membra excutit: 5video paternos, immo fraternos lares,hoc est vetustum Pelopiae limen domus;hinc auspicari regium capiti decusmos est Pelasgis, hoc sedent alti toroquibus superba sceptra gestantur manu, 10locus 'hic habendae curiae — hic epulis locus,libet reverti, nonne vel tristes lacusincolere satius, nonne custodem Stygistrigemina nigris colla iactantem iubis?ubi ille celeri corpus evinctus rotae 15in se refertur, ubi per adversum irritusredeunte totiens luditur saxo labor,ubi tondet ales avida fecundum iecur,et inter undas fervida exustus sitiaquas fugaces ore decepto appetit 20poenas daturus caelitum dapibus graves —sed ille nostrae pars quota est culpae senex?reputemus omnes quos ob infandas manusquaesitor urna Gnosius versat reos, (244)vincam Thyestes sceleribus cunctos meis. 25a fratre vincar? liberis plenus tribusin me sepultis? viscera exedi mea.nec hactenus Fortuna maculavit patrem,sed maius aliud ausa commisso scelusgnatae nefandos petere concubitus iubet. 30non pavidus hausi dicta, sed cepi nefas.ergo ut per omnis liberos irem parens,coacta fatis gnata fert uterum gravem,me patre dignum, versa natura est retro:avo parentem, pro nefas, patri virum, 35gnatis nepotes miscui — nocti diem.Sed sera tandem respicit fessos malispost fata demum sortis incertae fides:rex ille regum, ductor Agamemnon ducum,cuius secutae mille vexillum rates 40Iliaca velis maria texerunt suis,post decima Phoebi lustra devicto Ilioadest — daturus coniugi iugulum suae.iam iam natabit sanguine alterno domus:enses secures tela, divisum gravi 45ictu bipennis regium video caput,iam scelera prope sunt, iam dolus caedes cruor —parantur epulae, causa natalis tui,Aegisthe, venit, quid pudor vultus gravat?quid dextra dubio trepida consilio labat? 50quid ipse temet consulis torques rogas, 'an deceat hoc te? respice ad matrem: decet.Sed cur repente noctis aestivae viceshiberna longa spatia producunt mora,aut quid cadentes detinet stellas polo? 55Phoebum moramur? redde iam mundo diem.

Chorus

O regnorum magnis fallaxFortuna bonis, in praecipitidubioque loeas nimis excelsos;numquam placidam sceptra quietem 60certumve sui tenuere diem;alia ex aliis cura fatigatvexatque animos nova tempestas.Non sic Libycis syrtibus aequorfurit alternos volvere fluctus, 65non Euxini turget ab imiscommota vadisunda nivali vicina polo,ubi caeruleis immunis aquislucida versat plaustra Bootes, 70ut praecipites regum casusFortuna rotat.Metui cupiunt metuique timent,non nox illis alma recessuspraebet tutos, non curarum 75somnus domitor pectora solvit.Quas non arces scelus alternumdedit in praeceps? impia quas nonarma fatigant? iura pudorqueet coniugii sacrata fides 80fugiunt aulas; sequitur tristissanguinolenta Bellona manuquaeque superbos urit Erinys,nimias semper comitata domos,quas in planum quaelibet hora 85tulit ex alto.(246)Licet arma vacent cessentque doli,sidunt ipso pondere magnaceditque oneri Fortuna suo.vela secundis inflata notis 90ventos nimium timuere suos,nubibus ipsis inserta caputturris pluvio vapulat Austro,densasque nemus spargens umbrasannosa videt robora frangi; 95feriunt celsos fulmina colles,corpora morbis maiora patent,et cum in pastus armenta vagosvilia currant,placet in vulnus maxima cervix. 100Quicquid in altum Fortuna tulit,ruitura levat, modicis rebuslongius aevum est: felix mediaequisquis turbae sorte quietusaura stringit litora tuta 105timidusque mari credere cumbamremo terras propiore legit.

Clytemestra Nutrix

Quid, segnis anime, tuta consilia expetis?quid fluctuaris? clausa iam melior via est:licuit pudicos coniugis quondam toros 110et sceptra casta vidua tutari fide —periere mores ius decus pietas fideset qui redire cum perit nescit pudor;da frena et omnem prona nequitiam incita:per scelera semper sceleribus tutum est iter. 115tecum ipsa nunc evolve femineos dolos, (247)quod ulla coniunx perfida atque impos suiamore caeco, quod novercales manusausae, quod ardens impia virgo face,Phasiaca fugiens regna Thessalica trabe: 120ferrum, venena; vel Mycenaeas domosconiuncta socio profuge furtiva rate —quid timida loqueris furta et exilium et fugas?soror ista fecit; te decet maius nefas.Nvtr.

Regina Danaum et inclitum Ledae genus, 125quid tacita versas quidve consilii impotenstumido feroces impetus animo geris?licet ipsa sileas, totus in vultu est dolor.proin quicquid est, da tempus ac spatium tibi:quod ratio non quit saepe sanavit mora. 130Clyt.

Maiora cruciant quam ut moras possim pati;flammae medullas et cor exurunt meum,mixtus dolori subdidit stimulos timor,invidia pulsat pectus; hinc animum iugopremit cupido turpis et vinci vetat: 135et inter istas mentis obsessae faces,fessus quidem et devinctus et pessumdatus,pudor rebellat. fluctibus variis agor,ut cum hinc profundum ventus, hinc aestus rapit,incerta dubitat unda cui cedat malo. 140proinde omisi regimen e manibus meis:quocumque me ira, qua dolor, quo spes feret,hoc ire pergam; fluctibus dedimus ratem:ubi animus errat, optimum est casum sequi.Nvtr.

Caeca est temeritas quae petit casum ducem. 145Clyt.

Cui ultima est fortuna, quid dubiam timet?Nvtr.

Tuta est latetque culpa, si pateris, tua.(248)

Clyt.

Perlucet omne regiae vitium domus.Nvtr.

Piget prioris et novum crimen struis?Clyt.

Res est profecto stulta nequitiae modus. 150Nvtr.

Quod metuit auget qui scelus scelere obruit.Clyt.

Et ferrum et ignis saepe medicinae loco est

Nvtr.

Extrema primo nemo temptavit loco.Clyt.

Rapienda rebus in malis praeceps via est.Nvtr.

At te reflectat coniugi nomen sacrum. 155Clyt.

Decem per annos vidua respiciam virum?Nvtr.

Meminisse debes sobolis ex illo tuae.Clyt.

Equidem et iugales filiae memini faceset generum Achillem: praestitit matri fidem.Nvtr.

Redemit illa classis immotae moras 160et maria pigro fixa languore impulit.

Clyt.

Pudet doletque — Tyndaris, caeli genus.lustrale classi Doricae peperi caput!revolvit animus virginis thalamos meaequos ille dignos Pelopia fecit domo, 165cum stetit ad aras ore sacrifico paterquam nuptialis! horruit Calchas suaeresponsa vocis et recedentes focos.o scelera semper sceleribus vincens domus,cruore ventos emimus, bellum nece! 170sed vela pariter mille fecerunt rates?non est soluta prospero classis deo:eiecit Aulis impias portu rates.sic auspicatus bella non melius gerit.amore captae captus, immotus prece 175Zminthea tenuit spolia Phoebei senis,ardore sacrae virginis iam tum furens.(249)non illum Achilles flexit indomitus minis,non ille solus fata qui mundi videt,in nos fidelis augur, in captas levis, 180non populus aeger et relucentes rogi:inter ruentis Graeciae stragem ultimamsine hoste victus marcet ac Veneri vacatreparatque amores; neve desertus foreta paelice umquam barbara caelebs torus, 185ablatam Achilli diligit Lyrnesida,nec rapere puduit e sinu avulsam viri —en Paridis hostem, nunc novum vulnus gerensamore Phrygiae vatis incensus furit,et post tropaea Troica ac versum Ilium 190captae maritus remeat et Priami gener.Accingere, anime: bella non levia apparas.scelus occupandum est. pigra, quem expectas diem?Pelopia Phrygiae sceptra dum teneant nurus?an te morantur virgines viduae domi 195patrique Orestes similis? horum te malaventura moveant, turbo quis rerum imminet:quid, misera, cessas? en adest gnatis tuisfurens noverca, per tuum, si aliter nequit,latus exigatur ensis et perimat duos. 200misce cruorem, perde pereundo virum:mors misera non est commori cum quo velis.

Nvtr.

Regina, frena temet et siste impetuset quanta temptes cogita: victor venitAsiae ferocis, ultor Europae, trahit 205captiva Pergama et diu victos Phrygas;hunc fraude nunc conaris et furto aggredi,quem non Achilles ense violavit fero,quamvis procacem torvus armasset manum, (250)non melior Aiax morte decreta furens, 210non sola Danais Hector et bello mora,non tela Paridis certa, non Memnon niger,non Xanthus armis corpora immixta aggerensfluctusque Simois caede purpureos agens,non nivea proles Cycnus aequorei dei, 215non bellicoso Thressa cum Rheso phalanx,non picta pharetras et securigera manupeltata Amazon? hunc domi reducem parasmactare et aras caede maculare impia?victrix inultum Graecia hoc facinus feret? 220equos et arma classibusque horrens fretumpropone et alto sanguine exundans solumet tota captae fata Dardaniae domusregesta Danais, comprime affectus trucesmentemque tibimet ipsa pacifica tuam. 225Aegisthus Clytemestra Nutrix

Quod tempus animo semper ac mente horruiadest profecto, rebus extremum meis.quid terga vertis, anime? quid primo impetudeponis arma? crede perniciem tibiet dira saevos fata moliri deos: 230oppono cunctis vile suppliciis caput,ferrumque et ignes pectore adverso excipe,Aegisthe: non est poena sic nato mori.tu nos pericli socia, tu, Leda sata,comitare tantum: sanguinem reddet tibi 235ignavus iste ductor ac fortis pater,sed quid trementes circuit pallor genasiacensque vultu languido optutus stupet?(251)

Clyt.

Amor iugalis vincit ac flectit retro:referamur illuc, unde non decuit prius 240abire; sed nunc casta repetatur fides,nam sera numquam est ad bonos mores via:quem paenitet peccasse paene est innocens.Aeg.

Quo raperis amens? credis aut speras tibiAgamemnonis fidele coniugium? ut nihil 245subesset animo quod graves faceret metus:tamen superba et impotens flatu nimisFortuna magno spiritus tumidos daret.gravis ille sociis stante adhuc Troia fuit:quid rere ad animum suapte natura trucem 250Troiam addidisse? rex Mycenarum fuit,veniet tyrannus: prospera animos efferant.effusa circa paelicum quanto venitturba apparatu! sola sed turba eminettenetque regem famula veridici dei: 255feresne thalami victa consortem tui?at illa nolet, ultimum est nuptae malumpalam mariti possidens paelex domum.nec regna socium ferre nec taedae sciunt.

Clyt.

Aegistbe, quid me rursus in praeceps agis 260iramque flammis iam residentem incitas?permisit aliquid victor in captam sibi:nec coniugem hoc respicere nec dominam decet.lex alia solio est, alia privato in toro.quid quod severas ferre me leges viro 265non patitur animus turpis admissi memor?dat ille veniam facile cui venia est opus.Aeg.

Itane est? pacisci mutuam veniam licet?(252)ignota tibi sunt iura regnorum aut nova?nobis maligni iudices, aequi sibi 270id esse regni maximum pignus putant,si quicquid aliis non licet solis licet.Clyt.

Ignovit Helenae: iuncta Menelao reditquae Europam et Asiam paribus afflixit malis.Aeg.

Sed nulla Atriden Venere furtiva abstulit 275nec cepit animum coniugi obstrictum suae.iam crimen ille quaerit et causas parat.nil esse crede turpe commissum tibi:quid honesta prodest vita, flagitio vacans?ubi dominus odit fit nocens, non quaeritur. 280Spartamne repetes spreta et Eurotan tuumpatriasque sedes profuga? non dant exitumrepudia regum, spe metus falsa levas.Clyt.

Delicta novit nemo nisi fidus mea.Aeg.

Non intrat umquam regium limen fides. 285Clyt.

Opibus merebor, ut fidem pretio obligem.Aeg.

Pretio parata vincitur pretio fides.Clyt.

Surgit residuus pristinae mentis pudor —quid obstrepis? quid voce blandiloqua malaconsilia dictas? scilicet nubet tibi, 290regum relicto rege, generosa exuli?Aeg.

Et cur Atrida videor inferior tibi,gnatus Thyestae?Clyt. Si parum est, adde et nepos.Aeg.

Auctore Phoebo gignor: haud generis pudet.Clyt.

Phoebum nefandae stirpis auctorem vocas, 295quem nocte subita frena revocantem suacaelo expulistis? quid deos probro addimus?subripere doctus fraude genialis toros,quem Venere tantum scimus inlicita virum, (253)facesse propere ac dedecus nostrae domus 300asporta ab oculis: haec vacat regi ac viro.Aeg.

Exilia mihi sunt haud nova, assuevi malis.si tu imperas, regina, non tantum domoArgisve cedo: nil moror iussu tuoaperire ferro pectus aerumnis grave. 305Clyt.

Siquidem hoc cruenta Tyndaris fieri" sinam.quae iuncta peccat debet et culpae fidem.secede mecum potius, ut rerum statumdubium ac minacem iuncta consilia explicent.

Chorus

Canite, o pubes inclita, Phoebum! 310tibi festa caputturba coronat, tibi virgineas,laurum quatiens,de more comas innuba fuditstirps Inachia; 315tu quoque nostros, Thespias hospes,comitare choros,quaeque Erasini gelidos fontes,quaeque Eurotan,quaeque virenti tacitum ripa 320bibis Ismenon:quam fatorum praescia Manto,sata Tiresia,Latonigenas monuit sacriscelebrare deos. 325arcus, victor, pace relata,Phoebe, relaxa (254)umeroque graves levibus telispone pharetrasresonetque manu pulsa citata 330vocale chelys:nil acre velim magnumque modisintonet altis,sed quale soles leviore lyraflectere carmen 335simplex, lusus cum docta tuosMusa recenset;licet et chorda graviore sones,quale canebascum Titanas fulmine victos 340videre dei,vel cum montes montibus altissuper impositistruxere gradus trucibus monstris,stetit imposita 345Pelion Ossa, pinifer ambospressit Olympus,ades, o magni, soror et coniunx,consors sceptri,regia Iuno: tua te colimus 350turba Mycenae,tu sollicitum supplexque tuinuminis Argossola tueris, tu bella manupacemque regis; 355tu nunc laurus Agamemnoniasaccipe victrix,tibi multifora tibia buxosolemne canit, (255)tibi fila movent docta puellae . (254) 360carmine molli,tibi votivam matres Graiaelampada iactant:ad tua coniunx candida tauridelubra cadet, 365nescia aratri, nullo collumsignata iugo.tuque, o magni gnata Tonantis,incluta Pallas,quae Dardanias cuspide turres 370saepe petisti,te permixto matrona minormaiorque chorocolit et reserat veniente deatempla sacerdos: 375tibi nexilibus turba coronisredimita venit,tibi grandaevi lassique senescompote votoreddunt grates libantque manu 380vina trementi.et te Triviam nota memoresvoce precamur:tu maternam sistere Delon,Lucina, iubes, 385huc atque illuc prius errantemCyclada ventis;nunc iam stabilis fixa terrasradice tenet,respuit auras religatque rates 390assueta sequi,tu Tantalidos funera matrisvictrix numeras: (256)stat nunc Sipyli vertice summoflebile saxum, 395et adhuc lacrimas marmora funduntantiqua novas,colit impense femina virquenumen geminum,tuque ante omnis, pater ac rector 400fulmine pollens,cuius nutu simul extremitremuere poli,generis nostri, Iuppiter, auctor,cape dona libens 405abavusque tuam non degeneremrespice prolem.Sed ecce, vasto concitus miles gradumanifesta properat signa laetitiae ferens(namque hasta summo lauream ferro gerit) 410fidusque regi semper Eurybates adest.

Clyt.

Effare casus quis rates hausit meas?aut quae maris fortuna dispulerit duces. 415Evr.

Acerba fatu poscis, infaustum iubesmiscere laeto nuntium, refugit loquimens aegra tantis atque inhorrescit malis.Clyt.

Exprome: clades scire qui refugit suasgravat timorem; dubia plus torquent mala. 420

Evr.

Vt Pergamum omne Dorica cecidit face,divisa praeda est, maria properantes petunt.iamque ense fessum miles exonerat latus,neglecta summas scuta per puppes iacent;ad militares remus aptatur manus 425omnisque nimium longa properanti mora est.signum recursus regia ut fulsit rateet clara laetum remigem monuit tuba,aurata primas prora designat viasaperitque cursus, mille quos puppes secent. 430hinc aura primo lenis impellit rates (258)adlapsa velis; unda vix actu levitranquilla Zephyri mollis afflatu tremit.splendetque classe polagus et pariter latet.iuvat videro nuda Troiae litora, . 435iuvat rolicti sola Sigei loca.proporat iuventus omnis adductos simullentare remos, adiuvat ventos manuet valida nisu bracchia alterno movet.sulcata, vibrant aequora et latera increpant 440dirimuntque canae caerulum spumae mare.ut aura plenos fortior tendit sinus,posuere tonsas, credita, est vento ratis{ususque transtris miles aut terras procul,quantum recedunt vela, fugientes notat, 445aut bella narrat: Hectoris fortis minascurrusque et empto redditum corpus rogo,sparsum cruore rogis Herceum Iovem.tunc qui iacente reciprocus ludit salotumidumque pando transilit dorso mare 450Tyrrhenus omni piscis exultat fretoagitatque gyros et comes lateri adnatat,anteire naves laetus et rursus sequi;nunc prima tangens rostra lascivit chorus,millosimam nunc ambit et lustrat ratem. 455iam litus omne tegitur et campi latentet dubia parent montis Idaei iuga;et iam, quod unum pervicax acies videt,Iliacus atra fumus apparot nota.iam lassa Titan colla relevabat iugo, 460in astra iam lux prona, iam praeceps dios.exigua nubes sordido crescens globonitidum cadentis inquinat Phoebi iubar; (259)suspecta rarius occideris fecit freta.nox prima caelum sparserat stellis, iacent 465deserta vento vela. tum murmur grave,maiora minitans, collibus summis cadittractuque longo litus ac petrae gemunt:agitata ventis unda Venturis tumet:cum subito luna conditur, stellae latent, 470in astra pontus tollitur, caelum peritnec una nox est: densa tenebras obruitcaligo et omni luce subducta fretumcaelumque miscet, undique incumbunt simulrapiuntque pelagus infimo eversum solo 475adversus Euro Zephyros et Boreae Notus:sua quisque mittit tela et infesti fretumemoliuntur, turbo convolvit mare:Strymonius altas Aquilo contorquet nivesLibycusque harenas Auster ac Syrtes agit; 480

imbre auget undas, Eurus orientem movetNabataea quatiens regna et Eoos sinus.quid rabidus ora Corus oceano exerens?mundum revelli sedibus totum suis 485ipsosque rupto crederes caelo deosdecidere et atrum rebus induci chaos.vento resistit aestus et ventus retroaestum revolvit; non capit sese mareundasque miscent imber et fluctus suas. 490nec hoc levamen denique aerumnis datur,videre saltem et nosse quo pereant malo:premunt tenebrae lumina et dirae Stygisinferna nox est. excidunt ignes tamen (260)et nube dirum fulmen elisa micat, 495miserisque lucis tanta dulcedo est malae:hoc lumen optant. ipsa se classis premitet prora prorae nocuit et lateri latus,illam dehiscens pontus in praeceps rapithauritque et alto redditam revomit mari; 500haec onere sidit, illa convulsum latussubmittit undis, fluctus hanc decimus tegit;haec lacera et omni decore populato levisfluitat nec illi vela nec tonsae manentnec rectus altas malus antemnas ferens, 505sed trunca toto puppis Icario natat,nil ratio et usus audet: ars cessit malis;tenet horror artus, omnis officio stupetnavita relicto, remus effugit manus,in vota miseros ultimus cogit timor 510eademque superos Troes et Danai rogant.i quid fata possunt! invidet Pyrrhus patri,Aiaci Vlixes, Hectori Atrides minor,Agamemno Priamo; quisquis ad Troiam iacetfelix vocatur, cadere qui meruit gradu, 515quem fama servat, victa quem tellus tegit,'nil nobile ausos pontus atque undae ferunt?ignava fortes fata consument viros?perdenda mors est? quisquis es nondum malissatiate tantis caelitum, tandem tuum 520numen serena: cladibus nostris daretvel Troia lacrimas, odia si durant tuaplacetque mitti Doricum exitio genus,quid hos simul perire nobiscum iuvat,quibus perimas? sistito infestum mare: 525(261)vehit ista Danaos classis, et Troas venit. 'nec plura possunt: occupat vocem mare.Ecce alia clades, fulmine irati Iovisarmata Pallas quicquid haut hasta minax,haut aegide, haut furore Gorgoneo potest, 530at igne patrio temptat, et caelo novaespirant procellae, solus invictus malisluctatur Aiax. vela cogentem hunc suatento rudente flamma praestrinxit cadens,libratur aliud fulmen: hoc toto impetu 535certum reducta Pallas excussit manu,imitata patrem, transit Aiacem et ratemratisque partem secum et Aiacem tulit,nil ille motus, ardua ut cautes, saloambustus extat, dirimit insanum mare 540fluctusque rumpit pectore et navem manucomplexus ignes traxit et caeco mariconlucet Aiax, omne resplendet fretum,tandem occupata rupe furibundum intonat:'superasse cuncta, pelagus atque ignes iuvat, 545vicisse caelum Palladem fulmen mare.non me fugavit bellici terror dei

Phoebea nec me tela pepulerunt gradu:cum Phrygibus istos vicimus — tene horream? 550aliena inerti tela mittis dextera,quid si ipse mittat? ' plura cum auderet furens, (262)tridente rupem subruit pulsam paterNeptunus imis exerens undis caputsolvitque montem; quem cadens secum tulit 555terraque et igne victus et pelago iacet.Nos alia maior naufragos pestis vocat,est humilis, unda, scrupeis mendax vadis,ubi saxa rapidis clausa verticibus tegitfallax Caphereus; aestuat scopulis fretum 560fervetque semper fluctus alterna vice.arx imminet praerupta quae spectat mareutrimque geminum: Pelopis hinc oras tuiet Isthmon, arto qui recurvatus soloIonia iungi maria Phrixeis vetat, 565hinc scelere Lemnon nobilem et Calchedonatardamque ratibus Aulida: hanc arcem occupatPalamedis ille genitor et clarum manulumen nefanda vertice e summo efferensin saxa ducit perfida classem face. 570haerent acutis rupibus fixae rates;has inopis undae brevia comminuunt vada,pars vehitur huius prima, pars scopulo sedet;hanc alia retro spatia relegentem feritet fracta frangit, iam timent terram rates 575et maria malunt. cecidit in lucem furor:postquam litatum est Ilio, Phoebus reditet damna noctis tristis ostendit dies.

Clyt.

Vtrumne doleam laeter an reducem virum?remeasse laetor vulnus et regni grave 580lugere cogor, redde iam Grais, pateraltisona quatiens regna, placatos deos.nunc omne laeta fronde veletur caput, (263)sacrifiea dulces tibia effundat modoset nivea magnas victima ante aras cadat 585Sed ecce. turba tristis in comptae comasIliades adsunt, quas super celso gradueffrena Phoebas entheas laurus quatit.Chorus Iliadum Cassandra

Heu quam dulce malum mortalibus additumvitae diras amor, cum pateat malis 590effugium et miseros libera mors vocetportus aeterna placidus quiete,nullus hunc terror nec impotentiaprocella Fortunae movet aut iniquiflamma Tonantis. 595Perrumpet omne servitium 605contemptor levium deorum,qui vultus Acherontis atri,qui Styga tristem non tristis videtaudetque vitae ponere finem.Alta pax * * nulloscivium coetus timet aut minacesvictoris iras, non maria asperisinsana coris, non acies feraspulvereamve nubem 600motam barbaricis equitum catervis;non urbe cum tota populos cadentes, (264)hostica muros populari te flamma,indoinitumve bellum:par ille regi, par superis erit. 610o quam miserum est nescire mori!Vidimus patriam ruentem nocte funesta,cum Dardana tecta Dorici raperetis ignes,non illa bello victa, non armis,ut quondam, Herculea cecidit pharetra. 615quam non Pelei Thetidisquo natuscarosque Pelidae nimium ferocivicit, acceptis cum fulsit armisfuditque Troas falsus Achilles,aut cum ipso Pelides animos feroces 620sustulit luctu celeremque saltuTroades summis timuere muris,perdidit in malisextremum decus fortiter vinci:restitit quinis bis annis 625unius noctis peritura furto.Vidimus simulata donamolis immensae Danaumquefatale munus duximus nostracreduli dextra tremuitque saepelimine in primo sonipes, cavernis 630conditos reges bellumque gestans;et licuit dolos versare ut ipsifraude sua caderent Pelasgi.saepe commotae sonuere parmaetacitumque murmur percussit aures, 635(265)ut fremuit male subdoloparens Pyrrhus Vlixi.Secura metus Troica pubessacros gaudet tangere funes,hinc aequaevi gregis Astyanax, 640hinc Haemonio desponsa rogoducunt turmas,haec femineas, ille viriles.festae matres votiva feruntmunera divis:festi patres adeunt aras, 645unus tota est vultus in urbe;et, quod numquam post Hectoreosvidimus ignes, laeta est Hecuba.quid nunc primum, dolor infelix,quidve extremum deflere paras? 650moenia, divum fabricata manu,diruta nostra?an templa deos super usta suos?non vacat istis lacrimare malis:te, magne parens, flent Iliades. 655vidi, vidisenis in iugulo telum Pyrrhivix exiguo sanguine tingui.

Cass.

Cohibete lacrimas omne quas tempus petet,Troades, et ipsae vestra lamentabili 660lugete gemitu funera: aerumnae meaesocium recusant, cladibus questus meisremovete, nostris ipsa sufficiam malis.(266)

Chor.

Lacrimas lacrimis miscere iuvat:magis exurunt quos secretae 665lacerant curae, iuvat in mediumdeflere suos; nec tu, quamvisdura virago patiensque mali,poteris tantas flere ruinas,non quae verno mobile carmen 670ramo cantat tristis aedonItyn in varios modulata sonos,non quae tectis Bistonis alesresidens summis impia dirifurta mariti garrula narrat, 675lugere tuam poterit digneconquesta domum, licet ipse velitclarus niveos inter oloresHistrum cycnus Tanainque colensextrema loqui, licet alcyones 680Ceyca suum fluctu leviterplangente sonent, cum tranquillomale confisae credunt iterumpelago audaces fetusque suosnido pavidae titubante fovent; 685non si molles comitata virostristis Iaceret bracchia tecumquae turritae turba parentipectora, rauco concita buxo,ferit ut Phrygium lugeat Attin, 690non est lacrimis, Cassandra, modus,quia quae patimur vicere modum.(267)Sed cur sacratas deripis capiti infulas?miseris colendos maxime superos putem.CASS, Vicere nostra iam metus omnis mala. 695equidem nec ulla caelites placo precenec, si velint saevire, quo noceant habent.Fortuna vires ipsa consumpsit suas.quae patria restat, quis pater, quae iam soror?bibere tumuli sanguinem atque arae meum. 700quid illa felix turba fraterni gregis?exhausta nempe: regia miseri senesvacua relicti, totque per thalamos videntpraeter Lacaenam ceteras viduas nurus,tot illa regum mater et regimen Phrygum, 705fecunda in ignes Hecuba fatorum novasexperta leges induit vultus feros:circa ruinas rabida latravit suas,Troiae superstes, Hectori, Priamo, sibi.

Chor.

Silet repente Phoebas et pallor genas 710creberque totum possidet corpus tremor;stetere vittae, mollis horrescit coma,anhela corda murmure incluso fremunt,incerta nutant lumina et versi retrotorquentur oculi, rursus immoti rigent. 715nunc levat in auras altior solito caputgraditurque celsa, nunc reluctantis paratreserare fauces, verba nunc clauso malecustodit ore maenaa impatiens dei.Cass.

Quid me furoris incitam stimulis novi 720quid mentis inopem, sacra Parnasi iuga,rapitis? recede, Phoebe, iam non sum tua,extingue flammas pectori infixas meo.cui nunc vagor vaesana? cui bacchor furens?iam Troia cecidit — falsa quid vates ago? 725(268)Vbi sum? fugit lux alma et obscurat genasnox alta et aether abditus tenebris latet,sed ecce gemino sole praefulget diesgeminumque duplices Argos attollit domus.Idaea cerno nemora: fatalis sedet 730inter potentes arbiter pastor deas.timete reges, moneo, furtivum genus: *agrestis iste alumnus evertet domum,quid ista vaecors tela feminea manudestricta praefert? quem petit dextra virum 735Lacaena cultu, ferrum Amazonium gerens?quae versat oculos alia nunc facies meos?victor ferarum colla sublimis iacetignobili sub dente Marmaricus leo,morsus cruentos passus audacis leae. 740quid me vocatis sospitem solam e meis,umbrae meorum? te sequor testis, pater,Troiae sepultae; frater, auxilium Phrygumterrorque Danaum, non ego antiquum decusvideo aut calentes ratibus exustis manus, 745sed lacera membra et saucios vinclo graviillos lacertos; te sequor, nimium citocongresse Achilli Troile; incertos geris,Deiphobe, vultus, coniugis munus novae,iuvat per ipsos ingredi Stygios lacus, 750iuvat videre Tartari saevum canem (269)avidique regna Ditis! haec hodie ratisPhlegethontis atri regias animas vehet,victamqne victricemqne. vos. umbrae, precor.iurata superis unda. te pariter precor: 755reserate paulum terga nigrantis poli,levis ut Mycenas turba prospiciat Phrygum.spectate. miseri: fata se vertunt retro.Instant sorores squalidaesanguinea iactant verbera. 760fert laeva semustas facesturgentque pallentes genaeet vestis atri funerisexesa cingit ilia,strepuntque nocturni metus 765et ossa vasti corporiscorrupta longinquo situpalude limosa iacent.et ecce, defessus senexad ora ludentes aquas 770non captat oblitus sitim,maestus futuro funere:exultat et ponit graduspater decoros Dardanus.

Chor.

Iam pervagatus ipse se fregit furor, 775caditque flexo qualis ante aras genucervice taurus vulnus incertum gerens,relevemus artus, en deos tandem suos (270)victrice lauru cinctus Agamemnon adit,et festa coniunx obvios illi tulit 780gressus reditque iuncta concordi gradu.Agamemno Cassandra

Tandem reverter sospes ad patrios lares;o cara salve terra, tibi tot barbaraededere gentes spolia, tibi felix diupotentis Asiae Troia summisit manus, 785quid ista vates corpus effusa ac tremensdubia labat cervice? famuli, attollite,refovete gelido latice. iam recipit diemmarcente visu. suscita sensus tuos:optatus ille portus aerumnis adest, 790festus dies est.Cass. Festus et Troiae fuit.Agam.

Veneremur aras.Cass. Cecidit ante aras pater.Agam.

Iovem precemur pariter.Cass. Herceum Iovem?Agam.

Credis videre te Ilium?Cass. Et Priamum simul.Agam.

Hic Troia non est.Cass. Helena ubi est Troiamputo. 795Agam.

Ne metue dominam famula,

Cass. Libertas adest.Agam.

Secura vive.Cass. Mihi mori est securitas.Agam.

Nullum est periclum tibimet.Cass. At magnumtibi.Agam.

Victor timere quid potest?Cass. Quod non timet.Agam.

Hanc fida famuli turba, dum excutiat deum, 800retinete ne quid impotens peccet furor.at te, pater, qui saeva torques fulminapellisque nubes, sidera et terras regis,ad quem triumphi spolia victores ferunt,et te sororem cuncta pollentis viri, 805(271)Argolica limo, pecore votivo libensArabumque donis supplice et fibra colam.

Chorus Cassandra

Argos nobilibus nobile civibus,Argos iratae carum novercae,semper ingentes alumnos 810educas, numerum deorumimparem aequasti: tuus illebis seno meruit laboreadlegi caelomagnus Alcides, cui lege mundiIuppiter rupta geminavit horas 815roscidae noctis iussitque Phoebumtardius celeres agitare curruset tuas lente remeare bigas,pallida Phoebe;rettulit pedemnomen alternis stella quae mutat 820seque mirata est Hesperum dici;Aurora movit ad solitas vicescaput et relabens imposuit senicollum marito.sensit ortus, sensit occasusHerculem nasci: violentus ille 825nocte non una poterat creari.tibi concitatus substitit mundus,o puer subiture caelum.(272)te sensit Nemeaeus artopressus lacerto fulmineus leo 830cervaque Parrhasis,sensit Arcadii populator agri,gemuitque taurus Dictaea linquenshorridus arva.morte fecundum domuit draconem 835vetuitque collo pereunte nasci,geminosque fratrespectore ex uno tria monstra natosstipite incusso fregit insultans, 'duxitque ad ortus Hesperium pecus, 840Geryonae spolium triformis.egit Threicium gregem,quem non Strymonii gramine fluminisHebrive ripis pavit tyrannus:. hospitum dirus stabulis cruorem 845praebuit saevis tinxitque crudosultimus rictus sanguis aurigae,vidit Hippolyto feroxpectore e medio rapispolium, et sagittisnube percussa Stymphalis alto 850decidit caelo;arborque pomis fertilis aureisextimuit manus insueta carpifugitque in auras leviore ramo.audivit sonitum crepitante lamna 855frigidus custos nescius somni,linqueret cum iam nemus omne fulvoplenus Alcides vacuum metallo.(273)tractus ad caelum canis inferorumtriplici catena tacuit nec ullo 860latravit ore,lucis ignotae metuens colorem.te duce succiditmendax Dardanidae domuset sensit arcus iterum timendos;te duce concidit 865totidem diebus Troia quot annis.